পৰিসংখ্যা মন্ত্ৰালয়ে ১৮ ছেপ্টেম্বৰ, শুকুৰবাৰে প্ৰকাশ কৰা ২০২৫ চনৰ প্ৰথমখন জিলা পৰ্যায়ৰ পৰ্যাবৃত্ত শ্ৰম শক্তি জৰীপৰ প্ৰতিবেদনত দেশৰ যুৱপ্ৰজন্মৰ কৰ্মসংস্থাপন আৰু শিক্ষাৰ এক উদ্বেগজনক ছবি পোহৰলৈ আহিছে। ‘টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া’ত প্ৰকাশিত এই জৰীপৰ তথ্য অনুসৰি, দেশৰ প্ৰায় ৬০০খন জিলাৰ ভিতৰত ২৫০খন জিলাৰ ১৫ৰ পৰা ২৯ বছৰ বয়সৰ ২৫ শতাংশতকৈ অধিক যুৱক-যুৱতী বৰ্তমান কোনো ধৰণৰ উৎপাদনশীল কামৰ সৈতে জড়িত নহয়। ইয়াৰ লগতে এই যুৱপ্ৰজন্মই কোনো শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা নাই বা নিয়োগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কোনো প্ৰশিক্ষণো লোৱা নাই। এনে অৱস্থাত থকা লোকসকলক ‘নীট’ (NEET – Not in Employment, Education or Training) শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
জৰীপৰ তথ্য অনুসৰি, বিহাৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, হাৰিয়ানা, পঞ্জাৱ আৰু পশ্চিমবংগৰ দৰে ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ জিলাৰ যুৱ জনসংখ্যাৰ এক-চতুৰ্থাংশই এই ‘নীট’ শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। একেদৰে, অসম, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, ওড়িশা আৰু তেলেংগানাৰ দৰে ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰায় আধা সংখ্যক জিলাত ২৫ শতাংশ যুৱক-যুৱতীক এই শ্ৰেণীত ৰখা হৈছে। মন্ত্ৰালয়ৰ এই প্ৰতিবেদনত প্ৰধান ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহৰ প্ৰায় ৬০০খন জিলাক সামৰি লোৱা হৈছে, য’ত কিছুমান ক্ষেত্ৰত নিচেই কাষৰীয়া জিলাসমূহক একত্ৰিত কৰি একোটা গোট হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছে। প্ৰতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, দেশৰ প্ৰায় ২৫খন জিলাত এই কৰ্মহীন আৰু শিক্ষাহীন যুৱক-যুৱতীৰ হাৰ ১০ শতাংশতকৈ কম। ইয়াৰ ভিতৰত ছত্তীশগড়ৰ কবীৰধাম, ৰাজনাংগাওঁ আৰু উত্তৰ বস্তৰ কাংকেৰ, হিমাচল প্ৰদেশৰ চাম্বা, কেৰালামৰ এৰ্নাকুলাম আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ মাণ্ডলা জিলা অন্যতম। আনহাতে, ওড়িশাৰ নৱৰংগপুৰ জিলাত এই হাৰ সৰ্বনিম্ন ৪.১ শতাংশ বুলি প্ৰকাশ পাইছে।
জৰীপটোত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, শিক্ষানুষ্ঠানত নামভৰ্তি নকৰা আৰু শ্ৰম শক্তিৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে বাহিৰত থকা লোকসকলক এই ‘নীট’ শ্ৰেণীত ধৰা হয়। মহিলাসকলৰ ক্ষেত্ৰত বিনা বেতনেৰে ঘৰুৱা কাম বা পৰিয়ালৰ চোৱাচিতা কৰাৰ দায়িত্ব, উপযুক্ত কৰ্মৰ অভাৱত চাকৰিৰ সন্ধান বাদ দিয়া, পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই থকা বা কেৱল আজৰি সময় কটোৱা আদি কাৰণসমূহ ইয়াৰ অন্যতম বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে। জৰীপটোত প্ৰকাশ পোৱা আন এক চিন্তনীয় দিশ হৈছে লিংগ বৈষম্য। জৰীপ চলোৱা প্ৰায় তিনি-চতুৰ্থাংশ জিলাতেই যুৱতীসকলৰ ‘নীট’ হাৰ ২৫ শতাংশতকৈ অধিক। ই সমাজত মহিলাৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিনা বেতনৰ ঘৰুৱা কাম আৰু দায়িত্বৰ বোজাক স্পষ্টকৈ প্ৰতিফলিত কৰে।
ইয়াৰ পূৰ্বে নীতি আয়োগৰ ‘ৰিইমাজিনিং স্কিলিং ফৰ বিকশিত ভাৰত ২০৪৭’ শীৰ্ষক এখন শেহতীয়া প্ৰতিবেদনতো ভাৰতৰ ১৫ৰ পৰা ২৯ বছৰ বয়সৰ প্ৰায় ৮.৭ কোটি যুৱক-যুৱতীয়ে শিক্ষা, কৰ্ম বা প্ৰশিক্ষণৰ সৈতে জড়িত নথকাৰ কথা প্ৰকাশ পাইছিল। ২০২১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা জৰীপৰ ৭৮ সংখ্যক পৰ্যায়ৰ তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত এই প্ৰতিবেদনৰ পাছত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে অৱশ্যে স্পষ্টীকৰণ দিছিল যে এইসকল লোকক প্ৰত্যক্ষভাৱে বা সামগ্ৰিকভাৱে নিবনুৱা বুলি ক’ব নোৱাৰি।
চলিত ২০২৬ বৰ্ষৰ মাৰ্চ মাহত আজিম প্ৰেমজী বিশ্ববিদ্যালয়ে প্ৰকাশ কৰা ‘ষ্টেট অৱ ৱৰ্কিং ইণ্ডিয়া ২০২৬’ প্ৰতিবেদনতো দেশৰ নিবনুৱা সমস্যাৰ এক ভয়াৱহ চিত্ৰ পোহৰলৈ আহিছিল। উক্ত প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ১৫ৰ পৰা ২৫ বছৰ বয়সৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ যুৱক-যুৱতীয়েই নিবনুৱা আছিল আৰু স্নাতক ডিগ্ৰীধাৰী যুৱক-যুৱতীসকলৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৭ শতাংশইহে এবছৰৰ ভিতৰত স্থায়ী দৰমহাৰ চাকৰি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। চৰকাৰী পৰিসংখ্যা আৰু বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ এই প্ৰতিবেদনসমূহে এতিয়া দেশৰ যুৱপ্ৰজন্মৰ ভৱিষ্যত আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ প্ৰকৃত স্বৰূপটোক লৈ গভীৰ প্ৰশ্নৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
