একেই!যেন ইখন ৰাজ্যই সিখন ৰাজ্যৰ নিবিদাহে অনুকৰণ কৰিছে৷ নথি-পত্ৰ অনুযায়ী বিজেপি শাসিত দুখন ৰাজ্যই ঠিকা প্ৰক্ৰিয়াত আবেদনকাৰী হিচাপে নিবিদা প্ৰদান কৰিবলৈ বিভিন্ন বিদ্যুৎ উৎপাদনকাৰীক বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ঠিকা দিয়াৰ সময়ত যি মাপকাঠী নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল, সেই মাপকাঠী দুয়োখন ৰাজ্যতে আচৰিত ধৰণে হুবহু একেই, আৰু এই মাপকাঠীসমূহ আদানী গ্ৰুপৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হোৱাই নহয় বৰঞ্চ গোটটোৰ উৎপাদন ক্ষমতা আৰু বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত আদানী গোটৰ ভৱিষ্যত পৰিকল্পনাৰো অনুকূলে আছিল।
মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু ৰাজস্থান সেই দুখন ৰাজ্য, যিয়ে ইখনৰ পাছত সিখনকৈ সেই বিদ্যুৎ প্ৰদানকাৰীসকলৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ নিবিদা বিচাৰিছিল, যিসকলৰ পৰৱৰ্তী ২৫ বছৰলৈ এই ৰাজ্যসমূহক বিদ্যুৎ যোগান ধৰাৰ গুৰুদায়িত্ব থাকিব। দুয়োখন ৰাজ্যই বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ চুক্তি লাভ কৰিব বিচৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সন্মুখত এটা চৰ্ত ৰাখিছে যে আবেদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠানটো সৌৰ আৰু কয়লা ভিত্তিক দুয়োটা ধৰণৰ পৰা একেলগে বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পৰা সুবিধাৰে সজ্জিত হ’ব লাগে।
বিজেপি শাসিত ৰাজ্যসমূহত বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে ঠিকা প্ৰদানৰ প্ৰক্ৰিয়াত ইয়াৰ দ্বাৰা জাৰি কৰা নিবিদাত এটা চৰ্ত ৰখা হৈছে যে আবেদনকাৰী গোটসমূহে একেলগে সৌৰ আৰু কয়লা ভিত্তিক উভয় ধৰণৰ শক্তি উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব লাগিব৷
এফালে মহাৰাষ্ট্ৰই মুঠ ৬৬০০ মেগাৱাট বিদ্যুতৰ চুক্তি দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, ইয়াৰে ৫০০০ মেগাৱাট সৌৰশক্তিৰ পৰা আৰু বাকী কয়লাৰ পৰা উৎপাদন কৰিব লাগিব। একে সময়তে ৰাজস্থানে মুঠ ১১,২০০ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে নিবিদা আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, ইয়াৰে ৮,০০০ মেগাৱাট বিদ্যুৎ সৌৰশক্তিৰ পৰা আৰু বাকীখিনি কয়লাৰ পৰা উৎপাদন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।
কিন্তু মন কৰিবলগীয়া কথাটো হ’ল আদানী গ্ৰুপৰ বাহিৰে দেশত এনেকুৱা প্ৰতিষ্ঠান অতি কমেইহে আছে যিবোৰৰ সৌৰশক্তি আৰু কয়লা দুয়োটাৰে পৰা একেলগে ইমান বৃহৎ পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰাৰ ক্ষমতা আছে।
মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু ৰাজস্থানৰ বিদ্যুৎ বিতৰণ কোম্পানীয়ে জাৰি কৰা নিবিদাৰ কিছু অংশ-
এই সমগ্র প্রক্রিয়াটোৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ পাছত আদানী গ্ৰুপে মহাৰাষ্ট্রত বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ঠিকা লাভ কৰিছে, যিটো আদানী গ্ৰুপৰ মতে সৌৰশক্তিৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে সর্ববৃহৎ চুক্তি ৰাজস্থানত, য’ত আদানী গ্ৰুপে এই দায়িত্ব লাভ কৰিছে৷
কিন্তু ৰাজস্থানতো মহাৰাষ্ট্ৰৰ চুক্তি প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰৰ দৰেই আবেদনকাৰী গোটসমূহে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ বাবে যি চৰ্ত আৰু নিয়ম আগবঢ়াইছে, এই চৰ্তসমূহ আদানী গোটে ভৱিষ্যতে কাৰ্যকৰী কৰি আছে, আৰু ভাৰতত বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ পৰিকল্পনাৰ সৈতে হুবহু মিল আছে।
