১৫ আগষ্ট ভাৰতৰ ইতিহাসৰ এক অতি বিশেষ তাৰিখ। ১৯৪৭ চনৰ আজিৰ দিনটোতে ভাৰতে ২০০ বছৰীয়া নৃশংস ব্ৰিটিছ শাসনৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰে। স্বাধীনতাৰ সপোনক বাস্তৱত পৰিণত কৰিবলৈ শত শত বিপ্লৱীয়ে সমগ্ৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। ইয়াৰে এগৰাকী আছিল মহাত্মা গান্ধী, যিয়ে ‘জাতিৰ পিতা’ উপাধি লাভ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিনটোতো তেওঁ দিল্লীত নাছিল। সেইদিনা কি হৈছিল জানো আহক।
দেশে যেতিয়া স্বাধীনতা লাভ কৰে আৰু সমগ্ৰ দেশে উদযাপন কৰিছিল তেতিয়া মহাত্মা গান্ধীয়ে উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। আচলতে সেইদিনা মহাত্মা গান্ধী আছিল দিল্লীৰ পৰা হাজাৰ কিলোমিটাৰ নিলগত পশ্চিমবংগৰ নোৱাখালীত।
মহাত্মা গান্ধী কিয় দিল্লীত নাছিল?
১৪ আগষ্টৰ মাজনিশা যেতিয়া জৱাহৰলাল নেহৰুৱে সংসদৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰেক্ষাগৃহত নিজৰ ঐতিহাসিক ভাষণ প্ৰদান কৰিছিল তেতিয়া দেশৰ ‘জাতিৰ পিতা’ মহাত্মা গান্ধী পশ্চিমবংগত আছিল। বিবিচিৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, বাপুজীয়ে নেহৰুৰ ভাষণো শুনা নাছিল, কিয়নো তেতিয়ালৈকে তেওঁ গভীৰ নিদ্ৰাত আছিল। তেতিয়াৰ ভাইচৰয় লৰ্ড মাউণ্টবেটেন আৰু পণ্ডিত নেহৰু দুয়োজনেই মহাত্মা গান্ধীক স্বাধীনতা দিৱসত দিল্লীত থাকিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল যদিও বাপুৱে তেওঁলোকৰ অনুৰোধ মানি লোৱা নাছিল। তেওঁ কৈছিল, বংগৰ নোৱাখালীত তেওঁলোকৰ অধিক প্ৰয়োজন।
দৰাচলতে স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে ভাৰতে বিভাজনৰ কৰুণ কাহিনীৰ সাক্ষী হৈছিল। দেশ বিভাজনৰ ফলত হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৃষ্টি হয়। মহাত্মা গান্ধীয়ে সেয়া শান্ত কৰিবলৈ বংগলৈ গৈছিল।
গান্ধীৰ বাবে সেই সপ্তাহটো কেনেকুৱা আছিল?
