ভাৰতীয় গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত নিৰ্বাচন হৈছে এক বৃহৎ প্ৰক্ৰিয়া, য’ত ৰাজনৈতিকদলসমূহৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ আৰু কৌশলগত স্থিতিয়ে বিশেষ তাৎপৰ্য বহন কৰে। কিন্তু প্ৰশ্ন হয় যে এটা ৰাজনৈতিক দলে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰত কিমান টকা ব্যয় কৰিব পাৰে?
এই প্ৰশ্নটো পুনৰ চৰ্চালৈ আহিছে শাসকীয় ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ শেহতীয়া বাৰ্ষিক অডিট ৰিপৰ্ট প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত। এই প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত দলটোৱে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ আৰু সাধাৰণ প্ৰচাৰ শিতানত মুঠ ৩,৩৩৫.৩৬ কোটি টকা ব্যয় কৰিছে। উল্লেখযোগ্য যে, এই সময়ছোৱাতে দেশত ১৮ সংখ্যক লোকসভা নিৰ্বাচনৰ লগতে আঠখন ৰাজ্যৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনো অনুষ্ঠিত হৈছিল, যাৰ ফলত দলটোৰ নিৰ্বাচনী বাজেটত এক অভূতপূৰ্ব বৃদ্ধি দেখা গৈছে।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি, এই ব্যয় ২০১৯-২০ বৰ্ষৰ তুলনাত প্ৰায় আঢ়ৈ গুণ অধিক। ২০১৯ চনৰ লোকসভা আৰু সাতখন ৰাজ্যৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত বিজেপিৰ প্ৰচাৰ ব্যয় আছিল ১,৩৫২.৯২ কোটি টকা।
২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনৰ প্ৰস্তুতি ২০২৩-২৪ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। সেইবাবে ২০২৩-২৪ বৰ্ষতো দলটোৱে ১,৭৫৪.০৬ কোটি টকা খৰচ কৰিছিল। অৰ্থাৎ, ২০২৪ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বৰ দুবছৰত বিজেপিৰ মুঠ ব্যয়ৰ পৰিমাণ হ’ল ৫,০৮৯.৪২ কোটি টকা। ২০১৯ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বৰ দুবছৰৰ মুঠ ব্যয়ৰ (২,১৪৫.৩১ কোটি টকা) তুলনাত এই পৰিমাণ দুগুণতকৈও অধিক।
২০২৫ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত নিৰ্বাচন আয়োগক দাখিল কৰা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, দলটোৰ মুঠ ব্যয় ৩,৭৭৪.৫৮ কোটি টকা, যাৰ ৮৮ শতাংশই নিৰ্বাচনী ব্যয়। বিজ্ঞাপন আৰু প্ৰচাৰৰ নামত ২,২৫৭.০৫ কোটি টকা (মুঠ প্ৰচাৰ ব্যয়ৰ ৬৮ শতাংশ) খৰচ কৰা হৈছে। ইয়াৰে ইলেক্ট্ৰনিক মিডিয়াৰ নামত ১,১২৪.৯৬ কোটি টকা, বিমান আৰু হেলিকপ্টাৰ ভ্ৰমণ ব্যয় ৫৮৩.০৮ কোটি টকা আৰু প্ৰাৰ্থীক বিত্তীয় সাহায্য হিচাপে ৩১২.৯০ কোটি টকা ব্যয় কৰা হৈছে।
আনহাতে, কংগ্ৰেছ দলে দাখিল কৰা প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৪-২৫ বৰ্ষত দলটোৱে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ বাবদ ৮৯৬.২২ কোটি টকা ব্যয় কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বৰ বৰ্ষত (২০২৩-২৪) এই ব্যয় আছিল ৬১৯.৬৭ কোটি টকা।
মন কৰিবলগীয়া যে, ২০২৪-২৫ বৰ্ষত বিজেপিৰ মুঠ আয় বৃদ্ধি পাই ৬,৭৬৯.১৪ কোটি টকা হৈছে, যিটো পূৰ্বৰ বৰ্ষত আছিল ৪,৩৪০.৪৭ কোটি টকা। আয়ৰ সিংহভাগ দান-বৰঙণিৰ পৰা আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ‘ইলেক্টৰেল বণ্ড আঁচনি‘ বাতিল কৰাৰ পাছতো বিজেপিৰ চন্দাৰ পৰিমাণ ৫৪ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ৬১ শতাংশ ধন ‘ইলেক্টৰেল ট্ৰাষ্ট‘ৰ জৰিয়তে আহিছে। ৩১ মাৰ্চ ২০২৫ পৰ্যন্ত বিজেপিৰ হাতত জমা থকা মুঠ ধনৰ পৰিমাণ হ’ল ১২,১৬৪.১৪ কোটি টকা।
