অৱশেষত ‘ছুপাৰপাৱাৰ’ আমেৰিকাই ইৰাণৰ পৰা টালি-টোপোলা বান্ধিবলৈ বাধ্য হ’ল? হোয়াইট হাউছৰ পৰা অহা দুটা ঘোষণাত সেইটোৱেই ইংগিত পোৱা গৈছে। প্ৰথম ঘোষণা কৰে আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰী মাৰ্কো ৰুবিঅ’ই। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ নিজৰ বিবৃতিও আহে।
ৰুবিঅ’ই সাংবাদিকৰ আগত কয় যে ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে ‘অপাৰেচন এপিক ফিউৰি’ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই সামৰিক অভিযানৰ লক্ষ্যত উপনীত হৈছে। সেয়ে অভিযানৰ সামৰণি মৰা হৈছে।
পিছত ট্ৰাম্পে ঘোষণা কৰে যে হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰে নিৰাপদে জাহাজ পাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা ‘প্ৰজেক্ট ফ্ৰিডম’ স্থগিত ৰখা হৈছে। তেওঁ দাবী কৰে যে পাকিস্তানকে ধৰি অন্যান্য মিত্ৰ দেশৰ অনুৰোধত আৰু ইৰাণৰ সৈতে কূটনৈতিক আলোচনাৰ অগ্ৰগতিৰ বাবেই এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে।
আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকীৰ মতে, তেহৰাণ আৰু আমেৰিকাৰ মাজত চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰাটো এতিয়া মাথোঁ সময়ৰ অপেক্ষা। ট্ৰাম্পৰ এই ঘোষণাত স্বাভাৱিকতে ইৰানে বিজয় দেখিবলৈ পাইছে। কাৰণ আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ঘটনাৰ গতিপথ সলনি কৰি তেহৰাণত নিজৰ পছন্দৰ শাসক বহুওৱাৰ ভাবুকি দিছিল। সেই লক্ষ্যত উপনীত নহ’ল। কিন্তু ট্ৰাম্পে এতিয়া প্ৰত্যক্ষ সামৰিক কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ কথা কৈছে। প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে, অৱশেষত তেওঁ ইৰাণ যুদ্ধত পৰাজয় স্বীকাৰ কৰিলে নেকি?
ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰি তেহৰাণ সলনি কৰিবলৈ ইজৰাইলৰ সৈতে যৌথ আক্ৰমণ চলাইছিল আমেৰিকাই। যদিও ইৰাণৰ সৰ্বোচ্চ নেতা আয়াতুল্লাহ আলী খামেনেইৰ মৃত্যু হয়, তথাপিও তেওঁৰ পুত্ৰ মোজতাবা খামেনেই নতুন নেতা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ফলত তেহৰাণৰ বৰ্তমানৰ শাসন ব্যৱস্থা সলনি কৰাৰ ৱাশ্বিংটনৰ লক্ষ্য এতিয়াও অসম্পূৰ্ণ।
ইয়াৰ বিপৰীতে কূটনৈতিক মহলে ধাৰণা কৰে যে ইৰাণৰ সৈতে সামৰিক সংঘাতৰ সন্মুখত ট্ৰাম্পে যুদ্ধবিৰতি ঘোষণা কৰিবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ মাজতে আমেৰিকাই প্ৰস্তাৱিত চুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ইৰাণৰ পৰা সামৰিক কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ উপায় বিচাৰিছে।
আমেৰিকাৰ এটা ৱেবছাইটত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনে সম্ভাৱ্য এক পৃষ্ঠাৰ চুক্তিৰ কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য তথ্য পোহৰলৈ আনিছে। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে এই চুক্তিত ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী সন্দৰ্ভত বিতং আলোচনা কৰা হৈছে, য’ত বিভিন্ন বিষয়ত বিবাদ নিষ্পত্তিৰ নিৰ্দেশনাও আছে।
অহা ৪৮ ঘণ্টাৰ ভিতৰত ইৰাণৰ সঁহাৰি প্ৰকাশ পাব বুলি আমেৰিকাই আশা কৰিছে। অৱশ্যে এই চুক্তি সন্দৰ্ভত দুয়োপক্ষৰ মাজত কোনো চুক্তি হোৱা নাই বুলিও প্ৰতিবেদনত স্পষ্ট কৰি দিয়া হৈছে।
একে সময়তে দাবী কৰা হৈছে যে যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰাৰ সম্ভাৱনা কেতিয়াও ইমান উজ্জ্বল হোৱা নাছিল। এই চুক্তিত প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে যে ইৰাণে ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধকৰণ কাৰ্যসূচী স্থগিত ৰাখিব। বিনিময়ত আমেৰিকাই ইৰাণৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা উঠাই ল’ব।
সেইদৰে, ইৰাণৰ পৰা জব্দ কৰা বৃহৎ আৰ্থিক পুঁজি মুকলি কৰি দিব ৱাশ্বিংটনে। দুয়োপক্ষই হৰমুজ প্ৰণালীৰ কাষত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰিব। অৰ্থাৎ ট্ৰাম্পে যে শলঠেকত পৰিছে প্ৰতিবেদনখনে সেইটো স্পষ্ট কৰিছে।
