ভাইৰেল ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ আবেদন আৰু অসমৰ বন বিষয়াৰ ক্ষিপ্ৰ হস্তক্ষেপৰ ফলত বছৰ বছৰ ধৰি চলি থকা অৱহেলা আৰু বলপূৰ্বক শ্ৰমত নিয়োজিত হৈ থকাৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছে মানিকী নামৰ এটি নিৰ্যাতিত আৰু অৱশ হৈ পৰা হাতী।
এসময়ত বেদনাৰ চকুলোৰে পৰিচিত মাণিকীয়ে এতিয়া মৰ্যাদাৰে খোজ কাঢ়ে, বন্ধা শিকলিৰে নহয়, যত্নৰ আপদালত।
ৰাজ্যৰ এটা ঘাইপথৰ কাষত ৪৮ বছৰীয়া আহত ঘৰচীয়া হাতীটো অক্ষম হৈ পৰি থকা এটা ভাইৰেল ভিডিঅ’ই বন্যপ্ৰাণী কৰ্মীসকলৰ মাজত ব্যাপক ক্ষোভৰ সৃষ্টি কৰাৰ লগতে ৰাজ্যৰ বন বিভাগে তাৎক্ষণিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ প্ৰেৰিত কৰে।
ফুটেজটোত স্পষ্টকৈ দেখা গৈছিল যে তাই বাওঁফালৰ আগভৰিখন গুৰুতৰভাৱে বেঁকা হৈ লৰচৰ কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি আছে। আনহাতে পিঠিত উঠি আছে এজন মাউট।
বাতৰি অনুসৰি, তাইৰ অচলাৱস্থাৰ বাবে ট্ৰাকেৰে যাতায়তৰ বন বিভাগৰ স্পষ্ট নিৰ্দেশক অৱজ্ঞা কৰি তিনিচুকীয়া জিলাৰ কাকপথাৰৰ পৰা ডিব্ৰুগড়লৈ প্ৰায় ৯৫(?)কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি চিকিৎসাৰ বাবে যাবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল।
তাইৰ মাউট প্ৰদীপ মৰাণৰ মতে, ছয় দিন আগতেই এই নিৰ্যাতনমূলক যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল। মাকুম পোৱাৰ সময়লৈকে তাই মাত্ৰ ৩৬?কিলোমিটাৰহে অতিক্ৰম কৰিছিল।
ইয়াৰ পিছতে ৬ আগষ্টত দয়ালু স্থানীয় বাসিন্দা কৃষ্ণ মাঝিয়ে মাণিকীক নিজৰ ঘৰত আশ্ৰয় দি কৰ্তৃপক্ষক তাইৰ দুৰ্দশাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিয়ে।
প্ৰকৃত টাৰ্নিং পইণ্টটো ঘটিছিল ৫ আগষ্টৰ (?) নিশা, যেতিয়া সংৰক্ষণবিদ দেৱজিৎ মৰাণে তাইক মাকুম বাইপাছৰ ওচৰত দেখা পাইছিল। তেওঁ তাইৰ লেঙেৰাই থকা, যন্ত্ৰণা আৰু ভালদৰে খোজ কাঢ়িব নোৱাৰা অৱস্থা, স্পষ্টভাৱে ভৰিখন ভাঙি থকা দেখিলে।
মৰানে কয়, ‘হাতীটোৱে যন্ত্ৰণাত চিঞৰিছিল। মুখলৈ সৰসৰাই চকুলো বৈ আহিছিল। এখন ভৰি ভাঙি যোৱাৰ বাবে তাই খোজ কাঢ়িবলৈ যথেষ্ট কষ্ট কৰিছিল।
তেওঁ এই ভিডিঅ’টো ছ’চিয়েল মিডিয়াত পোষ্ট কৰি বনমন্ত্ৰী চন্দ্ৰ মোহন পাটোৱাৰীক টেগ কৰি সহায়ৰ বাবে জৰুৰী আবেদন জনায়।
এই ফুটেজটোৱে সমগ্ৰ অসমতে ব্যাপকভাৱে প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল, এঘণ্টাৰ ভিতৰতে ভাইৰেল হৈ পৰিছিল। নাগৰিকসকলে তেওঁক উদ্ধাৰৰ দাবী জনায়, আৰু কৰ্তৃপক্ষইও তৎকালীনভাৱে সঁহাৰি জনায়।
ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী ট্ৰাষ্ট (WTI)ৰ পশু চিকিৎসকৰ সৈতে বন বিভাগৰ বিষয়াসকল প্ৰায় মাজনিশাই সেই স্থানত উপস্থিত হয়। তেওঁলোকে লগে লগে তাইৰ অৱস্থাৰ বুজ লৈ জৰুৰীকালীন যত্ন ল’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
তিনিচুকীয়াৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ বন বিষয়াই উল্লেখ কৰিছিল, “আমাৰ প্ৰাধান্য আছিল তাইৰ যন্ত্ৰণা লাঘৱ কৰা। আমি লগে লগে জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰম্ভ কৰিলোঁ, আৰু ৰাতিপুৱালৈকে তাই খাদ্য, পানী, আৰু অস্থায়ী আশ্ৰয় পাইছিল।”
বন বিভাগৰ দলটোৱে বন্যপ্ৰাণী এছ অ’ এছ আৰু অন্যান্য সংৰক্ষণ গোটৰ সৈতেও স্থায়ী যত্নৰ বাবে সহযোগিতা আগবঢ়ায়।
কিন্তু মানিকীৰ দুখ-কষ্ট তেতিয়াৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা নাছিল৷ সংৰক্ষণ গোটৰ সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰিছে যে বন্যপ্ৰাণীৰ শক্তিশালী সুৰক্ষা কাৰ্যকৰী হোৱাৰ আগতে বছৰ বছৰ ধৰি ব্যৱহাৰকাৰীসকলে পোহনীয়া হাতীক কাঠ টানিবলৈ, অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ আৰু আনুষ্ঠানিক শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল।
