হিমালয়ৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলত তুষাৰপাত আৰু হিমবাহ ভঙাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ভয়ংকৰ আকস্মিক বানে নেপালৰ বিস্তৃত সীমান্ত অঞ্চলত ব্যাপক ধ্বংসযজ্ঞ চলাইছে। মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা ‘প্লেনেট লেবছ’ৰ উপগ্ৰহৰ ছবিত এই ভয়াবহ বিপৰ্যয়ৰ স্পষ্ট ৰূপ ধৰা পৰিছে। তিব্বত সীমান্তৰ সমীপৰ ৰচুৱাগঢ়ী আৰু ভোটেকোশী নদীৰ অৱবাহিকাত অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে জনবসতি, পথ আৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প ধ্বংস হোৱা দেখা গৈছে।
এই প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগত নেপালত মৃত্যু হোৱা লোকৰ সংখ্যা কমেও ৯৫ জনলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ উপৰি ১০৮ জন ভাৰতীয় নাগৰিকসহ প্ৰায় ৪০০ লোক এতিয়াও সন্ধানহীন হৈ আছে। উদ্ধাৰ অভিযান অব্যাহত থকাৰ মাজতে সন্ধানহীন লোকৰ সংখ্যা অধিক বৃদ্ধি পোৱাৰ আশংকা কৰা হৈছে।
নেপাল চৰকাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক অনুসন্ধানত এই বিপৰ্যয়ৰ সম্ভাব্য কাৰণ সন্দৰ্ভত কিছু তথ্য পোহৰলৈ আহিছে। ৰচুৱাগঢ়ী সীমান্তৰ পৰা প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পূবত থকা নেপাল-চীন সীমান্তৰ হিমবাহ অঞ্চলত বৃহৎ পৰিমাণৰ বৰফ আৰু শিল খহি পৰাৰ ফলতেই এই বিপদৰ সূচনা হোৱা বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে। এই বিশাল হিমবাহ কোনো বৰফেৰে আৱৰা জলাশয়ত পৰাৰ ফলত হঠাতে পানীৰ প্ৰচণ্ড সোঁতৰ সৃষ্টি হোৱা অথবা কিছু সময়ৰ বাবে নদীৰ গতিপথ বন্ধ হৈ পৰাৰ সম্ভাৱনা আছে।
তাৰ পাছতেই জমা হৈ থকা বৰফ, গলি যোৱা পানী আৰু শিল-মাটিৰ বিশাল স্তূপ একেলগে তীব্ৰ সোঁতত তললৈ নামি আহে। লেণ্ডে খোলা (Lende Khola) নদীৰে এই ভয়ংকৰ বোকাযুক্ত সোঁত পোনে পোনে ভোটেকোশী নদীত মিলিত হয়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এই প্ৰচণ্ড সোঁতে নদীৰ কাষৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চলত ব্যাপক ধ্বংসলীলাৰ সৃষ্টি কৰে।
প্লেনেট লেবছৰ ২৫ আৰু ২৬ আগষ্টৰ উপগ্ৰহৰ ছবি তুলনা কৰিলে এই বিপৰ্যয়ৰ ব্যাপকতা স্পষ্ট হৈ পৰে। বুধবাৰে পুৱা প্ৰায় ৯ বজাত সৃষ্টি হোৱা প্ৰচণ্ড বানৰ সোঁতে একাধিক গাঁও, গুৰুত্বপূৰ্ণ যাতায়াত পথ আৰু নিৰ্মীয়মাণ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প উটুৱাই নিয়ে। পূৰ্বৰ দৃশ্যৰ সৈতে বৰ্তমানৰ অৱস্থা তুলনা কৰিলেই অঞ্চলটোৰ পৰিৱৰ্তনৰ ভয়াবহ ৰূপ সহজে অনুমান কৰিব পাৰি।
নেপাল প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি, সন্ধানহীন ৩৮৪ জন পৰ্যটকৰ ভিতৰত ২৯১ জন ভাৰত, আমেৰিকা, ব্ৰিটেইন আৰু মালয়েছিয়াকে ধৰি বিভিন্ন দেশৰ নাগৰিক। নেপাল পৰ্যটন ব’ৰ্ডৰ বিষয়াসকলে আশংকা কৰা মতে, সন্ধানহীন লোকসকলৰ ভিতৰত বৃহৎ সংখ্যক ভাৰতীয় তীৰ্থযাত্ৰী অথবা অধিবাসী ভাৰতীয় থাকিব পাৰে। তেওঁলোকৰ বহুতেই কৈলাস মানস সৰোবৰ যাত্ৰাৰ বাবে তিব্বতৰ দিশে গৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।
এই কঠিন পৰিস্থিতিত ভাৰত চৰকাৰে নেপালৰ কাষত থিয় দিছে। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে নেপালৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সৈতে কথা পাতি গভীৰ শোক প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে জৰুৰী উদ্ধাৰ আৰু সাহায্য অভিযানত পূৰ্ণ সহযোগিতাৰ আশ্বাস প্ৰদান কৰিছে। ভাৰতীয় পক্ষই নেপাল প্ৰশাসনৰ সৈতে সমন্বয় ৰাখি উদ্ধাৰ অভিযান চলাই থকা বুলি জানিবলৈ দিছে।
উল্লেখযোগ্য যে যোৱা বছৰৰ আগষ্ট মাহতো অত্যধিক উষ্ণতাৰ প্ৰভাৱত তিব্বতৰ এটা হিমবাহৰ জলাশয় ফাটি এই অঞ্চলত একেধৰণৰ ভয়ংকৰ বানৰ সৃষ্টি হৈছিল। সেই দুৰ্যোগত ৯ জন লোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে নেপাল-চীন সংযোগী এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ দলঙো ব্যাপকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। পুনৰ একেধৰণৰ বিপৰ্যয়ে হিমালয় অঞ্চলত হিমবাহৰ অৱক্ষয় আৰু গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ভয়ংকৰ প্ৰভাৱক লৈ নতুনকৈ উদ্বেগৰ সৃষ্টি কৰিছে।
