অসমত শিলৰ অবৈধ খননক লৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত গুৰুতৰ অভিযোগৰ শুনানি চলি থকাৰ মাজতে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বন উপদেষ্টা সমিতিয়ে জাগীৰোডৰ এটা বিতৰ্কিত শিলৰ খনি সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে নীৰৱে অনুমতি প্ৰদান কৰাক লৈ ৰাজ্যজুৰি তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হৈছে। নৰ্থ ইষ্ট নাওৰ হাতত পৰা চৰকাৰী নথি অনুসৰি, ২০২৬ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ৰ বন উপদেষ্টা সমিতিয়ে জাগীৰোডৰ এফ-১ নম্বৰ শিলৰ মহলটো পূৰ্বৰ ১ হেক্টৰৰ পৰা ৫ হেক্টৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ বাবে অনুমোদন জনাইছে। ইয়াৰ ফলত অতিৰিক্ত ৪ হেক্টৰ সংৰক্ষিত বনভূমি খনন কাৰ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চৰকাৰে সেউজ সংকেট দিছে। উল্লেখযোগ্য যে হিলছ ট্ৰেড এজেন্সীৰ মালিকানাধীন আৰু ৰণবীৰ সিং গান্ধী চমুকৈ আৰ এছ গান্ধীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই খনিটোৰ বিৰুদ্ধে ইতিমধ্যে দেশৰ শীৰ্ষ আদালতত অবৈধ খননৰ অভিযোগত এক গুৰুতৰ গোচৰ চলি আছে।
এই সমগ্ৰ বিষয়টো পোহৰলৈ আহে যেতিয়া অসমৰ পৰিৱেশ কৰ্মী দিলীপ নাথে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা এক আবেদনত অভিযোগ কৰে যে জাগীৰোডৰ এই খনিটোৱে কোনো ধৰণৰ বৈধ বন আৰু পৰিৱেশ অনুমতি নোহোৱাকৈয়ে দীৰ্ঘদিন ধৰি কাম চলাই আছিল। তেওঁ অভিযোগ কৰিছিল যে খনিটোৰ স্বত্বাধিকাৰী ৰণবীৰ সিং গান্ধীয়ে ম্যাদ উকলি যোৱা বা নীতি-বহিৰ্ভূতভাৱে সংগ্ৰহ কৰা অনুমতিৰ জৰিয়তে বৃহৎ পৰিসৰত শিলৰ খনন চলাই আহিছে আৰু বনভূমি বেদখল কৰি অনুমোদিত সীমাৰ বহু বাহিৰতো খনন কাৰ্য সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ২০২৫ চনৰ ১২ আগষ্টত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এটা বিশেষ তদন্ত কমিটি গঠন কৰি দিছিল আৰু জিলা প্ৰশাসনক যিবোৰ খনিৰ বৈধ কাগজ নাই, সেইবোৰ তৎক্ষণাত বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। যি সময়ত এই সমগ্ৰ বিষয়টো আদালতত বিচাৰাধীন হৈ আছে আৰু কোনো চূড়ান্ত ৰায় প্ৰদান কৰা হোৱা নাই, তেনে সময়তে কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে এই খননৰ অনুমতি দিয়াটোৱে সকলোকে আচৰিত কৰি তুলিছে।
বন উপদেষ্টা সমিতিৰ বৈঠকৰ কাৰ্যবিৱৰণী পৰীক্ষা কৰিলে দেখা যায় যে গুগল ছেটেলাইট ইমেজৰ জৰিয়তে ২০১৪ চনৰ পৰাই সেই অঞ্চলত ১.৬৯ হেক্টৰ মাটিত খনন কাৰ্য স্পষ্টকৈ দেখা গৈছে। এই পৰিমাণ চৰকাৰীভাৱে অনুমোদিত ১ হেক্টৰতকৈ বহু বেছি। কিন্তু আচৰিত কথাটো হ’ল যে ৰাজ্য চৰকাৰে সঠিক কেএমএল ফাইল আৰু মানচিত্ৰ দাখিল কৰিব নোৱাৰাৰ অজুহাত দেখুৱাই কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে ইয়াক নিয়ম উলংঘন বুলি ঘোষণা কৰাৰ পৰা বিৰত থাকে। তথ্যৰ এই অভাৱে পৰোক্ষভাৱে খনি সঞ্চালকজনৰ পক্ষতহে কাম কৰা বুলি সচেতন মহলে মত প্ৰকাশ কৰিছে। যিখন বনভূমি খননৰ বাবে দিবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছে, সেয়া কোনো উৰ্বৰতাহীন বা অলাগতিয়াল ভূমি নহয়, বৰঞ্চ ০.