যক্ষ্মা ৰোগ মাইকোবেক্টেৰিয়াম টিউবাৰকুলোচিছ (Mycobacterium tuberculosis) নামৰ এবিধ বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা হয়।
যক্ষ্মা ৰোগত আক্ৰান্ত ব্যক্তিয়ে কাহ মাৰিলে, হাঁচি মাৰিলে, বা থু পেলালে এই বেক্টেৰিয়া কণাবোৰ বতাহত বিয়পি পৰে। সুস্থ মানুহে উশাহ লোৱাৰ সময়ত এই বেক্টেৰিয়াবোৰ হাওঁফাওঁত প্ৰৱেশ কৰিলে তেওঁলোক সংক্ৰমিত হ’ব পাৰে।
যক্ষ্মা বেক্টেৰিয়া শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰিলেও সকলো লোকৰ ৰোগৰ লক্ষণ প্ৰকাশ নহ’বও পাৰে (সুপ্ত যক্ষ্মা)। কিন্তু যদি শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা দুৰ্বল হৈ পৰে, তেতিয়া বেক্টেৰিয়া সক্ৰিয় হৈ ৰোগ সৃষ্টি কৰে। যিসকলৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কম, তেওঁলোকৰ সহজে যক্ষ্মা হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে, যেনে:
এইচ আই ভি (HIV) ৰোগী।
ডায়েবেটিছ (Diabetes) ৰোগী।
দীৰ্ঘদিনীয়া কিডনী ৰোগী।
কেঞ্চাৰ ৰোগী।
অধিক দিন ধৰি ষ্টেৰয়ড (Steroid) ঔষধ গ্ৰহণ কৰি থকা লোক।
অপুষ্টিকাত ভুগি থকা লোক।
যক্ষ্মা ৰোগ সম্পূৰ্ণৰূপে আৰোগ্য কৰিব পৰা যায়, কিন্তু ইয়াৰ বাবে সঠিক চিকিৎসা আৰু প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাটো অতি জৰুৰী।
যক্ষ্মাৰ চিকিৎসাৰ বাবে কেইবাবিধো বেক্টেৰিয়ানাশক ঔষধৰ সংমিশ্ৰণ দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে (সাধাৰণতে ৬ মাহৰ পৰা ৯ মাহলৈকে) খাব লাগে। চিকিৎসকে নিৰ্দেশ দিয়া অনুসৰি নিয়মীয়াকৈ আৰু সম্পূৰ্ণ সময়ৰ বাবে ঔষধ খোৱাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
এয়া হৈছে এক নিশ্চিত চিকিৎসা প্ৰণালী, য’ত স্বাস্থ্য কৰ্মী বা প্ৰশিক্ষিত ব্যক্তিয়ে ৰোগীৰ সন্মুখত ঔষধ সেৱন কৰাটো নিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ ফলত ঔষধ খোৱাত হেমাহি নহয় আৰু ৰোগটো সোনকালে আৰোগ্য হয়।
যদি বেক্টেৰিয়া কেইবাবিধো সাধাৰণ ঔষধৰ প্ৰতিৰোধী হয়, তেন্তে অধিক জটিল আৰু দীঘলীয়া চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন হয়।
বি চি জি (BCG) টিকা যক্ষ্মা প্ৰতিৰোধৰ বাবে দিয়া হয়, বিশেষকৈ শিশুসকলক যক্ষ্মাৰ জটিল ৰূপৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ।
যক্ষ্মা ৰোগীয়ে কাহ মাৰিলে বা হাঁচি মাৰিলে মুখত ৰুমালেৰে ঢাকি ল’ব লাগে।
ৰোগীৰ থু বা শ্লেষ্মা নিৰাপদভাৱে নিষ্কাশন কৰিব লাগে।
ৰোগী থকা ঘৰত পৰ্যাপ্ত বায়ু চলাচলৰ ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।
সুষম আহাৰ গ্ৰহণ কৰি আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ৰিয় থাকি ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা মজবুত কৰিব লাগে।
যদি কাৰোবাৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি কাহ হৈ থাকে (২ সপ্তাহতকৈ অধিক), গাত টেম্পেৰেচাৰ থাকে, বা ওজন কমি গৈ থাকে, তেন্তে লগে লগে যক্ষ্মাৰ বাবে পৰীক্ষা কৰোৱা উচিত।
যক্ষ্মাৰ বেক্টেৰিয়া শৰীৰত থকা কিন্তু ৰোগৰ লক্ষণ নথকা লোকসকলক ভৱিষ্যতে ৰোগ হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ মতে চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
