ভাৰত আৰু চীনৰ বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ আলোচনাৰ এটা বছৰৰ পাছত দুয়োখন দেশে সীমা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ‘আৰ্লি হাৰ্ভেষ্ট’ অৰ্থাৎ সোনকালে সমাধান হ’ব পৰা অংশসমূহৰ খণ্ড খণ্ড নিষ্পত্তি নীতিৰ প্ৰসংগ বাদ দিছে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে দুয়োখন দেশে সীমা বিবাদৰ এক সামগ্ৰিক ৰাজনৈতিক সমাধানৰ প্ৰতি নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰবাৰ ব্যক্ত কৰিছে।
যোৱা ২৫ আগষ্টত বেইজিঙত অনুষ্ঠিত বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ ২৫ সংখ্যক বৈঠকত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা অজিত ডোভাল আৰু চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়িয়ে সীমা প্ৰশ্ন, দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক আৰু আঞ্চলিক তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়সমূহৰ ওপৰত এক মুকলি আৰু গভীৰ আলোচনা কৰে। এই বৈঠকৰ পূৰ্বে ডোভালে চীনৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হান ঝেঙকো সাক্ষাৎ কৰে। ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পূব লাডাখত ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত সামৰিক সংঘাতৰ অন্ত পৰাৰ পাছত এয়া আছিল বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ তৃতীয়খন বৈঠক।
যোৱা বছৰৰ বৈঠকত দুয়োখন দেশে সীমা নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ‘আৰ্লি হাৰ্ভেষ্ট’ নীতি অন্বেষণ কৰিবলৈ একমত হৈছিল। চীনৰ ফালৰ পৰা ২০১৭ চনতে উত্থাপন কৰা এই নীতিৰ অৰ্থ আছিল সমগ্ৰ সীমা বিবাদৰ সলনি যিবোৰ অঞ্চলত সহজে সন্মতি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি, সেইবোৰ আগতে নিষ্পত্তি কৰা। কিন্তু ভাৰতে দীৰ্ঘদিন ধৰি চীনৰ এই খণ্ড খণ্ডকৈ সমস্যা সমাধানৰ নীতিৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছিল আৰু ২০০৫ চনৰ চুক্তিৰ অধীনত সামগ্ৰিক সমাধানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। শেহতীয়া বৈঠকত দুয়োখন দেশেই এই ‘আৰ্লি হাৰ্ভেষ্ট’ নীতিৰ প্ৰসংগ বাদ দি ২০০৫ চনৰ সন্মতি অনুসৰি এক নিৰপেক্ষ, যুক্তিসংগত আৰু পাৰস্পৰিকভাৱে গ্ৰহণযোগ্য সামগ্ৰিক সমাধানৰ দিশত আগবাঢ়িবলৈ সন্মত হৈছে।
বৈঠকত অজিত ডোভালে এই আলোচনাৰ সময়ছোৱাক ভাৰতত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া আগন্তুক ব্ৰিকছ (BRICS) সন্মিলনৰ সৈতে সাঙুৰিছে। ডোভালৰ এই মন্তব্যই চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিঙে ব্ৰিকছ সন্মিলনৰ বাবে নতুন দিল্লী ভ্ৰমণ কৰাৰ এক ইংগিত বহন কৰিছে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ২০১৯ চনত মামল্লাপুৰমত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ সৈতে হোৱা অনানুষ্ঠানিক সন্মিলনৰ পাছত এয়া হ’ব জিনপিঙৰ প্ৰথমটো ভাৰত ভ্ৰমণ।
ডোভালে লগতে কয় যে সীমান্তত শান্তি আৰু স্বাভাৱিক অৱস্থা বজাই ৰখাৰ ফলতেই দুয়োখন দেশৰ সম্পৰ্ক ক্ৰমান্বয়ে স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ ঘূৰি আহিছে। ভাৰত আৰু চীন প্ৰতিদ্বন্দ্বী নহয়, বৰঞ্চ সহযোগী অংশীদাৰ বুলিও তেওঁ মন্তব্য কৰে।
আনহাতে, চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়িয়ে কয় যে সুস্থ আৰু সুস্থিৰ সম্পৰ্কই দুয়োখন দেশৰ জনসাধাৰণৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰিব। চীন-ভাৰতৰ সম্পৰ্ক কেৱল দ্বিপাক্ষিক পৰিসৰতে আৱদ্ধ নহয়, ইয়াৰ বিশ্বব্যাপী আৰু কৌশলগত গুৰুত্ব আছে। দুয়োখন দেশক ‘সু-চুবুৰীয়া বন্ধু’ আৰু পৰস্পৰক সফল হোৱাত সহায় কৰা অংশীদাৰ হ’বলৈ আহ্বান জনাই তেওঁ ‘ড্ৰেগন-হাতীৰ নৃত্য’ (অৰ্থাৎ চীন আৰু ভাৰতৰ সন্মিলিত বিকাশ)ৰ দিশত একেলগে কাম কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে।
ইয়াৰ লগতে দুয়োখন দেশে জনসাধাৰণৰ মাজৰ আদান-প্ৰদান আৰু সীমান্ত বাণিজ্যৰ পুনৰুত্থানৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা অগ্ৰগতিত সন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে, য’ত শেহতীয়াকৈ পুনৰ আৰম্ভ হোৱা কৈলাস মানসৰোবৰ যাত্ৰা আৰু নিৰ্ধাৰিত তিনিটা বাণিজ্য পথৰ জৰিয়তে হোৱা সীমান্ত বাণিজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
