অভিযুক্তক ‘শিক্ষা’ দিবলৈ জামিন নাকচ কৰা ন্যায়সংগত নহয়: উচ্চতম ন্যায়ালয়

ভাৰতৰ তদন্তকাৰী সংস্থাসমূহে অভিযুক্তক জামিন নিদিয়াকৈ দীৰ্ঘদিন ধৰি কাৰাগাৰত আৱদ্ধ কৰি ৰখাৰ যি প্ৰথা গঢ়ি তুলিছে, তাক লৈ তীব্ৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে। প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি, ন্যায়াধীশ জে কে মহেশ্বৰীৰ নেতৃত্বত গঠিত বিচাৰপীঠে কয় যে অভিযুক্তক “জেললৈ পঠিয়াই শিক্ষা” দিয়াৰ উদ্দেশ্যেৰে জামিন নাকচ কৰাটো ন্যায়সংগত নহয়।

আদালতে ন্যায়িক নিৰ্দেশৰ জৰিয়তে বলবৎকাৰী সংস্থাসমূহক সোঁৱৰাই দিয়ে যে আইনৰ দৃষ্টিত প্ৰতিজন অভিযুক্তই দোষী সাব্যস্ত নোহোৱালৈকে নিৰ্দোষী। কেৱল অভিযোগৰ গুৰুত্ব বা আইনৰ কঠোৰতাৰ বাবে এই মৌলিক নীতি লঘু কৰিব নোৱাৰি।

বিচাৰপীঠৰ মতে, “বিচাৰ অবিহনে আটক কৰাটো শাস্তিত পৰিণত কৰিব নোৱাৰি। য’ত কাৰাবাসৰ সময় সীমা অযুক্তিকৰ বা স্বেচ্ছাচাৰী হৈ পৰে, তেনে ক্ষেত্ৰত হস্তক্ষেপ কৰাটো আদালতৰ সাংবিধানিক দায়িত্ব।”

বিচাৰপীঠে লগতে উল্লেখ কৰে যে “জামিন নিয়ম আৰু কাৰাবাস ব্যতিক্ৰম”—এই নীতিয়ে অপৰাধমূলক ন্যায়বিজ্ঞানৰ মূল ভেটি গঠন কৰে।

আদালতে কয় যে সমাজৰ প্ৰতি কোনো স্পষ্ট ভাবুকি নাথাকিলে, সাক্ষী বা তদন্ত প্ৰভাৱিত কৰাৰ আশংকা নাথাকিলে অথবা পলায়নৰ সম্ভাৱনা নাথাকিলে এজন ব্যক্তিক অনিৰ্দিষ্টকাললৈ কাৰাগাৰত ৰখা অনুচিত। ইয়াৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হয় যে ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়াটোৱে নিজেই যাতে এজন ব্যক্তিৰ বাবে শাস্তি হৈ নপৰে।  আদালতে লগতে কয় যে জামিন হৈছে অভিযুক্তক চৰ্তসাপেক্ষে প্ৰদান কৰা অধিকাৰ। পূৰ্বৰ এক ৰায়দানৰ উদ্ধৃতি দি বিচাৰপীঠে কয়, যেতিয়া স্পষ্ট হৈ পৰে যে সময়মতে বিচাৰ সম্পন্ন হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাই আৰু অভিযুক্তই ইতিমধ্যে উল্লেখযোগ্য সময় কাৰাগাৰত কটালে, তেতিয়া সাধাৰণতে আদালতে তেওঁলোকক জামিনত মুকলি কৰি দিবলৈ বাধ্য হয়।”

উল্লেখ্য যে, ইউনিয়ন বেংক অৱ ইণ্ডিয়াৰ অভিযোগৰ ভিত্তিত চিবিআই (CBI)-এ পঞ্জীয়ন কৰা ৩৪,০০০ কোটি টকাৰ বেংক জালিয়াতিৰ গোচৰত দেৱান হাউছিং ফাইনেন্স লিমিটেডৰ পৰিচালন সঞ্চালক কপিল ৱাধাৱান আৰু তেওঁৰ ভাতৃ ধীৰাজ ৱাধাৱানক জামিন প্ৰদান কৰি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই পৰ্যবেক্ষণসমূহ আগবঢ়ায়।

জামিন মঞ্জুৰ কৰাৰ সময়ত আদালতে দুয়ো ভাতৃৰ ওপৰত কঠোৰ চৰ্ত আৰোপ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দেশ ত্যাগ কৰাৰ পূৰ্বে আদালতৰ অনুমতি লোৱাটোও বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। আদালতে যুক্তি দৰ্শায় যে ৭৩৬ জন সাক্ষী, ১১০ জন অভিযুক্ত আৰু ১৭টা ট্ৰাংকত ভৰ্তি প্ৰায় ৪ লাখ পৃষ্ঠাৰ অভিযোগনামা (Charge sheet) থকা এই গোচৰটোৰ বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া অহা দুই-তিনি বছৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা অতি ক্ষীণ।