অসমত উচ্ছেদিত লোকৰ সাংবিধানিক অধিকাৰক লৈ প্ৰশ্ন: ভোটাৰ তালিকাত নাই হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ নাম

অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত চৰকাৰে চলোৱা উচ্ছেদ অভিযানৰ ফলত গৃহহাৰা হোৱা হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ ভৱিষ্যতক লৈ এতিয়া এক গভীৰ অনিশ্চয়তাই দেখা দিছে। শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত ভোটাৰ তালিকাৰ বিশেষ সংশোধনীত উচ্ছেদিত অঞ্চলসমূহৰ বহু লোকৰ নাম কৰ্তন হোৱাক লৈ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হৈছে। যাৰ ফলত এফালে মূৰৰ ওপৰৰ ছাদ হেৰুওৱা আৰু আনফালে নিজৰ নাগৰিকত্বৰ পৰিচয় তথা ভোটাধিকাৰক লৈ এইসকল লোক এতিয়া দোমোজাত পৰিছে। বিশেষকৈ বিশ্বনাথ, হোজাই আৰু দৰঙৰ দৰে জিলাসমূহৰ উচ্ছেদিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত এই ক্ষোভ আৰু শংকা দুগুণে বৃদ্ধি পোৱা পৰিলক্ষিত হৈছে।
বিগত বৰ্ষৰ আগষ্ট মাহত বিশ্বনাথ জিলাৰ চৰকাৰী চৰণীয়া পথাৰৰ পৰা প্ৰায় ৩০৯ টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল। সেইদৰে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন বনাঞ্চল আৰু চৰকাৰী ভূমিৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ লোকক উচ্ছেদ কৰাৰ পাছত নিৰ্বাচন আয়োগে ঘৰে ঘৰে চলোৱা পৰীক্ষণ (Door-to-door verification) প্ৰক্ৰিয়াত এক বৃহৎ জটিলতাই দেখা দিছে। চৰকাৰী সূত্ৰৰ মতে, যিহেতু এই লোকসকল বৰ্তমান পূৰ্বৰ ঠিকনাত বাস কৰি থকা নাই, সেয়েহে তেওঁলোকৰ নাম ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা কৰ্তন কৰাৰ বাবে প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰা হৈছে। উল্লেখ্য যে, এই বিশেষ সংশোধনী প্ৰক্ৰিয়াত সমগ্ৰ অসমৰ পৰা প্ৰায় ১০.৫৬ লাখ ভোটাৰৰ নাম কৰ্তনৰ বাবে চিহ্নিত কৰা হৈছে।
প্ৰশাসনৰ তৰফৰ পৰা জনোৱা হৈছে যে এয়া কোনো নাগৰিকত্ব কাঢ়ি নিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়া নহয়, বৰঞ্চ ভোটাৰ তালিকা নিকা কৰাৰ এক কাৰিকৰী পদক্ষেপহে। হোজাইৰ নিৰ্বাচনী বিষয়া আৰধনা দাসে জানিবলৈ দিয়া মতে, উচ্ছেদিত লোকসকলে বৰ্তমান য’ত বসবাস কৰিছে, সেই স্থানৰ বিএলঅ’ (BLO) বা গাঁওবুঢ়াৰ জৰিয়তে নিজৰ নাম স্থানান্তৰ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ বাবে নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট ‘প্ৰ-পত্ৰ ৮’ (Form-8) জমা দিয়াটো বাধ্যতামূলক। কিন্তু বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত দেখা গৈছে যে, উচ্ছেদৰ পাছত বহু পৰিয়ালে জীৱিকাৰ সন্ধানত বা আশ্ৰয় বিচাৰি বিভিন্ন স্থানলৈ ঢাপলি মেলাৰ বাবে প্ৰশাসনৰ তৰফৰ পৰা তেওঁলোকৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাটো প্ৰায় অসম্ভৱ হৈ পৰিছে।
ইফালে, বিৰোধী পক্ষ আৰু বিভিন্ন ছাত্ৰ সংগঠনে চৰকাৰৰ এই পদক্ষেপক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছে। সদৌ অসম সংখ্যালঘু ছাত্ৰ সন্থাই (AAMSU) অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে যে চৰকাৰে পুনৰ্সংস্থাপনৰ কোনো সুনিৰ্দিষ্ট ব্যৱস্থা নকৰাকৈ লোকসকলক উচ্ছেদ কৰিলে আৰু এতিয়া কাৰিকৰী অজুহাতত তেওঁলোকৰ সাংবিধানিক ভোটাধিকাৰ কাঢ়ি ল’ব বিচাৰিছে। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ইতিপূৰ্বে স্পষ্ট কৰি দিছে যে বনাঞ্চল আৰু চৰকাৰী ভূমি বেদখলকাৰীৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া অব্যাহত থাকিব। চৰকাৰৰ মতে, ভোটাৰ তালিকাত আধাৰ সংযোগ আৰু নিৰপেক্ষ পৰীক্ষণৰ জৰিয়তেহে ভুৱা ভোটাৰ চিনাক্ত কৰিব পৰা যাব।
বৰ্তমান পৰিস্থিতিত নিজৰ মাটি-ভেটি হেৰুওৱা এই লোকসকলৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈছে নিজৰ অস্তিত্ব আৰু পৰিচয় প্ৰমাণ কৰা। হাতত আধাৰ কাৰ্ড, পেন কাৰ্ড বা পুৰণি ভূমিৰ নথি থকাৰ পাছতো কেৱল নিৰ্দিষ্ট স্থায়ী ঠিকনা নথকাৰ বাবে ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা নাম কৰ্তন হোৱাটোৱে গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত এক বৃহৎ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। পৰীক্ষণৰ বাবে প্ৰশাসনে জাননী জাৰি কৰিছে যদিও ঘৰ-বাৰী নথকা বহু লোকে সেই জাননী লাভ কৰিবলৈয়ো সক্ষম হোৱা নাই। আগন্তুক নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে এই লাখ লাখ উচ্ছেদিত লোকৰ ভোটাধিকাৰ সাব্যস্ত কৰাৰ বিষয়টোৱে ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত এক বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিব নে সেয়া ডাঙৰ প্ৰশ্ন হৈ পৰিছে।