শৰৎ কালত পালন কৰা হিন্দু ধৰ্মৰ আটাইতকৈ জাকজমতাৰ উৎসৱেই হৈছে দীপাৱলী বা দীপান্বিতা ৷ কাতি মাহৰ অমাৱস্যা তিথিৰ দিনা “দীপাৱলী” পালন কৰা হয় ৷
এই উৎসৱক পোহৰৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয় ৷ সেয়ে, অন্ধকাৰক নাশিবলৈ, শাৰী শাৰী বন্তি প্ৰজ্বলনেৰে চৌদিশে পোহৰাই তোলা হয় দীপাৱলীৰ নিশা ৷
যুগ-যুগান্তৰপৰাই দীপাৱলী পালন কৰি অহা হৈছে যদিও এই দীপাৱলী পালনৰ অন্তৰালত কেইবাটাও পৌৰাণিক আখ্যান জড়িত হৈ আছে ৷
ৰামায়ণৰ মতে, ত্ৰেতা যুগত ভগৱান ৰামচন্দ্ৰই পিতৃ আজ্ঞা পালি চৈধ্য বছৰ বনবাসৰ অৱসান ঘটাই পত্নী সীতা আৰু ভাতৃ লক্ষ্মণ সহিতে অয্যোধ্যালৈ উভতি অহাৰ দিনা ৰাজ্যৰ প্ৰজাগণে আনন্দতে চাকি-বন্তি জ্বলাই চৌদিশে পোহৰেৰে আলোকিত কৰি তেওঁলোকক আদৰণি জনাই আনন্দ-উৎসৱ কৰিছিল ৷ তেতিয়াৰপৰাই এই দীপাৱলী পালন কৰি অহা হৈছে বিশ্বাস কৰা হয় ৷
দ্বাপৰ যুগত ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু ভূমি দেৱীৰ পুত্ৰ নৰকাসুৰে ব্ৰহ্মাৰপৰা বৰ লৈ অহঙ্কাৰী হৈ তিনিও লোকতে ত্ৰাসৰ সৃষ্টি কৰিছিল। নৰকাসুৰৰ অত্যাচাৰত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দেৱতাসকলে শ্ৰীকৃষ্ণৰ শৰণাপন্ন হৈছিল। শ্ৰীকৃষ্ণই নৰকাসুৰক বধ কৰি পাপৰ বিনাশ ঘটাই সমস্ত জগতক উদ্ধাৰ কৰিছিল।
অত্যাচাৰী নৰকাসুৰৰ নিধনত সকলোৱে আনন্দিত হৈ চাকি-বন্তি জ্বলাই আনন্দোল্লাস কৰিছিল। তাৰেই পৰিপ্ৰেক্ষিতত দীপাৱলী বা দেৱালী পালন কৰি অহা হৈছে বুলি আন এক প্ৰবাদ প্ৰচলিত হৈ আহিছে।
যিয়েই নহওঁক, এই আখ্যানবোৰ বিশ্লেষণ কৰিলে দেখা যায় যে দীপাৱলী পালনৰ তাৎপৰ্য হৈছে – দুষ্টক দমন, শিষ্টক পালন অৰ্থাৎ অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে ন্যায়ৰ জয় ৷ অসূয়া-অপশক্তিক নিৰ্মূল কৰি সুখ-শান্তি স্থাপন কৰাই হৈছে দীপাৱলী পালনৰ মূল তত্ত্ব।
কিন্তু বিগত কিছু বছৰৰ পৰা দীপাৱলীৰ সাত্ত্বিকতাতকৈ জাকজমকতা তথা প্ৰদৰ্শনকামীতাইহে প্ৰাধান্য পাই অহা দেখা গৈছে। পোহৰৰ উৎসৱ দীপাৱলী ক্ৰমান্বয়ে শব্দ-বাৰুদৰ উৎসৱলৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছে। দীপাৱলী পালনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য যেন ক’ৰবাতে পৰি ৰ’ল।
শান্তি স্থাপনতকৈ শান্তি-শৃংখলা বিঘ্নিত কৰি দীপাৱলীৰ নামত পুৱালৈকে ফুটোৱা আতচবাজীবোৰৰ বিকট শব্দ আৰু ধোঁৱাই বাৰুকৈয়ে শব্দ আৰু বায়ু প্ৰদুষনৰ সৃষ্টি কৰে। যি হাঁপানী বা এজমা ৰোগীৰ বাবে অত্যন্ত বিপদজনক আৰু ক্ষতিকাৰক। সুস্থ মানুহকো এই ই অসুস্থ কৰি তোলে।
বিশেষকৈ নৱজাতক শিশু, বয়সীয়াল লোক তথা ৰোগীয়া মানুহৰ বাবে বৰ অস্বস্তিজনক এই পৰিৱেশ। হৃদ ৰোগীৰ বাবেও এই শব্দ প্ৰদুষণ প্ৰাণঘাতকো হ’ব পাৰে। মানুহৰ লগতে অন্যান্য জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকতি আদিৰো বিস্তৰ ক্ষতি সাধন কৰে। দীপাৱলীৰ নামত এইয়া প্ৰকৃতিৰ ওপৰত একপ্ৰকাৰ তাণ্ডৱ চলোৱা বুলিলেও হয়তো ভুল নহ’ব।
