ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ মূল কেন্দ্ৰ অসম সচিবালয়তে এতিয়া নিত্যব্যৱহাৰ্য সা-সঁজুলিৰ অভাৱে দেখা দিছে। কম্পিউটাৰৰ নাটনিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰিণ্টাৰৰ চিয়াঁহী, কাগজ আৰু আলপিনৰ দৰে সাধাৰণ সামগ্ৰীলৈকে বহু প্ৰয়োজনীয় বস্তুৰ যোগান পৰ্যাপ্ত নোহোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। চৰকাৰী বিভাগসমূহৰ দৈনন্দিন কাম-কাজৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাতো ধনৰ অভাৱে দেখা দিয়াৰ এই ছবিয়ে ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ আৰ্থিক সক্ষমতাক লৈ প্ৰশ্নৰ সৃষ্টি কৰিছে।
প্ৰাপ্ত তথ্য অনুসৰি, অসম সচিবালয়ত মুঠ ১,৪৪২টা কম্পিউটাৰ থকাৰ কথা। ইয়াৰ বিপৰীতে বৰ্তমান প্ৰায় ১,১০০টা কম্পিউটাৰহে ব্যৱহাৰযোগ্য অৱস্থাত আছে। বাকী কম্পিউটাৰসমূহ বিকল হৈ পৰি থকাত কৰ্মচাৰীসকলে সময়মতে কাম সম্পন্ন কৰাত অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে। একেটা কম্পিউটাৰত এজন কৰ্মচাৰীয়ে কাম কৰি থকাৰ সময়ত আন কৰ্মচাৰীয়ে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া পৰিস্থিতিও সৃষ্টি হৈছে বুলি জানিব পৰা গৈছে। প্ৰয়োজনীয় কম্পিউটাৰৰ অভাৱৰ লগতে বিকল যন্ত্ৰ মেৰামতিৰ ক্ষেত্ৰতো সংশ্লিষ্ট বিভাগসমূহে সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে।
কেৱল কম্পিউটাৰেই নহয়, সচিবালয়ৰ বিভিন্ন বিভাগত প্ৰিণ্টাৰৰ ট’নাৰ কাৰ্ট্ৰিজ, কাগজ আৰু আন আন কাৰ্যালয়ৰ সামগ্ৰীৰো নাটনি হোৱা বুলি অভিযোগ উঠিছে। কেতিয়াবা বিভাগসমূহে অন্য সঞ্চালকালয়ৰ পৰা কম্পিউটাৰ ধাৰলৈ আনি কাম চলাবলগীয়া হয়। কিন্তু সেই যন্ত্ৰ বিকল হ’লে মেৰামতিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ধন যোগাৰ কৰাটোও কঠিন হৈ পৰে। ফলত সাধাৰণ কাৰ্যালয়ৰ কাম সম্পন্ন কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰশাসনিক বিষয়া-কৰ্মচাৰীসকলে বাধাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে।
এই সমস্যাটো নতুন নহয়। বিগত প্ৰায় এবছৰ ধৰি সচিবালয়ৰ ভিতৰচ’ৰাত এনে পৰিস্থিতি চলি থকাৰ কথা পোহৰলৈ আহিছে। সাধাৰণ প্ৰশাসন বিভাগে বিষয়টো কেইবামাহৰ পূৰ্বে মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰা বুলিও জানিব পৰা গৈছে। অভিযোগ অনুসৰি, মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে বহিঃসাহায্য পুঁজিৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় ধন ব্যৱহাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। কিন্তু সেই পুঁজিৰ ধন কেনেদৰে ব্যয় কৰিব পাৰিব, তাৰ স্পষ্ট নীতি-নিৰ্দেশনা নিৰ্ধাৰণ নোহোৱাত সমস্যাৰ সমাধান হোৱা নাই। ফলত বিভাগসমূহে ধন ব্যয়ৰ অনুমোদন আৰু সামগ্ৰী ক্ৰয়ৰ ক্ষেত্ৰত অনিশ্চয়তাৰ মাজত কাম কৰিবলগীয়া হৈছে।
ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বাবে এনে পৰিস্থিতি কোনো কাৰণতে স্বাভাৱিক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি। চৰকাৰৰ নীতি নিৰ্ধাৰণ, আঁচনি ৰূপায়ণ আৰু জনসাধাৰণৰ সৈতে জড়িত বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম সচিবালয়ৰ পৰাই পৰিচালিত হয়। তেনে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠানত কম্পিউটাৰ মেৰামতি বা কাগজ-চিয়াঁহী ক্ৰয়ৰ বাবে ধনৰ অভাৱ হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপন হোৱাটোৱে চৰকাৰৰ অগ্ৰাধিকাৰ আৰু ব্যয় পৰিচালনাৰ ওপৰত স্বাভাৱিকতেই প্ৰশ্ন তোলে।
