উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ঐতিহাসিক ৰায়: লিফ্ট দুৰ্ঘটনাত নিৰ্মাতা আৰু ভৱন কৰ্তৃপক্ষৰ যৌথ দায়বদ্ধতা

লিফ্ট বা এলিভেটৰত সংঘটিত যিকোনো দুৰ্ঘটনাৰ বাবে নিৰ্মাতা কোম্পানী, ৰক্ষণাবেক্ষণকাৰী সংস্থা আৰু ভৱনৰ গৰাকী যৌথভাৱে দায়বদ্ধ হ’ব বুলি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বুধবাৰে এক ঐতিহাসিক ৰায়দান কৰিছে। ন্যায়াধীশ পি এছ নৰসিংহ আৰু আলোক আৰাধেৰ বিচাৰপীঠে ২০০৩ চনত দিল্লীৰ ‘ৰ’ মুখ্য কাৰ্যালয়ত সংঘটিত এক শোকাৱহ লিফ্ট দুৰ্ঘটনাত প্ৰাক্তন কূটনীতিবিদ বিপিন হাণ্ডাৰ মৃত্যুৰ গোচৰ সন্দৰ্ভত এই গুৰুত্বপূৰ্ণ নিৰ্দেশ প্ৰদান কৰে।

উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগে প্ৰদান কৰা নিৰ্দেশ বাহাল ৰাখি ওটিছ এলিভেটৰ কোম্পানী ইণ্ডিয়া লিমিটেডে দাখিল কৰা আৱেদন খাৰিজ কৰে। এই নিৰ্দেশ অনুসৰি নিহত কূটনীতিবিদগৰাকীৰ পত্নী আৰু দুগৰাকী সন্তানক ৩.০১ কোটি টকাৰ ক্ষতিপূৰণ প্ৰদান কৰিব লাগিব। ২০০৩ চনৰ ২০ মাৰ্চৰ পৰা কাৰ্যকৰী হোৱাকৈ ন শতাংশ বাৰ্ষিক সুতৰ সৈতে এই ধন আদায় দিব লাগিব আৰু নব্বৈ দিনৰ ভিতৰত পৰিশোধ নকৰিলে সুতৰ হাৰ বাৰ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাব।

লিফ্টক ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ মাধ্যম বা কমন কেৰিয়াৰ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰি ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে যাত্ৰীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাটো সংশ্লিষ্ট আটাইকেইটা পক্ষৰ প্ৰাথমিক দায়িত্ব। ন্যায়ালয়ে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে বৰ্তমানৰ নগৰীয়া জীৱনত স্থানৰ অভাৱৰ বাবে উলম্ব সম্প্ৰসাৰণৰ ফলত লিফ্ট এক অবিচ্ছেদ্য অংগত পৰিণত হৈছে। এটা সৰু তীখাৰ কেবিনত সোমাই যাত্ৰীসকলে নিজৰ নিৰাপত্তাৰ ভাৰ এনে এক যান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ ওপৰত এৰি দিয়ে যাৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ কোনো নিয়ন্ত্ৰণ নাথাকে। ভৰপূৰ লিফ্টৰ ভিতৰত আৱদ্ধ বায়ু আৰু স্থানৰ অভাৱে যাত্ৰীৰ মনত অস্বস্তিৰ সৃষ্টি কৰে। এনে অৱস্থাত সামান্য জোকাৰণি বা অস্বাভাৱিক শব্দয়ো ভয়ৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, সেয়েহে নিৰাপত্তা কেৱল এক প্ৰত্যাশা নহয়, বৰঞ্চ এক মৌলিক গেৰাণ্টী হোৱা উচিত বুলি ন্যায়ালয়ে মন্তব্য কৰে।

বিচাৰপীঠৰ মতে, দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হ’লে গ্ৰাহকে প্ৰথমে কাৰ কিমান দোষ সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ভুক্তভোগীয়ে যিকোনো দায়বদ্ধ পক্ষৰ পৰা সম্পূৰ্ণ ক্ষতিপূৰণ দাবী কৰিব পাৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত সংশ্লিষ্ট পক্ষসমূহে নিজৰ মাজত দায়বদ্ধতাৰ অংশ নিৰ্ধাৰণ কৰিব। উল্লেখ্য যে ২০০৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত সংঘটিত উক্ত দুৰ্ঘটনাত লিফ্টটো ষষ্ঠ আৰু সপ্তম মহলাৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ পৰিছিল। উদ্ধাৰ অভিযানৰ সময়ত হাণ্ডা আধা ওলাই অহা অৱস্থাত লিফ্টটো হঠাতে খহি পৰে আৰু মজিয়া তথা লিফ্টৰ মাজত মূৰ সোমাই তেওঁৰ মৃত্যু হয়, অৱশ্যে আন এঘাৰগৰাকী লোকক নিৰাপদে উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।

শুনানিকালত ওটিছ কোম্পানীয়ে এই ঘটনাক উদ্ধাৰ অভিযানৰ সময়ত হোৱা মানৱীয় ত্ৰুটি বুলি অভিহিত কৰে আৰু ভল্টেজৰ সমস্যা দূৰ কৰিবলৈ ষ্টেবিলাইজাৰ লগোৱাৰ পৰামৰ্শ পূৰ্বে দিয়া হৈছিল বুলি দাবী কৰে। কিন্তু ন্যায়ালয়ে এই যুক্তি খণ্ডন কৰি কয় যে লিফ্টটো দীৰ্ঘদিন ধৰি বিকল হৈ থকাৰ কথা কোম্পানীটোৱে জানিছিল যদিও প্ৰয়োজনীয় নিৰাপত্তামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা নাছিল বা ইয়াক সুৰক্ষাহীন বুলি ঘোষণা কৰা নাছিল। আনহাতে, মিলিটাৰী ইঞ্জিনিয়াৰিং চাৰ্ভিচেছ আৰু ভৱনটোৰ পৰিচালকে নিৰন্তৰ অভিযোগ পোৱাৰ পিছতো ৰক্ষণাবেক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত পৰ্যাপ্ত পদক্ষেপ গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা ন্যায়ালয়ে আঙুলিয়াই দিয়ে।

সামগ্ৰিক পৰিস্থিতি আৰু সকলো পক্ষৰ ত্ৰুটি বিশ্লেষণ কৰি ন্যায়ালয়ে এই দুৰ্ঘটনাৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰা দায়বদ্ধতাৰ অনুপাত স্পষ্ট কৰি দিছে। সেই অনুসৰি, ক্ষতিপূৰণৰ সত্তৰ শতাংশ ওটিছ এলিভেটৰ কোম্পানীয়ে, পঁচিশ শতাংশ মিলিটাৰী ইঞ্জিনিয়াৰিং চাৰ্ভিচেছে আৰু অৱশিষ্ট পাঁচ শতাংশ চৰকাৰী বিভাগটোৱে বহন কৰিব লাগিব। ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাহক বিবাদ নিষ্পত্তি আয়োগক এই নিৰ্দেশনা কঠোৰভাৱে বলৱৎ কৰিবলৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ প্ৰদান কৰিছে, যিয়ে বৰ্তমান বিষয়টোৰ আইনী নিষ্পত্তি নিশ্চিত কৰিছে।