দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱা ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ব্ৰিকছ দেশসমূহক পোনপটীয়াকৈ ভাবুকি দিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেনদেনত তেওঁলোকে আমেৰিকান ডলাৰক আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰিলে ১০০ শতাংশ শুল্ক আৰোপ কৰিব বুলি সকীয়াই দিছে। ভাৰত, ৰাছিয়া, চীন আৰু ব্ৰাজিলক এই বাৰ্তা দিছে ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে।
শনিবাৰে ট্ৰাম্পে নিজৰ ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম ট্ৰুথত এই সম্পৰ্কীয় এটা পোষ্ট কৰে। তাত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেনদেনত বিকল্প মুদ্ৰাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ চেষ্টাৰ পৰিণতিৰ বিষয়ে সকীয়াই দিয়ে।
২০০৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত ব্ৰিকছে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। আমেৰিকা নথকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চসমূহৰ ভিতৰত ই অন্যতম। ভাৰত, চীন, ৰাছিয়া, ব্ৰাজিল আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকা এই গোটৰ সদস্য। পিছলৈ ইৰাণ, ইজিপ্ত, ইথিওপিয়া আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীয়ে ইয়াৰ লগত যোগদান কৰে।
২০২৩ চনত অনুষ্ঠিত ব্ৰিকছ সন্মিলনত বিকল্প মুদ্ৰাৰ বিষয়টো আলোচনা কৰা হৈছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেনদেনৰ বাবে আমেৰিকান ডলাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰে বিকল্প লোৱাৰ প্ৰস্তাৱ সেই মঞ্চত উঠিছিল। ব্ৰাজিলৰ ৰাষ্ট্ৰপতি লুলা দা ছিলভাই প্ৰথমে এই প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। চীন, ৰাছিয়াইও ইয়াক সমৰ্থন কৰে।
নন-ডলাৰ লেনদেন কেনেকৈ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি সেই সম্পৰ্কে আলোচনা চলিছিল। ইয়াৰ পিছত বেইজিং আৰু মস্কোৱে বাৰে বাৰে ডলাৰৰ নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ কথা কৈ আহিছে। এই বিষয়টোতে ট্ৰাম্পে শনিবাৰে প্ৰতিক্ৰিয়া দেখুৱাইছে।
ট্ৰাম্পে ছ’চিয়েল মিডিয়াত লিখিছে, “ব্ৰিকছৰ দেশসমূহে ডলাৰৰ পৰা আঁতৰি আহিব বিচাৰে। এই দেশসমূহে আমাক প্ৰতিশ্ৰুতি দিব লাগিব যে তেওঁলোকে আমেৰিকান ডলাৰৰ ঠাইত নতুন ব্ৰিকছ মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন নকৰে বা আন কোনো মুদ্ৰাক সমৰ্থন নকৰে। যদি তেওঁলোকে কৰে তেন্তে ১০০ শতাংশ শুল্ক আৰোপ কৰা হ’ব।”
ব্ৰিকছ দেশসমূহে নতুন মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰিলেও আমেৰিকান ডলাৰৰ আধিপত্যক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব নোৱাৰিব বুলি কয় ট্ৰাম্পে। এই সন্দৰ্ভত তেওঁ লিখিছে, ‘আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যত ব্ৰিকছে আমেৰিকান ডলাৰৰ ঠাই ল’ব নোৱাৰে। যদি কোনো দেশে তেনে কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে তেন্তে আমেৰিকাৰ পৰা আঁতৰি আহিব লাগিব।’
এনে নহয় যে ভাৰতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লেনদেনৰ বাবে ডলাৰৰ বাহিৰে আন কোনো মুদ্ৰা ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত উদ্যোগ প্ৰদৰ্শন কৰা নাই। কিন্তু ভাৰতে ডি-ডলাৰাইজেচনৰ পক্ষত নাই, সেই বাৰ্তাটোও কৌশলগতভাৱে প্ৰেৰণ কৰা হৈছে।
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এছ জয়শংকৰে এই সন্দৰ্ভত ভাৰতৰ স্থিতি ব্যাখ্যা কৰি কৈছিল যে ডলাৰৰ প্ৰতিকক্ষ গঢ়ি তোলাৰ বাবে ভাৰতৰ কোনো ‘অসৎ ইচ্ছা’ নাই। কিন্তু ভাৰতৰ একাংশ ব্যৱসায়িক অংশীদাৰ দেশৰ হাতত পৰ্যাপ্ত ডলাৰ নথকাৰ ফলত লেনদেনত সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়। সেই ক্ষেত্ৰত ভাৰতে বিকল্প বিচাৰিছে।
