উচ্চতম ন্যায়ালয়ে শনিবাৰে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়দানযোগে সংবিধানৰ ২১ আৰু ১৯(১)(ক) অনুচ্ছেদৰ অধীনত শিশুসকলকে ধৰি প্ৰত্যেকজন ব্যক্তিৰ বাবেই ইণ্টাৰনেট লাভ কৰা আৰু ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰক এক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। সামাজিক মাধ্যমৰ মঞ্চ আৰু অন্যান্য অনলাইন সেৱাসমূহৰ পৰা শিশুৰ যৌন শোষণ আৰু নিৰ্যাতনমূলক সমল চিনাক্ত কৰা তথা আঁতৰোৱাৰ ব্যৱস্থাসমূহ শক্তিশালী কৰাৰ বাবে নিৰ্দেশনা জাৰি কৰাৰ সময়ত ন্যায়াধীশ জে বি পাৰ্দিৱালা আৰু ন্যায়াধীশ কে বিনোদ চন্দ্ৰনৰ বিচাৰপীঠখনে এই পৰ্যবেক্ষণ আগবঢ়ায়। লাইভ ল’ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি বিচাৰপীঠখনে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে শিশুসকলৰ সুৰক্ষা আৰু তেওঁলোকৰ স্বাধীনতা ইটো সিটোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী নহয়, বৰঞ্চ শিশুসকলক ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰৰ পৰা সম্পূর্ণৰূপে বঞ্চিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে সামাজিক মাধ্যমৰ একাউণ্টসমূহত চাইল্ড মোডৰ দৰে ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ অনলাইন সুৰক্ষা অধিক শক্তিশালী কৰা উচিত।
বিচাৰপীঠে কয় যে, “সংবিধানৰ ১৯(১)(ক) অনুচ্ছেদৰ সৈতে পঠিত ২১ অনুচ্ছেদৰ অধীনত ইণ্টাৰনেট লাভ কৰা আৰু ব্যৱহাৰৰ অধিকাৰ প্ৰতিজন ব্যক্তিৰে এক মৌলিক অধিকাৰ বুলি ক’বলৈ আমাৰ কোনো দ্বিধা নাই। বয়স নিৰ্বিশেষে আমাৰ শিশুসকলেও একেখিনি মৌলিক অধিকাৰ উপভোগ কৰে আৰু ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰাটো এটা নিৰ্দিষ্ট বয়সৰ তলৰ শিশুৰ কোনো সুৰক্ষাযোগ্য বিবেক বা প্ৰকাশযোগ্য বাক্-স্বাধীনতা নাই বুলি কোৱাৰ সমানেই অযৌক্তিকৰ হ’ব। আমাৰ শিশুসকলৰ সুৰক্ষা আৰু তেওঁলোকৰ স্বাধীনতা ইটো সিটোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী নহয়। আমাৰ শিশুসকল এই দুয়োটাৰে প্ৰাপ্য।”
উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠখনে স্বীকাৰ কৰে যে বৰ্তমানৰ ৰূপত ইণ্টাৰনেটে শিশুসকলৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতি কিছু বিপদ কঢ়িয়াই আনিছে। অৱশ্যে আদালতে কয় যে অনলাইন মঞ্চসমূহে ক্ষতিকাৰক সমল চিনাক্ত কৰা আৰু আঁতৰোৱাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ বাবেই শিশুসকলৰ ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ সীমিত কৰাটো ভুক্তভোগীকেই সমস্যা হিচাপে ভুল কৰাৰ শামিল হ’ব। শিশুসকলৰ সুৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত তেওঁলোকক ইণ্টাৰনেট আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ পৰা সম্পূর্ণৰূপে আঁতৰাই ৰখা উচিত নেকি সেই বিষয়টো পৰীক্ষা কৰি আদালতে উল্লেখ কৰে যে সংবিধানৰ ১৯(১)(ক) অনুচ্ছেদৰ অধীনত থকা বাক্ আৰু মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতাৰ ভিতৰত তথ্য তথা ধাৰণা জনা, গ্ৰহণ কৰা আৰু আদান-প্ৰদান কৰাৰ অধিকাৰো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।
ইণ্টাৰনেটক চিন্তা-ধাৰণা, সৃষ্টিশীল অভিব্যক্তি আৰু তথ্যৰ এক মুকলি ক্ষেত্ৰ হিচাপে অভিহিত কৰি আদালতে কয় যে ইয়াৰ মূল্য কেৱল অনলাইনত উপলব্ধ সমলসমূহতে সীমাবদ্ধ নহয়, বৰঞ্চ ই শিক্ষা গ্ৰহণ, যোগাযোগ আৰু তথ্য লাভৰ বাবে প্ৰদান কৰা সুযোগসমূহলৈও বিস্তৃত হৈ আছে। আদালতে পৰ্যবেক্ষণ আগবঢ়াই কয়, “বহু শিশুৰ বাবে, বিশেষকৈ দুৰ্গম অঞ্চলৰ শিশুসকলৰ বাবে ই প্ৰায়ে শিক্ষা আৰু তথ্য লাভৰ একমাত্ৰ উৎস।” ইয়াৰ লগতে আদালতে উল্লেখ কৰে যে বিশেষভাৱে সক্ষম শিশুসকলৰ বাবেও ইণ্টাৰনেট অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে, কিয়নো একেধৰণৰ পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হোৱা আন লোকসকলৰ সান্নিধ্য বিচাৰি পোৱাৰ বাবে অনলাইন মঞ্চসমূহেই তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ স্থান হ’ব পাৰে।
এই ৰায়দানৰ সময়ত বিচাৰপীঠখনে ২০২০ চনত অনুৰাধা ভাসিন বনাম ভাৰত চৰকাৰৰ গোচৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে দিয়া ৰায়টোৰ কথাও উল্লেখ কৰে, য’ত কোৱা হৈছিল যে “ইণ্টাৰনেট মাধ্যমৰ জৰিয়তে বাক্ আৰু মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা তথা যিকোনো ব্যৱসায় বা বাণিজ্য চলাই নিয়াৰ স্বাধীনতা সংবিধানৰ ১৯(১)(ক) আৰু ১৯(১)(ছ) অনুচ্ছেদৰ অধীনত মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে সাংবিধানিকভাৱে সুৰক্ষিত।” অৱশ্যে ২০২০ চনৰ উক্ত ৰায়দানত ইণ্টাৰনেট লাভ কৰাৰ অধিকাৰটো নিজেই এক মৌলিক অধিকাৰ হয় নে নহয় সেই সন্দৰ্ভত মতামত প্ৰকাশ কৰাৰ পৰা আদালত বিৰত আছিল। ইয়াৰ উপৰি বিচাৰপীঠখনে ২০২৫ চনৰ প্ৰজ্ঞা প্ৰসূন আৰু অন্যান্য বনাম ভাৰত চৰকাৰৰ গোচৰৰ ৰায়টোও উদ্ধৃত কৰে, য’ত সংবিধানৰ ২১ অনুচ্ছেদৰ অধীনত ডিজিটেল সুবিধা লাভৰ অধিকাৰক এক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল আৰু শেহতীয়া ৰায়দানৰ জৰিয়তে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অনলাইন মঞ্চত শিশুৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ সংশ্লিষ্ট ব্যৱস্থাসমূহ অধিক ফলপ্ৰসূ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছে।
