মহাজাগতিক মূলৰ উচ্চ-শক্তিসম্পন্ন নিউট্ৰিন’ৰ আৱিষ্কাৰ আৰু ‘আইচকিউব নিউট্ৰিন’ অবজাৰ্ভেটৰী’লৈ (IceCube Neutrino Observatory) আগবঢ়োৱা নিৰ্ণায়ক অৱদানৰ বাবে বিজ্ঞানী ফ্ৰান্সিছ হালজেনলৈ ২০২৬ বৰ্ষৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছে। ৰয়েল ছুইডিছ একাডেমী অৱ ছায়েন্সেছে এই সন্মানীয় বঁটাটোৰ কথা ঘোষণা কৰে। ১৯৪৪ চনত বেলজিয়ামৰ টিয়েনেনত জন্মগ্ৰহণ কৰা ফ্ৰান্সিছ হালজেন বৰ্তমান আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ উইচকনচিন-মেডিচন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এগৰাকী অধ্যাপক।
ফ্ৰান্সিছ হালজেনে দক্ষিণ মেৰুৰ হিমবাহৰ বৰফ ব্যৱহাৰ কৰি ‘নিউট্ৰিন” নামৰ ৰহস্যময় কণাবোৰক আৱদ্ধ কৰাৰ এক অভিনৱ ধাৰণা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ এই ধাৰণাৰ ভেটিতেই এক ঘন কিলোমিটাৰ আয়তন আগুৰি থকা বিশাল আইচকিউব নিউট্ৰিন’ অবজাৰ্ভেটৰী গঢ় লৈ উঠিছিল, যাৰ নিৰ্মাণকাৰ্য ২০১১ চনত সম্পূৰ্ণ হয়। অতি উচ্চ শক্তিসম্পন্ন মহাজাগতিক নিউট্ৰিন’সমূহ অত্যন্ত বিৰল হোৱাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ সংঘৰ্ষ পৰ্যবেক্ষণ কৰিবলৈ বৃহৎ পৰিমাণৰ বৰফৰ প্ৰয়োজন হয়। দূৰৱৰ্তী মহাকাশৰ পৰা অহা এই নিউট্ৰিন’সমূহ ধৰা পেলোৱাৰ জৰিয়তে হালজেনে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ জগতত এক সম্পূৰ্ণ নতুন দিশৰ সূচনা কৰে আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডৰ নিউট্ৰিন’ৰ উৎসসমূহৰ অনুসন্ধান প্ৰকৃত অৰ্থত আৰম্ভ হয়।
এই অবজাৰ্ভেটৰীয়ে নিৰন্তৰভাৱে সংগ্ৰহ কৰা নিউট্ৰিন’ৰ তথ্যই গৱেষকসকলক মহাকাশৰ যি ভয়ংকৰ পৰিৱেশত এই উচ্চ-শক্তিসম্পন্ন কণাবোৰৰ সৃষ্টি হয়, সেই বিষয়ে নতুন জ্ঞান প্ৰদান কৰিব। আনকি ইয়াৰ জৰিয়তে পূৰ্বে অজ্ঞাত মহাজাগতিক পৰিঘটনাসমূহো পোহৰলৈ অহাৰ সম্ভাৱনা আছে। বঁটা ঘোষণাৰ পাছত নোবেল সমিতিয়ে ইটালীৰ পৰা ফোনযোগে যোগাযোগ কৰাত হালজেনে এই সন্মানে তেওঁক অত্যন্ত আনন্দিত কৰা বুলি প্ৰকাশ কৰে। উল্লেখযোগ্য যে, যোৱা বৰ্ষত ‘কোৱাণ্টাম টানেলিং’ প্ৰদৰ্শন কৰা সঁজুলি নিৰ্মাণৰ বাবে জন ক্লাৰ্ক, মিচেল ডেভৰেট আৰু জন মাৰ্টিনিছক পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল প্ৰদান কৰা হৈছিল।
চলিত বৰ্ষৰ নোবেল সপ্তাহৰ শুভাৰম্ভ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা ঘোষণাৰে ঘটিছিল। অপ্ট’জেনেটিক্স প্ৰযুক্তিৰ আৱিষ্কাৰৰ বাবে কাৰ্ল ডেইচাৰথ, পিটাৰ হেগেমেন আৰু জৰ্জ নেগেলক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বঁটা প্ৰদান কৰাৰ পাছত বুধবাৰে (৭ অক্টোবৰ) ৰসায়ন বিজ্ঞান, বৃহস্পতিবাৰে (৮ অক্টোবৰ) সাহিত্য আৰু শুকুৰবাৰে (৯ অক্টোবৰ) শান্তিৰ নোবেল ঘোষণা কৰা হ’ব। ইয়াৰ পাছত ১২ অক্টোবৰত অৰ্থনীতিৰ নোবেল বঁটা ঘোষণা কৰা হ’ব। বিজয়ীগৰাকীক ১.২ মিলিয়ন ডলাৰ সমমূল্যৰ ১২ মিলিয়ন ছুইডিছ ক্ৰ’নৰ নগদ ধন প্ৰদান কৰা হ’ব। ছুইডিছ উদ্ভাৱক আলফ্ৰেড নোবেলৰ মৃত্যুবাৰ্ষিকী উপলক্ষে অহা ১০ ডিচেম্বৰত এই বঁটাসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰদান কৰা হ’ব।
