মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু নিৰ্বাচন আয়ুক্তসকলৰ নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াক লৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ দীপংকৰ দত্তই তীব্ৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী, বিৰোধী দলৰ দলপতি আৰু এগৰাকী কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীক লৈ গঠিত তিনিজনীয়া বাছনি কমিটীখনে নিৰ্বাচন আয়োগৰ স্বতন্ত্ৰতাত ব্যাঘাত জন্মোৱা বুলি তেওঁ মন্তব্য কৰে। ক্ৰিকেট খেলৰ এক উদাহৰণ দাঙি ধৰি ন্যায়াধীশ দত্তই কয় যে যিদৰে বিজয়ী দলৰ অধিনায়কে বাছনি কৰা আম্পায়াৰৰ সঠিক সিদ্ধান্তকো সদায় সন্দেহৰ দৃষ্টিৰে চোৱা হয়, ঠিক একেদৰে বৰ্তমানৰ বাছনি প্ৰক্ৰিয়াত কাৰ্যপালিকাই লাভ কৰা ‘কাৰ্যকৰী ভেটো’ ক্ষমতাৰ বাবে নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াটোৱে জনমানসত স্বচ্ছতাৰ মাপকাঠীত উত্তীৰ্ণ হ’ব পৰা নাই।
বাছনি কমিটীত এগৰাকী কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীৰ অন্তৰ্ভুক্তিক লৈ আৱেদনকাৰীয়ে উত্থাপন কৰা প্ৰশ্নৰ সন্দৰ্ভত ন্যায়াধীশ দত্তই কয় যে তাত্ত্বিক আৰু ব্যৱহাৰিক দুয়ো দিশৰ পৰাই এই কমিটীৰ সিদ্ধান্ত সদায় শাসকীয় দলৰ সপক্ষে ২:১ অনুপাতত হ’ব। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু বিৰোধী দলৰ দলপতিৰ মাজত মতানৈক্যৰ সৃষ্টি হ’লে কমিটীত থকা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে নিজৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ বিৰুদ্ধে অৱস্থান গ্ৰহণ কৰাৰ কোনো সম্ভাৱনা নাই বুলি তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে। ২০১৪ চনৰ মনোজ নাৰুলা গোচৰৰ ৰায়দানৰ প্ৰসংগ উল্লেখ কৰি ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে লগতে কয় যে মন্ত্ৰীসভাই ‘সমূহীয়া দায়িত্ববোধ’ৰ নীতি মানি চলিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে এগৰাকী মন্ত্ৰীয়ে কেতিয়াও প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সিদ্ধান্তক প্ৰত্যাহ্বান জনাব নোৱাৰে। সেয়েহে নিযুক্তি লাভ কৰা ব্যক্তিসকল যিমানেই যোগ্য নহওক কিয়, এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৱে জনমানসত নিৰপেক্ষতাৰ ধাৰণাগত পৰীক্ষাত কেতিয়াও উত্তীৰ্ণ হ’ব নোৱাৰে।
নিৰ্বাচন আয়োগৰ নিৰপেক্ষতা সন্দৰ্ভত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে কয় যে এক সুস্থ আৰু নিৰপেক্ষ নিৰ্বাচন নিশ্চিত কৰিবলৈ আয়োগ কেৱল এক স্বতন্ত্ৰ সংস্থা হোৱাই যথেষ্ট নহয়, ইয়াৰ কাম-কাজতো স্বতন্ত্ৰতা প্ৰতিফলিত হোৱাটো অপৰিহাৰ্য। বিগত সাতটা দশকত শাসনলৈ অহা প্ৰতিটো ৰাজনৈতিক দলেই সংবিধানৰ দ্বাৰা স্বীকৃত স্বতন্ত্ৰ সংস্থাসমূহক নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত ৰখাৰ এক ধাৰাবাহিক প্ৰৱণতা দেখা গৈছে বুলি তেওঁ আক্ষেপ প্ৰকাশ কৰে। ২০২৩ চনৰ মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু অন্যান্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত নিযুক্তি আইনখনে সংবিধানৰ ১৪ আৰু ৩২৪ নং অনুচ্ছেদে দাবী কৰা স্বতন্ত্ৰতা আৰু নিৰপেক্ষতাৰ মাপকাঠী পূৰণ কৰিব পাৰিছে নে নাই, সেয়া এতিয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনী প্ৰশ্ন হিচাপে থিয় দিছে বুলিও ন্যায়াধীশ দত্তই উল্লেখ কৰে।
উল্লেখ্য যে, নিৰ্বাচন আয়ুক্ত বাছনি কমিটীৰ পৰা ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশক বাদ দি প্ৰণয়ন কৰা ২০২৩ চনৰ বিতৰ্কিত আইনখনৰ সাংবিধানিক বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনাই দাখিল কৰা আৱেদনসমূহৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ৰ খণ্ড বিচাৰপীঠখনে এক বিভক্ত ৰায় প্ৰদান কৰে। ন্যায়াধীশ দীপংকৰ দত্ত আৰু ন্যায়াধীশ সতীশ চন্দ্ৰ শৰ্মাক লৈ গঠিত বিচাৰপীঠখনে গোচৰটো এখন ডাঙৰ সাংবিধানিক বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ প্ৰসংগত কোনো সহমতত উপনীত হ’ব নোৱাৰিলে। ন্যায়াধীশ দত্তৰ মতৰ বিপৰীতে অৱস্থান গ্ৰহণ কৰি ন্যায়াধীশ শৰ্মাই সমগ্ৰ বিষয়টোক অতিকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰে আৰু গোচৰটো বৃহত্তৰ বিচাৰপীঠলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ সপক্ষে মত প্ৰকাশ কৰে। সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এই বিভক্ত ৰায়ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এতিয়া আইনী প্ৰক্ৰিয়াটোৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ কি হ’ব, সেয়া ৰাজনৈতিক তথা ন্যায়িক মহলৰ বাবে বিশেষভাৱে লক্ষণীয় হৈ পৰিছে।