আগতে বিদ্যুৎ উৎপাদনকাৰী কোম্পানীসমূহে কয়লা বা অক্ষয় সৌৰশক্তিৰ দৰে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎসৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু এতিয়া বিভিন্ন উৎসৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰি একেলগে যোগান ধৰাৰ নিয়ম শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত সম্পূৰ্ণ নতুন।
বিজেপি শাসিত ৰাজ্যসমূহে এই নতুন নিয়ম কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবেই নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত যোৱা বছৰবোৰত দ্ৰুতগতিত বিকশিত হোৱা ক্ষুদ্ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ওপৰত অতি নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছে। আৰু এই নিয়মৰ বাবে বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজত বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ প্ৰতিযোগিতাও কয়লাৰ লগতে সৌৰশক্তিৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা কেইটামান নিৰ্বাচিত প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ পৰিছে। এই নিৰ্বাচিত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত আদানী গ্ৰুপ হৈছে সৰ্ববৃহৎ ব্যক্তিগত সংস্থা।
বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত কয়লা আৰু সৌৰশক্তি উভয়ৰে পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা কোম্পানীক ৰাজ্য চৰকাৰে দিয়া উৎসাহৰ ফলত নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা কোম্পানীসমূহৰ মাজত প্ৰতিযোগিতা হ্ৰাস পোৱাৰ প্ৰবল সম্ভাৱনা আছে, যিটোৱে ভৱিষ্যতে স্বাভাৱিক ব্যৱসায়ৰ সূচনা কৰিব।
চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চুক্তিসমূহৰ এটা মূল নিয়ম হৈছে যে চুক্তি ল’বলৈ ইচ্ছুক সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিযোগিতামূলক পৰিৱেশৰ প্ৰচাৰ কৰা হয়। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ২০১৪ চনৰ কয়লা কেলেংকাৰীৰ দৰে বিতৰ্কৰ সৈতে জড়িত সিদ্ধান্তসমূহত কয় যে কয়লা খনিৰ দৰে সামগ্ৰী বিক্ৰী বা নিলাম কৰাৰ সময়ত চৰকাৰে ক্ৰেতাৰ মাজত সৰ্বাধিক প্ৰতিযোগিতামূলক পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিব লাগে যাতে বিক্ৰী হোৱা সামগ্ৰীৰ মানদণ্ড সৰ্বাধিক উন্নত কৰিব পৰা যায়৷
কিন্তু বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত সমগ্ৰ ঠিকা প্ৰক্ৰিয়াত বিজেপি শাসিত ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে নিজেই প্ৰতিযোগিতামূলক পৰিৱেশটো ঠিকা ল’বলৈ ইচ্ছুক কেইটামান নিৰ্বাচিত প্ৰতিষ্ঠানৰ মাজতে সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।
আৰ্থিক দিশৰ পৰা কিছুমান প্ৰতিষ্ঠানক উপকৃত কৰিবলৈ চৰকাৰৰ হৈ অনন্য মানদণ্ড সৃষ্টি কৰা বা নিৰ্দিষ্ট কাৰিকৰী পৰিস্থিতিৰ দাবী কৰাটোক স্বজনপ্ৰীতি বোলা হয়।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ প্ৰসাৰ আৰু পৰিৱেশ প্ৰদূষণ হ্ৰাসৰ নামত ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে কেৱল কয়লা আৰু সৌৰশক্তিৰ পৰা একেলগে বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা গোটসমূহক অনুমোদন দিয়াৰ সিদ্ধান্ত যথেষ্ট সমস্যাজনক। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে চৰকাৰে একক শক্তি উৎপাদকৰ পৰা শক্তি ক্ৰয় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বিভিন্ন উৎপাদকৰ পৰা শক্তি ক্ৰয় কৰিব লাগে।
ড° প্ৰিয়ংশু গুপ্তাই বিগত দহ বছৰ ধৰি শক্তি উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষক হিচাপে কাম কৰি আহিছে। প্ৰিয়ংশুৱে কয় যে চৰকাৰে সৌৰশক্তিৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ চুক্তি আৰু কয়লাৰ পৰা উৎপাদিত বিদ্যুতৰ চুক্তি পৃথকে ৰাখিব লাগে।