দেৱালীত ফটকাৰ ধোঁৱা আৰু বিকট শব্দত হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ মৃত্যু মুখত পৰা ঘটনা আমাৰ অসমতে নজিৰ আছে ৷ বিশেষকৈ ঘৰৰ কাষত নৱজাতক বা অসুস্থ ৰোগীয়া মানুহ থাকিলে পৰাপক্ষত সেই ঠাইত উচ্চ প্ৰাবল্যৰ শব্দ বা বায়ু প্ৰদুষণৰ সৃষ্টি কৰিব পৰা কোনো বস্তু ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে ৷ এজন সমাজ সচেতন লোক হিচাপে সকলোৰে সেইকণ নৈতিক জ্ঞান থকাটো উচিত ৷
আজিৰ উশৃঙ্খল এচাম লোকক কোনো ফাংচনে হওঁক বা কিবা উৎসৱেই হওঁক সুৰামত্ত হৈ দুপৰ নিশালৈ আনন্দোল্লাসত মত্ত হৈ, হৈ-হাল্লাৰে পৰিৱেশটো উতপ্ত কৰি ৰাখিবলৈ কেৱল এক অজুহাতহে লাগে ৷ সেই পৰিৱেশে যে কাৰোবাৰ অনিষ্ট সাধন কৰিব পাৰে, অথবা কাৰোবাৰ প্ৰাণঘাতকৰ কাৰকো যে হ’ব পাৰে তাৰ প্ৰতি কোনো ভ্ৰক্ষেপ নাই ৷
কিন্তু দেখা যায় বহু শিক্ষিত লোকেও নিজৰ ফোঁপোলা আভিজাত্য দেখুৱাবৰ বাবে ফটকা-আতচবাজীৰ জ্বলোৱাৰ নামত বহু ধনৰ অপচয় কৰে ৷ এনে লাগে দীপাৱলীৰ নামত যেন এক অঘোষিত শব্দ প্ৰতিযোগিতাৰহে অনুস্থিত কৰা হৈছে ৷ তাৰ ওপৰতে এচামৰ প্ৰতিযোগিতামূলক মানসিকতাই পৰিৱেশ বিনষ্ট কৰাত অধিক অৰিহণা যোগাই আহিছে ৷
বৰ্তমান ৰং-বিৰঙী বিজুলী বাতিৰে চৌদি্শে পোহৰাই আলোকিত কৰি তোলা হয়,যদিও তাহানিৰ সেই দীপান্বিতাৰ মাদকতা আজি পাবলৈ নাই ৷ তাহানিৰ দিনত সৰু-ডাঙৰ সকলোৰে সহযোগত যি আনন্দ, উৎসাহ-উদ্দীপনাৰে দীপাৱলী পালন কৰি এক সুকীয়া মাদকতা বা আনন্দ লভিছিলো, সাম্প্ৰতিক সময়ৰ বৈদ্যুতিক আলোকসজ্জাই মনত সেই আনন্দ বা সুখানুভূতি দিব নোৱাৰে ৷
আমাৰ শৈশৱত পালন কৰি অহা সেই দীপাৱলীৰ দিনবোৰত ঘৰে ঘৰে কলগছ কাটি পদূলিমুখত পুতি, চাকি দিবৰ বাবে তাত বাঁহ ফালি খুছি লগোৱা হৈছিল ৷ চাকিবোৰ ভালকৈ ৰাখিবৰ বাবে তাত মাটিৰ লেও বা প্ৰলেপ দিয়া হৈছিল ৷
কিছু লোকক মাটি চাকিৰ সলনি ঔটেঙাৰ বখলাতো চাকি জ্বলোৱা দেখিছিলোঁ ৷
আমি সৰুবোৰেও এনেয়ে বহি থকা নাছিলোঁ ৷ শলিতাবোৰ দিনতে বাটি, মাটি চাকিবোৰ এফালৰপৰা তিয়াই ডলাত থৈ গৈছিলোঁ ৷ সন্ধিয়াৰ আগে আগে মিঠাতেল দি চাকিবোৰ জ্বলাই চৌপাশে পোহৰাই তুলিছিলোঁ ৷চাকিৰ পোহৰত মন পৱিত্ৰতাৰে ভৰি যি আনন্দ তথা সুখানুভূতি লভিছিলোঁ এতিয়াৰ বৈদ্যুতিক আলোকসজ্জাইয়ো মনত সেই আনন্দৰ জোৱাৰ তুলিব নোৱাৰে ৷
সেইবোৰ স্মৃতি মাথোঁ এতিয়া মিঠা সোঁৱৰণি হৈ ৰ’ল ৷পৰিৱৰ্তনৰ ঢৌৱে সকলোবোৰ উটুৱাই নি আছে ৷
তাৰোপৰি দেৱালীৰ কেইদিনত অসাৱধানতাৰ বাবে ফটকাৰ স্ফুলিংগৰপৰাই বা আন কাৰণতে হওঁক ,অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হোৱা দুৰ্ঘটনাৰ বাতৰিবোৰ অন্য দিনতকৈ অধিক শুনা যায় ৷
ক্ষণিক আনন্দৰ বাবে বিকট শব্দৰ আতচ্বাজীবোৰ ফুটাই গোটেই অঞ্চল প্ৰদুষিত কৰাৰ সলনি যদি আমি পোহৰৰ উৎসৱ কেৱল পোহৰেৰে পালন কৰোঁ অৰ্থাৎ আমি পৰম্পৰাগত মাটি চাকি শলিতাৰে পালন কৰোঁ, আমাৰ লগতে আন জীৱকুলো নিৰাপদ হ’ব ৷
লগতে পৰম্পৰাগত থলুৱা মাটি চাকি ব্যৱহাৰৰ ফলত আমাৰ থলুৱা মৃৎশিল্পীসকলেও আৰ্থিকভাৱে এটা সকাহ পাব আৰু দীপান্বিতাৰ ঐতিহ্যও অটুত থাকিব৷
আহক, আমি সকলোৱে মিলি এক প্ৰদুষণমুক্ত দীপাৱলীৰ উপভোগ কৰোঁ ৷