১৯৪৭ চনৰ ৯ আগষ্টত মহাত্মা গান্ধীয়ে নোৱাখালীলৈ যোৱাৰ পথত কলিকতাত ৰৈছিল। বংগৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্রী হোছেইন শ্বহীদ সুহৰাৱর্দীয়ে এই খবৰ পাই বাপুক কিছুদিন থাকিবলৈ মান্তি কৰায়৷ আচলতে সেই সময়ত কলকাতাত সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষ চলি আছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে সুহৰাৱাৰ্ডীৰ প্ৰস্তাৱ মানি লৈছিল।
বংগৰ পৰিস্থিতি অতি উত্তপ্ত আছিল। বেলিয়াঘাটত উপস্থিত হিন্দুসকলে গান্ধীক মুছলমান সমৰ্থক বুলি অভিযোগ তুলিছিল। বাপুক উভতি যাবলৈ কৈছিলে। ১৪ আগষ্টৰ সন্ধিয়া এখন প্ৰাৰ্থনা সভাত তেওঁ হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ সমাৱেশত কৈছিল, ‘কাইলৈ ১৫ আগষ্টত আমি ব্ৰিটিছ শাসনৰ পৰা মুক্ত হ’ম। কিন্তু আজি মাজনিশা ভাৰত দুখন দেশত বিভক্ত হ’ব। কাইলৈ সুখৰ দিন হোৱাৰ লগতে দুখৰ দিনো হ’ব।‘
নিশাৰ প্ৰাৰ্থনা সভাৰ অন্তত মহাত্মা গান্ধীৰ ঘৰৰ বাহিৰত থিয় হৈ থকা ৰাইজে সুহৰাৱাৰ্ডীৰ বিৰুদ্ধে শ্লোগান দি:fল। ভিৰৰ মাজৰ কোনোবাই সুহৰাৱাৰ্ডীক উদ্দেশ্যি চিঞৰি কৈছিল, “এবছৰ আগতে কলিকতাত হোৱা হত্যাকাণ্ডৰ বাবে তেওঁ দায়ী নাছিল নেকি?” এই কাণ্ডত সুহৰাৱাৰ্ডিয়ে নিজৰ ভূমিকা স্বীকাৰ কৰে, যিয়ে জনসমাগমক শান্ত কৰি তোলে।
নেহৰু আৰু পেটেলে বাপুক মান্তি কৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল নেকি?
পণ্ডিত নেহৰু আৰু চৰ্দাৰ পেটেলে মহাত্মা গান্ধীক দিল্লীলৈ মাতি আনিবলৈ যৎপৰোনাস্তি চেষ্টা কৰিছিল। যেতিয়া ১৫ আগষ্টত ভাৰত স্বাধীন হ’ব বুলি সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল, তেতিয়া জৱাহৰলাল নেহৰু আৰু চৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলে মহাত্মা গান্ধীলৈ এখন চিঠি প্ৰেৰণ কৰিছিল। তাত লিখা আছিল, ‘১৫ আগষ্ট আমাৰ প্ৰথম স্বাধীনতা দিৱস। আপুনি জাতিৰ পিতা। ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰক আৰু আপোনাৰ আশীৰ্বাদ দিয়ক।’
বাপুৱে উত্তৰ দিলে, ‘কলিকতাত যেতিয়া হিন্দু-মুছলমানে ইজনে সিজনক হত্যা কৰি আছে, মই কেনেকৈ আনন্দ কৰিবলৈ আহিম। মোৰ বাবে তেওঁলোকৰ মাজত থকাটো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।’ এই কথা কোৱাৰ পাছত বাপু কিছুদিনৰ মূৰত বংগলৈ ৰাওনা হ’ল।
মহাত্মা গান্ধীয়ে? ১৫ আগষ্ট কেনেদৰে পালন কৰিছিল?
কাকতলীয়াভাৱে ভাৰতে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ দিনটো আছিল মহাত্মা গান্ধীৰ ঘনিষ্ঠ মহাদেৱ দেশাইৰ পঞ্চম মৃত্যু বাৰ্ষিকী। পূৰ্বৰ পাঁচ বছৰৰ ১৫ আগষ্টৰ দৰে সেইদিনাও তেওঁ উপবাস ৰাখি তেওঁৰ সচিবৰ স্মৃতিত সমগ্ৰ গীতা পাঠ কৰিছিল।
বিবিচিৰ প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে, ১৫ আগষ্টৰ সন্ধিয়া তেওঁ ইংলেণ্ডৰ বন্ধু আগাথা হেৰিছনলৈ এখন চিঠি লিখি কয় যে তেওঁৰ এই ডাঙৰ অনুষ্ঠানবোৰ উদযাপনৰ ধৰণ সুকীয়া। এই দিনবোৰত তেওঁ প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু ঈশ্বৰক ধন্যবাদ দিয়ে। বাপুৱে দেশৰ স্বাধীনতা দিৱসৰ দিনা ব্ৰিটিছ জনসাধাৰণক নিজৰ ভালপোৱাৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছিল।
