১৯৭২ চনত ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ ৰাজভৱনত ছিমলা চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱা ঐতিহাসিক কাঠৰ টেবুলৰ পৰা পাকিস্তানৰ পতাকা আঁতৰাই দিয়া হৈছে। জম্মু-কাশ্মীৰৰ পেহেলগামত সংঘটিত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে পাকিস্তানে ছিমলা চুক্তি স্থগিত ৰখাৰ এদিন পিছতে এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। এই ঘটনাই দুয়োখন দেশৰ মাজত ক্ৰমবৰ্ধমান উত্তেজনাত এক নতুন মাত্ৰা সংযোজন কৰিছে।
ছিমলা ৰাজভৱনৰ কীৰ্তি প্ৰেক্ষাগৃহত অৱস্থিত এই চিকচিকিয়া কাঠৰ টেবুলখন এখন ওখ ৰঙা মঞ্চত ৰখা হৈছে। টেবুলত এখন ফলকত লিখা আছে, “ইয়াত ৩-৭-১৯৭২ তাৰিখে চিমলা চুক্তি স্বাক্ষৰিত হৈছিল।” এই ঠাইখিনি পিতলৰ ৰেলিঙেৰে আগুৰি আছে। টেবুলৰ পিছফালে দুখন চকী ৰখা হৈছে আৰু টেবুলৰ এফালে তেতিয়াৰ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধী আৰু পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী জুলফিকাৰ আলী ভুট্টোৱে চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা ছবি প্ৰদৰ্শিত হৈছে।
১৯৭২ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তান শীৰ্ষ সন্মিলনৰ আৰু বহু ফটো টেবুলৰ পিছফালে বেৰত ওলমি আছে। এতিয়ালৈকে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ পতাকা একেলগে টেবুলত ৰখা হৈছিল যদিও এতিয়া কেৱল ভাৰতীয় পতাকাহে দেখা গৈছে।
ছিমলা চুক্তি কি? ১৯৭১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত পূব পাকিস্তানত (বৰ্তমান বাংলাদেশ) ৯০ হাজাৰৰো অধিক পাকিস্তানী সৈন্যই পূব আৰু পশ্চিম ফ্ৰণ্টত দুসপ্তাহ ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধৰ অন্তত আত্মসমৰ্পণ কৰে। এই ঘটনাই পশ্চিম খণ্ডত যুদ্ধবিৰতি আৰু ভাৰতীয় বিজয়ৰ দ্বাৰা যুদ্ধৰ অন্ত পেলায়, যাৰ ফলত বাংলাদেশৰ জন্ম হয়।
ছিমলা চুক্তি আছিল ১৯৭২ চনৰ ৩ জুলাইত ইন্দিৰা গান্ধী আৰু জুলফিকাৰ আলী ভুট্টোৰ মাজত স্বাক্ষৰিত শান্তি চুক্তি। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল “দুয়োখন দেশৰ মাজত সংঘাত আৰু সংঘাতৰ অন্ত পেলোৱা আৰু উপমহাদেশখনত বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক আৰু স্থায়ী শান্তি স্থাপনৰ দিশত কাম কৰা।”
এই চুক্তিৰ জৰিয়তে নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখা (LoC) স্থাপন কৰা হয়, যিয়ে দুয়োখন দেশৰ সামৰিক অৱস্থানৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰে। বিগত সময়ত পাকিস্তানে বাৰে বাৰে এই চুক্তি উলংঘা কৰি আহিছে।