৭ ঘনত্বৰ অতি ঘন অৰণ্যহে। এই অঞ্চলটোত হাতী, অজগৰ, সুগৰি পহু, বনৰীয়া গাহৰি আৰু বিভিন্ন বিলুপ্তপ্ৰায় চৰাইৰ বাসস্থান বুলি অসম চৰকাৰে নিজেই স্বীকাৰ কৰিছে। তথাপিও খনিটো চলি থকাৰ দোহাই দি পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰি পুনৰ বনভূমি ধ্বংসৰ অনুমতি দিয়া হ’ল।
এই বিতৰ্কত আটাইতকৈ চৰ্চিত বিষয়টো হৈছে চৰকাৰী বিভাগৰ অভূতপূৰ্ব তৎপৰতা। সাধাৰণতে বন বিভাগৰ পৰা যিকোনো সৰু কামৰ বাবে অনুমতি পাবলৈ বছৰ বছৰ ধৰি অপেক্ষা কৰিব লগা হয়, কিন্তু জাগীৰোডৰ এই খনি সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰস্তাৱটো মাত্ৰ এমাহৰ ভিতৰতে অনুমোদন জনোৱা হ’ল। ২০২৫ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত দাখিল কৰা এই আবেদনখন ২০২৬ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে অনুমোদন জনাই দিয়ে। গুৱাহাটীৰ পৰিৱেশ গৱেষকসকলে অভিযোগ কৰিছে যে অসমৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ বন প্ৰস্তাৱ যোৱা ২-৩ বছৰ ধৰি কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয়ত পৰি আছে, কিন্তু ৰণবীৰ সিং গান্ধীৰ এই প্ৰস্তাৱটো অতি ৰহস্যজনকভাৱে দ্ৰুতগতিত আগুৱাই নিয়া হ’ল। তদুপৰি অসমৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী পীযূষ হাজৰিকা আৰু মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাকে ধৰি অসমৰ শক্তিশালী ৰাজনৈতিক ব্যক্তিৰ সৈতে খনি পৰিচালক আৰ এছ গান্ধীৰ সান্নিধ্যৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱা বাবে বিতৰ্ক অধিক তীব্ৰতৰ হৈ পৰিছে।
ইপিনে বন উপদেষ্টা সমিতিয়ে এই অনুমতিৰ বিনিময়ত কিছুমান চৰ্ত আৰোপ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে বন্যপ্ৰাণী ব্যৱস্থাপনা আঁচনি প্ৰস্তুত কৰা আৰু যদিহে আদালতত নিয়ম উলংঘনৰ প্ৰমাণ হয় তেন্তে জৰিমনা আদায় দিয়া। লগতে এই সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে ক্ষতিপূৰণ হিচাপে লুঠুমাই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত বৃক্ষৰোপণৰ বাবে ৩ কোটি টকাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কিন্তু দেখা গৈছে যে যিখিনি মাটিত নতুনকৈ বনানীকৰণৰ কথা কোৱা হৈছে, সেই মাটিতো ইতিমধ্যে খেতি-বাতি আৰু ঘৰ-দুৱাৰ আছে। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ঘন অৰণ্য ধ্বংস কৰি বেদখলযুক্ত মাটিত গছ ৰোৱাৰ এই যুক্তি একেবাৰেই অসাৰ। অৱশ্যে কেন্দ্ৰীয় সমিতিয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ চলি থকা গোচৰৰ যি চূড়ান্ত ৰায় হ’ব, সেয়া খনিৰ মালিক আৰু চৰকাৰ দুয়োপক্ষই মানি চলিব লাগিব।
