এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীৰ্ঘতম নদীখনৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে চীনে মাছৰ সংখ্যা সুৰক্ষা দিয়াৰ বাবে ওপৰৰ য়াংজে নদীৰ এটা ডাঙৰ উপনৈৰ ৩০০টা বান্ধ ভাঙি পেলোৱাৰ লগতে প্ৰায়বোৰ ক্ষুদ্ৰ জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বন্ধ কৰি দিছে।
চীনৰ চৰকাৰী সংবাদ সংস্থাৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰৰ শেষৰ ফালে চিছুই হে উপনৈ (যাক ৰঙা নদী বুলিও জনা যায়)ৰ ৩৫৭টা বান্ধৰ ৩০০টা বান্ধ ভাঙি পেলোৱা হৈছে। ফলত বহু বিৰল প্ৰজাতিৰ মাছে নিজৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰজনন চক্ৰ পুনৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
দক্ষিণ-পশ্চিম ইউনান, গুইঝৌ আৰু ছিচুয়ান প্ৰদেশৰ মাজেৰে ৰঙা নদীখন ৪০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক (২৪৯ মাইল) বৈ গৈছে। জীৱবিজ্ঞানীসকলে ইয়াক য়াংজে নদীৰ ওপৰৰ অংশ বিৰল আৰু স্থানীয় মাছৰ প্ৰজাতিৰ শেষ আশ্ৰয়স্থল বুলি গণ্য কৰে।
যোৱা কেইটামান দশকত জলবিদ্যুৎ শক্তি কেন্দ্ৰ আৰু ঘন বান্ধে ক্ৰমান্বয়ে পানীৰ সোঁত বন্ধ কৰি ৰাখিছে। ফলত নদীখনৰ পানীৰ পৰিমাণ সীমিত হোৱাৰ লগতে কিছু অংশ সম্পূৰ্ণৰূপে শুকাই গৈছে। ফলত উপযুক্ত বাসস্থান আৰু প্ৰজনন স্থলী বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাইছে। প্ৰজনন ক্ষেত্ৰ আৰু অপ্ৰজনন ক্ষেত্ৰৰ মাজত নিৰ্মিত জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰসমূহেও পৰিভ্ৰমী মাছৰ প্ৰজাতিৰ গতিপথত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০২০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বৃহৎ পৰিসৰৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কামে য়াংজে ষ্টাৰজনকে ধৰি জলজ বন্যপ্ৰাণী প্ৰজাতিসমূহে নিজৰ আৱাসস্থল আৰু সজীৱতা পুনৰ লাভ কৰাত সহায় কৰিছে। চীনৰ পেডেলফিছৰ লগতে ২০২২ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সংঘই মিঠা পানীৰ ষ্টাৰজিন প্ৰজাতি (ইয়াংচেৰ শেষৰ দৈত্য বুলি জনাজাত) বিলুপ্ত বুলি ঘোষণা কৰিছিল।
১৯৭০ চনৰ পৰা ষ্টাৰজিনৰ প্ৰাকৃতিক জনসংখ্যা তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে, মূলতঃ য়াংজে নদীত বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু জাহাজ উদ্যোগৰ বিকাশৰ বাবে। ২০০০ চনৰ পৰা সমগ্ৰ য়াংজে নদীত প্ৰাকৃতিকভাৱে পোনা মেলা কোনো পোৱালি ষ্টাৰজিন পোৱা নগ’ল। কিন্তু চাইনিজ একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ ইনষ্টিটিউট অৱ হাইড্ৰ’বায়’লজীৰ বিজ্ঞানীৰ এটা দলে আৰোগ্যৰ আশাব্যঞ্জক লক্ষণ প্ৰকাশ কৰিছে।
ৱুহান ইনষ্টিটিউটৰ গৱেষক লিউ ফেইৰ নেতৃত্বত এই দলটোৱে ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ৰঙা নদীত য়াংজে ষ্টাৰজনৰ দুটা গোট মুকলি কৰি দিছিল। এইবাৰ গৱেষকসকলে এখোজ আগুৱাই গৈ মাছবোৰে প্ৰাকৃতিকভাৱে প্ৰজনন কৰিবলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিব পাৰে নেকি পৰীক্ষা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।
এপ্ৰিল মাহত তেওঁলোকে ২০টা প্ৰাপ্তবয়স্ক য়াংজে ষ্টাৰজিন গুইজৌৰ নদীখনৰ এটা অংশত মুকলি কৰি দিছিল। গৱেষকসকলে কয় যে এপ্ৰিল মাহৰ মাজভাগলৈকে মাছবোৰে প্ৰাকৃতিক প্ৰজনন আচৰণ দেখুৱাইছিল আৰু সফলতাৰে কণী ফুটিছিল।
প্ৰতিষ্ঠানটোৰ শেহতীয়া নিৰীক্ষণ ফলাফল অনুসৰি ৰঙা নদীৰ জলজ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ উন্নতি অব্যাহত আছে, নদীখনৰ বিভিন্ন ঠাইত সংগ্ৰহ কৰা মাছৰ প্ৰজাতিৰ সংখ্যা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। জলজ বাসস্থান হিচাপে ইয়াংচে নদীৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে চীনে ধাৰাবাহিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে।
এই সকলোবোৰ ২০২০ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।ইয়াৰ ভিতৰত আছে ১০ বছৰৰ বাবে মাছ ধৰা নিষেধাজ্ঞা আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা সৰু জলবিদ্যুৎ শক্তি কেন্দ্ৰসমূহৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ। স্থানীয় প্ৰশাসনেও নদীখনত বালি খনন কৰাত কঠোৰ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে।