পেহেলগামত সংঘটিত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ভাৰতে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত ৫০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ পাছত পাকিস্তানে ছিমলা চুক্তি স্থগিত ৰাখিছে। ইছলামবাদে সকীয়াই দিছে যে সিন্ধু জল চুক্তিৰ অধীনত পাকিস্তানক আবণ্টিত পানীৰ প্ৰবাহৰ যিকোনো পৰিৱৰ্তনক “যুদ্ধৰ কাৰ্য্য” বুলি গণ্য কৰিব। পাকিস্তানে ভাৰতীয় নাগৰিকৰ বাবে ছাৰ্ক ভিছা ৰেহাই আঁচনিৰ অধীনত বাণিজ্য, দ্বিপাক্ষিক চুক্তি, আকাশমাৰ্গ আৰু সকলো ভিছা স্থগিত ৰাখিছে যদিও শিখ ধৰ্মীয় তীৰ্থযাত্ৰীসকলক এই নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা ৰেহাই দিয়া হৈছে।
মঙলবাৰে ‘মিনি ছুইজাৰলেণ্ড’ নামেৰে পৰিচিত পেহেলগামৰ বৈছাৰণ উপত্যকাত সন্ত্ৰাসবাদীৰ এটা দলে আক্ৰমণ চলাই এজন নেপালী নাগৰিককে ধৰি ২৬ জন লোকক হত্যা কৰে। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে কয় যে বন্দুকৰ গুলীৰ শব্দই পৰ্যটকসকলৰ মাজত আতংক বিয়পাইছিল যদিও মুকলি পথাৰত লুকাই থাকিবলৈ কোনো ঠাই নাছিল। সন্ত্ৰাসবাদীক বিচাৰি উলিয়াবলৈ সেনা, কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী আৰু জম্মু-কাশ্মীৰ আৰক্ষীয়ে অঞ্চলটো ঘেৰাও কৰি ব্যাপক তালাচী অভিযান আৰম্ভ কৰিছে।
ভাৰতে কঠোৰ ব্যৱস্থা হিচাপে সিন্ধু জল চুক্তি অনিৰ্দিষ্টকাললৈ স্থগিত ৰাখিছে। ইয়াৰ ফলত সিন্ধু নদী আৰু ইয়াৰ উপনৈ যমুনা আৰু চেনাবৰ পানীৰ প্ৰবাহ বন্ধ বা পুনৰ নিৰ্দেশিত হ’ব পাৰে। তদুপৰি আটাৰী-ৱাঘা সীমান্তৰ সংহত চেক প’ষ্ট বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে আৰু বৈধ অনুমতি লৈ ভাৰতলৈ অহা পাকিস্তানী নাগৰিকসকলক ১ মে’ৰ পূৰ্বে ঘূৰি যাবলৈ কোৱা হৈছে। ছাৰ্ক ভিছা ৰেহাই আঁচনিৰ অধীনত পাকিস্তানী নাগৰিকক ভাৰতলৈ আহিবলৈ দিয়া নহ’ব।
ইপিনে, ছিমলা চুক্তিৰ টেবুলৰ পৰা পাকিস্তানৰ পতাকা আঁতৰোৱাক এক শক্তিশালী প্ৰতীকী পদক্ষেপ হিচাপে দেখা গৈছে। ইয়াৰ দ্বাৰা পাকিস্তানে চুক্তিখন স্থগিত ৰখাৰ প্ৰতি ভাৰতৰ কঠোৰ স্থিতি প্ৰতিফলিত হৈছে। এই পদক্ষেপক ছচিয়েল মিডিয়াত প্ৰশংসা কৰা হৈছে। এক্সত এটা পোষ্টত কোৱা হৈছে যে, “ছিমলা চুক্তিৰ টেবুলৰ পৰা পাকিস্তানৰ পতাকা আঁতৰোৱাটো ভাৰতৰ পৰা এটা শক্তিশালী বাৰ্তা। সন্ত্ৰাসবাদৰ বাবে পাকিস্তানে মূল্য ভৰিব লাগিব।”
ছিমলা চুক্তিৰ টেবুলৰ পৰা পাকিস্তানৰ পতাকা আঁতৰোৱা আৰু দুয়োখন দেশৰ মাজত কূটনৈতিক আৰু সামৰিক উত্তেজনাই উপমহাদেশখনত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতাৰ বাবে নতুন প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিছে। ভাৰতে সিন্ধু জল চুক্তি স্থগিত ৰখাৰ সিদ্ধান্ত আৰু পেহেলগাম আক্ৰমণৰ পিছত পাকিস্তানে ছিমলা চুক্তি বাতিল কৰাৰ সিদ্ধান্তই দুয়োখন দেশৰ সম্পৰ্ক আৰু অধিক তিক্ত কৰি তুলিছে।