আনহাতে, ৰাজ্য চৰকাৰৰ আৰ্থিক অৱস্থাক লৈও বিভিন্ন প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। অভিযোগ অনুসৰি, কেন্দ্ৰৰ পৰা প্ৰাপ্য ধন সময়মতে লাভ নকৰাৰ ফলত ৰাজ্য চৰকাৰে নিজৰ ৰাজহ আৰু ঋণৰ ওপৰত অধিক নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হৈছে। চৰকাৰী কৰ্মচাৰীৰ দৰমহা আদায় দিয়াৰ লগতে দৈনন্দিন ব্যয় পৰিচালনা কৰাটোও কঠিন হৈ পৰিছে বুলি দাবী কৰা হৈছে। ইয়াৰ মাজতে ঋণৰ ধনেৰে কিছুমান বৃহৎ নিৰ্মাণকাৰ্য অব্যাহত থকাৰ বিষয়টোৱেও চৰকাৰৰ ব্যয়ৰ অগ্ৰাধিকাৰক লৈ বিতৰ্কৰ অৱকাশ সৃষ্টি কৰিছে।
অসম সচিবালয়ত ই-অফিচ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তনৰ প্ৰকল্পক লৈও পুৰণি প্ৰশ্ন পুনৰ উত্থাপন হৈছে। ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত তেতিয়াৰ তৰুণ গগৈ চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ অধীনত এই প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত তথ্য-প্ৰযুক্তি বিভাগৰ দায়িত্বত আছিল বৰ্তমানৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা। সচিবালয়ৰ বিভিন্ন ব্লকক অপ্টিকেল ফাইবাৰৰ জৰিয়তে এমট্ৰনৰ বামুণীমৈদামস্থিত ডাটা চেণ্টাৰৰ সৈতে সংযোগ কৰি কাগজবিহীন কাৰ্যালয় ব্যৱস্থা আৰু ভিডিঅ’ কনফাৰেন্সৰ সুবিধা গঢ়ি তোলাই আছিল প্ৰকল্পটোৰ মূল লক্ষ্য। কিন্তু এই উদ্যোগ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু বছৰ পাছতো প্ৰকল্পটোৰ কাম সম্পূৰ্ণ নোহোৱাৰ অভিযোগ আছে।
ইয়াৰ উপৰি, ই-অফিচ প্ৰকল্পৰ নামত ২৪০ কোটি টকাৰ অনিয়ম সংঘটিত হোৱাৰ অভিযোগো উত্থাপন কৰা হৈছে। এই দাবীৰ সত্যতা নিৰূপণ কৰিবলৈ প্ৰকল্পটোৰ বিত্তীয় লেনদেন, কামৰ অগ্ৰগতি আৰু ব্যয়ৰ তথ্য ৰাজহুৱা কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। যদি ৰাজহুৱা ধনৰ ব্যৱহাৰত কোনো অনিয়ম সংঘটিত হৈছে, তেন্তে তাৰ নিৰপেক্ষ তদন্ত কৰি দায়ীসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত। একে সময়তে, অভিযোগক প্ৰমাণিত সত্য হিচাপে গণ্য নকৰি তদন্তৰ ফলাফলৰ ভিত্তিতহে চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত লোৱা উচিত।
ই-অফিচৰ দৰে আধুনিক প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য গ্ৰহণ কৰাটো ইতিবাচক পদক্ষেপ। কিন্তু প্ৰকল্পৰ বাস্তৱায়ন যদি বছৰ বছৰ ধৰি অসম্পূৰ্ণ হৈ থাকে আৰু একে সময়তে সচিবালয়ত কম্পিউটাৰ, কাগজ আৰু প্ৰিণ্টাৰৰ চিয়াঁহীৰ অভাৱ দেখা দিয়ে, তেন্তে সেই ব্যৱস্থাৰ সফলতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হোৱাটো স্বাভাৱিক। ডিজিটেল প্ৰশাসনৰ প্ৰকৃত অৰ্থ কেৱল প্ৰকল্প ঘোষণা বা বৃহৎ পৰিমাণৰ ধন ব্যয় কৰাই নহয়; ইয়াৰ সুফল যাতে চৰকাৰী কাম-কাজত দেখা যায়, সেয়া নিশ্চিত কৰাটোহে প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব।
অসমক দেশৰ আগশাৰীৰ ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত স্থান দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পূৰণ কৰিবলৈ কেৱল বৃহৎ আঁচনি আৰু নিৰ্মাণকাৰ্য যথেষ্ট নহয়। চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰ মৌলিক প্ৰয়োজন পূৰণ, ৰাজহুৱা ধনৰ স্বচ্ছ ব্যৱহাৰ আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ গতি অক্ষুণ্ণ ৰখাটোও সমানেই জৰুৰী। সচিবালয়ৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠানত যদি সাধাৰণ সামগ্ৰী ক্ৰয় আৰু যন্ত্ৰ মেৰামতিৰ ব্যৱস্থাই বাধাৰ সন্মুখীন হয়, তেন্তে তাৰ প্ৰভাৱ পৰোক্ষভাৱে জনসাধাৰণেও ভোগ কৰিব পাৰে। সেয়ে চৰকাৰে বিষয়টোক সাময়িক অসুবিধা বুলি এৰাই নচলি, প্ৰয়োজনীয় পুঁজি মুকলি কৰা, ক্ৰয় প্ৰক্ৰিয়া সহজ কৰা আৰু ই-অফিচ প্ৰকল্পৰ ব্যয়ৰ হিচাপ পৰীক্ষা কৰাৰ লগতে স্পষ্ট সময়সীমাৰ ভিতৰত সমস্যাসমূহ সমাধানৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত। চৰকাৰৰ দক্ষতাৰ প্ৰকৃত পৰীক্ষা প্ৰতিশ্ৰুতিত নহয়, দৈনন্দিন প্ৰশাসনিক কাম-কাজ কিমান সুচাৰুৰূপে চলিছে, তাৰ মাজতেই নিহিত হৈ থাকে।
