ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে এফআইআৰ থাকিলেও বিদেশ ভ্ৰমণৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰিব নোৱাৰিঃ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়দান

এফ আই আৰ থাকিলেও বিদেশ ভ্ৰমণৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰিব নোৱাৰি বুলি দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায় প্ৰদান কৰিছে। আদালতৰ মতে এজন ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে কেৱল এখন এজাহাৰ বা এফ আই আৰ দাখিল হোৱা মানেই তেওঁৰ বিদেশ ভ্ৰমণৰ অধিকাৰ কাঢ়ি লোৱাটো যুক্তিসংগত নহয়। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২১ নং অনুচ্ছেদৰ উদ্ধৃতি দি উচ্চ ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে বৈধ পাছপ’ৰ্ট থকা আৰু বিদেশলৈ যোৱাৰ অধিকাৰ এজন নাগৰিকৰ ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। যদি চৰকাৰ বা আন কোনো কৰ্তৃপক্ষই এই অধিকাৰত বাধা দিব বিচাৰে, তেন্তে সেই প্ৰক্ৰিয়াটো আইনসন্মত আৰু যুক্তিসংগত হোৱাটো বাধ্যতামূলক।

এই সমগ্ৰ বিষয়টো ৰাহেজা ডেভেলপাৰ্ছৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক যোগেশ ৰাহেজাৰ এটা গোচৰক কেন্দ্ৰ কৰি পোহৰলৈ আহিছে। ৰাহেজাই তেওঁৰ পাছপ’ৰ্ট নবীকৰণৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে থকা বিচাৰাধীন এফ আই আৰৰ তথ্য লুকুওৱাৰ অভিযোগ উঠিছিল। ইয়াৰ পাছতে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে তেওঁৰ পাছপ’ৰ্ট জব্দ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল। কেন্দ্ৰৰ এই সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে ৰাহেজাই আদালতৰ দ্বাৰস্থ হৈছিল। দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ পুৰুষেন্দ্ৰ কুমাৰ কৌৰভে এই গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি কেন্দ্ৰৰ পাছপ’ৰ্ট জব্দ কৰাৰ নিৰ্দেশ খাৰিজ কৰি দিয়ে। উল্লেখযোগ্য যে ২০২৫ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত কৰ্তৃপক্ষই এই জব্দৰ নিৰ্দেশ দিছিল আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে উচ্চতম ন্যায়ালয়েও তেওঁৰ আবেদন খাৰিজ কৰিছিল।

আদালতত ৰাহেজাৰ অধিবক্তাই যুক্তি দিছিল যে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ ২০১৯ চনৰ এক নিয়ম অনুসৰি কেৱল এফ আই আৰ পঞ্জীয়ন হোৱাটোৱেই এজন ব্যক্তিৰ পাছপ’ৰ্টৰ ক্ষেত্ৰত বাধা হ’ব নোৱাৰে। যেতিয়ালৈকে কোনো উপযুক্ত আদালতে সংশ্লিষ্ট অপৰাধটোৰ গুৰুত্ব বিবেচনা কৰি আইনী কাৰ্য্যবিধি চলাই নাথাকে, তেতিয়ালৈকে ইয়াক অপৰাধমূলক গোচৰ হিচাপে ধৰি লৈ পাছপ’ৰ্টৰ অধিকাৰ কাঢ়ি ল’ব নোৱাৰি। আদালতে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে ৰাহেজাই ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰত আবেদন কৰি ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত পাছপ’ৰ্ট লাভ কৰিছিল, কিন্তু কৰ্তৃপক্ষই দিয়া যুক্তিৰ কোনো আইনী ভিত্তি নাই।

শেষত উচ্চ ন্যায়ালয়ে চৰকাৰৰ পুৰণি নিৰ্দেশসমূহ বাতিল কৰি ৰাহেজাৰ পক্ষত ৰায় দিয়ে। এই ৰায়ে পুনৰবাৰ প্ৰমাণ কৰিলে যে আইনৰ দৃষ্টিত প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকৰ ভ্ৰমণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত। কেৱল অভিযোগৰ ভিত্তিত এজন ব্যক্তিক তেওঁৰ মৌলিক অধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰাটো সংবিধানৰ পৰিপন্থী। এই ৰায়দানৰ পাছত এতিয়া স্পষ্ট হৈ পৰিল যে আইনী মেৰপেচত থাকিলেও যদি আদালতৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট বাধা নাথাকে, তেন্তে বৈধ নথিপত্ৰৰে বিদেশ ভ্ৰমণ কৰাত কাৰো বাধা থাকিব নোৱাৰে।