যোনিপথৰ কৰ্কট ৰোগ বা ভেজাইনেল কেন্সাৰ হ’ল মহিলাৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ এক বিৰল কিন্তু গুৰুতৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা যিটোৱে যোনিপথৰ কোষবোৰত অস্বাভাৱিক বৃদ্ধিৰ সৃষ্টি কৰে। এই ৰোগ সাধাৰণতে যোনিপথৰ লাইনিং বা কোষৰ তৰপৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু সঠিক সময়ত ধৰা পেলাব নোৱাৰিলে ই শৰীৰৰ অন্যান্য অংশলৈ বিয়পি পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ মতে এই কৰ্কট ৰোগ মুখ্যত দুই ধৰণৰ হয় য’ত স্কোৱামাছ চেল কাৰ্চিনোমা আটাইতকৈ বেছি দেখা যায় আৰু ই যোনিপথৰ পাতল কোষবোৰত লাহে লাহে বিকশিত হয় আনহাতে এডেনোকাৰ্চিনোমা নামৰ আনটো প্ৰকাৰ গ্ৰন্থি কোষৰ পৰা উৎপন্ন হয় যিটো তুলনামূলকভাৱে কম দেখা যায়। এই ৰোগৰ প্ৰাথমিক লক্ষণসমূহৰ ভিতৰত অস্বাভাৱিক যোনিৰ পৰা তেজ ওলোৱা বিশেষকৈ যৌন মিলনৰ পিছত বা মেনোপজ বা ঋতুস্ৰাৱ বন্ধ হোৱাৰ পিছত হোৱা ৰক্তক্ষৰণ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সংকেত হিচাপে বিবেচিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও তলপেটত ধাৰাবাহিক বিষ অনুভৱ হোৱা, প্ৰস্ৰাৱ কৰোঁতে কষ্ট পোৱা বা সঘনাই প্ৰস্ৰাৱ হোৱা আৰু যোনিপথত কোনো টেমুনা বা অস্বাভাৱিক উখহি থকা অংশ অনুভৱ হোৱাটোৱে এই কেন্সাৰৰ উপস্থিতি সূচাব পাৰে।
গৱেষণাত দেখা গৈছে যে হিউমেন পেপিলমা ভাইৰাছ বা চমুকৈ এইচ পি ভি (HPV) সংক্ৰমণ এই কৰ্কট ৰোগৰ এক অন্যতম প্ৰধান কাৰণ যিটো প্ৰায়েই যৌন সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে বিয়পে।1 ইয়াৰ বাহিৰে অধিক বয়সৰ মহিলাসকলৰ মাজত এই ৰোগৰ প্ৰৱণতা বেছি থাকে যদিও কম বয়সীয়া মহিলাৰ ক্ষেত্ৰতো ই দেখা দিব পাৰে। ধূমপান কৰা মহিলাসকলৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত তেওঁলোকৰ শৰীৰে এইচ পি ভি ভাইৰাছৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিব নোৱাৰে যাৰ ফলত কৰ্কট ৰোগৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়। যোনিপথৰ কৰ্কট ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে চিকিৎসকসকলে সাধাৰণতে পেলভিক পৰীক্ষা আৰু পেপ স্মিয়াৰ (Pap smear) টেষ্টৰ সহায় লয় য’ত জৰায়ুৰ মুখ আৰু যোনিপথৰ কোষবোৰ পৰীক্ষা কৰি কোনো অস্বাভাৱিকতা আছে নেকি চোৱা হয়।2 যদিহে কোনো সন্দেহজনক কোষ পোৱা যায় তেন্তে বায়প্সি (Biopsy) কৰাটো বাধ্যতামূলক হৈ পৰে য’ত প্ৰভাৱিত অংশৰ পৰা অলপ মাংস সংগ্ৰহ কৰি লেবৰেটৰীত পৰীক্ষা কৰা হয়।
এই ৰোগৰ চিকিৎসা পদ্ধতি নিৰ্ভৰ কৰে কেন্সাৰবিধ কোনটো স্তৰত আছে আৰু ই কিমান দূৰলৈ বিয়পিছে তাৰ ওপৰত। প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ধৰা পৰিলে অস্ত্ৰোপচাৰৰ জৰিয়তে আক্ৰান্ত কোষবোৰ আঁতৰাই পেলাই ৰোগীক সুস্থ কৰি তুলিব পৰা যায়। বহু ক্ষেত্ৰত ৰেডিয়েশ্যন থেৰাপী ব্যৱহাৰ কৰা হয় য’ত উচ্চ শক্তিৰ ৰশ্মি প্ৰয়োগ কৰি কৰ্কট কোষবোৰ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কেতিয়াবা ঔষধ বা কেমোথেৰাপীৰো প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। এই মাৰাত্মক ৰোগৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ সচেতনতা অত্যন্ত জৰুৰী। সময়মতে এইচ পি ভি ভেকচিন গ্ৰহণ কৰা, সুৰক্ষিত যৌন সম্পৰ্ক বজাই ৰখা আৰু নিয়মীয়াকৈ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰোৱাটোৱে এই কেন্সাৰ প্ৰতিৰোধত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। যিকোনো অস্বাভাৱিক লক্ষণ দেখা দিলেই লাজ বা ভয় নকৰি বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিলে এই ৰোগক জয় কৰাটো সম্ভৱ হৈ উঠে।
