২০২৩ চনত লণ্ডনত কংগ্ৰেছ নেতা ৰাহুল গান্ধীয়ে প্ৰদান কৰা এক ভাষণৰ বাবে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ৰুজু হোৱা মানহানিৰ গোচৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা ঘটিছে। সোঁপন্থী নেতা বিনায়ক সাৱৰকাৰৰ ভতিজা সত্যকী সাৱৰকাৰে এই অপৰাধমূলক মানহানিৰ গোচৰটো ৰুজু কৰিছিল। অভিযোগ অনুসৰি, গান্ধীয়ে সাৱৰকাৰৰ বিষয়ে আপত্তিজনক আৰু অপমানজনক মন্তব্য কৰিছিল। বৰ্তমান পুনেৰ বিশেষ সাংসদ/বিধায়ক আদালতত এই গোচৰৰ শুনানি চলি আছে আৰু অভিযোগকাৰীৰ সাক্ষ্যৰ মুখ্য পৰীক্ষা চলি আছে।
গোচৰৰ শুনানিত আদালতত এক আমোদজনক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হয়। অভিযোগকাৰী সত্যকী সাৱৰকাৰে অভিযোগ দাখিল কৰাৰ সময়ত ভাষণটো থকা বুলি এখন কম্পেক্ট ডিস্ক (CD) আদালতত জমা দিছিল। কিন্তু, ১৪ নৱেম্বৰৰ আদেশ অনুসৰি, যেতিয়া বিশেষ ন্যায়াধীশ আমোল শ্বিণ্ডে আদালতৰ লেপটপ আৰু কম্পিউটাৰত চিডিখন চলাবলৈ চেষ্টা কৰে, তেতিয়া চিডিখন খালী বুলি ওলাইছিল আৰু ইয়াত কোনো তথ্য নাছিল। ইয়াৰ পিছতে গোচৰটো প্ৰমাণ কৰাত এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি হয়।
এই পৰিস্থিতিত সত্যকী সাৱৰকাৰে এক নতুন আবেদন দাখিল কৰে। তেওঁ আদালতক ৰাহুল গান্ধীৰ ইউটিউব চেনেলত আপলোড কৰা মূল ভাষণটোৰ ভিডিঅ‘ পোনপটীয়াকৈ প্লে কৰিবলৈ অনুমতি বিচাৰে। তেওঁ চিডিখনৰ লগতে ভিডিঅ’টোৰ অনলাইন লিংকটোও আদালতক প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, ৰাহুল গান্ধীৰ অধিবক্তা মিলিন্দ পাৱাৰে এই অনুৰোধত তীব্ৰ আপত্তি দৰ্শায়। তেওঁ যুক্তি দিয়ে যে অভিযোগকাৰীজন ইউটিউব চেনেলটোৰ মালিক নহয়, সেয়েহে এইধৰণে পোনপটীয়াকৈ ভিডিঅ’টো আদালতত চলাবলৈ অনুমতি দিয়া উচিত নহয়।
দুয়োপক্ষৰ যুক্তি শুনাৰ পিছত ন্যায়াধীশ শ্বিণ্ডে তেওঁৰ আদেশত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ইউটিউবৰ লিংকটো সাক্ষ্য হিচাপে গ্ৰহণযোগ্য নহ‘ব। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে যদিও সত্যকীয়ে চিডিৰ সৈতে ভাৰতীয় প্ৰমাণ আইনৰ ধাৰা ৬৫বি অনুসৰি প্ৰয়োজনীয় প্ৰমাণপত্ৰ সংলগ্ন কৰিছিল, তথাপিও এই প্ৰমাণপত্ৰটো URL (ৱেব লিংক) টোৰ বাবে প্ৰযোজ্য নহ’ব। ভাৰতীয় প্ৰমাণ আইনৰ ৬৫বি ধাৰা অনুসৰি, ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ডৰ প্ৰমাণযোগ্যতাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰমাণপত্ৰ URL ৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত নহয়।
আদালতে এইটোও লক্ষ্য কৰে যে এই গোচৰটো ২০২৩ চনত সংঘটিত হোৱা এক ঘটনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দাখিল কৰা হৈছে, যেতিয়া কথিত আপত্তিজনক ভাষণটো দিয়া, সম্প্ৰচাৰ কৰা আৰু শ্বেয়াৰ কৰা হৈছিল। আদালতে এই কথা স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে অভিযোগকাৰীয়ে যুক্তিসংগত সন্দেহৰ বাহিৰত নিজৰ গোচৰটো প্ৰমাণ কৰিব লাগিব, আৰু তেওঁলোকে ইউটিউবৰ লিংক আদালতত পোনপটীয়াকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে।
ফলস্বৰূপে, আদালতে অভিযোগকাৰী সত্যকী সাৱৰকাৰৰ ইউটিউব ভিডিঅ’টো আদালতত চলাবলৈ কৰা আবেদনত কোনো ‘মেৰিট’ (যুক্তিযুক্ততা) বিচাৰি নাপালে আৰু এই আবেদনখন খাৰিজ কৰে। এই সিদ্ধান্তই মানহানিৰ গোচৰটোত ইলেক্ট্ৰনিক প্ৰমাণ দাখিল কৰাৰ ক্ষেত্ৰত থকা আইনী প্ৰত্যাহ্বানসমূহ পুনৰ আঙুলিয়াই দিয়ে।