তাইৰ ভৰিৰ আঘাত প্ৰায় দুবছৰ আগৰ, যেতিয়া অৰুণাচল প্ৰদেশত ভৰিৰ ওপৰত গধুৰ কাঠৰ টুকুৰা পৰিছিল। চিকিৎসাৰ পিছতো ভৰিখন কেতিয়াও সঠিকভাৱে ভাল নহ’ল, যাৰ ফলত তাই স্থায়ীভাৱে লেঙেৰা হৈ পৰিল।
তাইৰ গৰাকীসকলে তাইক কাকপথাৰলৈ অনাৰ পিছত তাইৰ অৱস্থা আৰু বেয়া হৈ পৰে, যাৰ বাবে বিশেষ পশু চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰে।
২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বন্যপ্ৰাণী কৰ্মী আৰু বন বিভাগে ইয়াৰ পূৰ্বে বাঘমাৰা ঘাটৰ ওচৰৰ ফিলোবাৰী অঞ্চলৰ পৰা মানিকীক উদ্ধাৰ কৰি ভৰিৰ গুৰুতৰ আঘাত আৱিষ্কাৰ কৰি ডব্লিউ টি আইৰ তত্বাৱধানত ৰাখিছিল।
পিছত ডব্লিউ টি আইৰ এজন পশু চিকিৎসকে মন্তব্য কৰিছিল, “মানিকীয়ে মাত্ৰ ভাল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।তাইৰ আঘাতৰ বাবে কেইবামাহো জিৰণি লোৱাৰ প্ৰয়োজন আছিল, গতিকে আমি জানিব পাৰি স্তম্ভিত হৈ পৰিলোঁ যে তাইক আকৌ খোজ কাঢ়িবলৈ বাধ্য কৰা হৈছে।”
ডব্লিউ টি আই আৰু বন কৰ্তৃপক্ষৰ সতৰ্কবাণীৰ পিছতো তাইৰ মালিকে তাইৰ অচল অৱস্থাক আওকাণ কৰি তিনিচুকীয়াৰ পৰা ডিব্ৰুগড় হৈ শিৱসাগৰলৈ লৈ যোৱাৰ অভিযোগ উঠিছে, যিটো যাত্ৰা প্ৰায় ৯৫ (?)কিলোমিটাৰ দীঘলীয়া। ছয় দিনত প্ৰায় ৩৬(?) কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি মাকুম বাইপাছৰ ওচৰত তাই স্তব্ধ হৈ পৰিল ।
তেতিয়াই কৃষ্ণ মাঝিয়ে হস্তক্ষেপ কৰিলে, অধিক ক্ষতি হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। বন বিষয়াসকলে ট্ৰাক পৰিবহণৰ ব্যৱস্থা কৰিলে, নিশ্চিত কৰিলে যে তাই আৰু খোজ কাঢ়িব নোৱাৰে। বিষয়াসকলে তাইক লৈ গ’ল আৰু বিস্তৃত চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
মানিকীৰ এই দুৰ্দশাই ভাৰতত বন্দী হাতীৰ চিকিৎসা সম্পৰ্কে পুনৰ আলোচনাৰ সূচনা কৰিছে।
১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন অনুসৰি হাতীক ১ নং অনুসূচীৰ অধীনত ৰখা হৈছে, যাৰ ফলত ইহঁতক সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ৰ আইনী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছে।
১৯৬০ চনৰ পশুৰ ওপৰত নিষ্ঠুৰতা প্ৰতিৰোধ আইন অনুসৰি আঘাতপ্ৰাপ্ত জীৱ-জন্তুক প্ৰদৰ্শন বা ভ্ৰমণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰায় দিছিল যে মানুহে হাতীক ‘বোজা হৈ পৰা জন্তু’ হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ আইনী অধিকাৰ থকা জীৱ হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব।
তিনিদিন তত্বাৱধানত জিৰণি আৰু চিকিৎসাৰ অন্তত মানিকীয়ে সুস্থ হোৱাৰ লক্ষণ দেখাবলৈ ধৰে। WTI-এ শ্বেয়াৰ কৰা ফটোত দেখা গৈছে যে তাই শান্তভাৱে থিয় হৈ আছে, ভালকৈ খাইছে, আৰু ইতিবাচক সঁহাৰি দিছে।
বন্যপ্ৰাণী এছ অ’ এছৰ এগৰাকী পশু চিকিৎসকে কয়, “তাই হাঁহিছে। আমি প্ৰায়ে হাতীৰ বিষয়ে কোৱা কথা নহয়, কিন্তু তাইৰ চকু দুটা উজ্জ্বল উঠিছিল। তাই সুস্থ হৈ উঠিছে।”
বন বিষয়াসকলে নিশ্চিত কৰিছে যে তাই নিয়মীয়া পশু চিকিৎসাৰ যত্ন আৰু ভৱিষ্যতে কোনো ধৰণৰ শোষণ ৰোধ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে ৰাজ্যিক সুৰক্ষাৰ অধীনত থাকিব। বন বিভাগৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ বিষয়াই ঘোষণা কৰে যে, “আমি নিশ্চিত কৰিম যে তাই আৰু কেতিয়াও যন্ত্ৰণাত খোজ কাঢ়িব নালাগে।
কৰ্মী, পশু চিকিৎসক আৰু অসমৰ জনসাধাৰণে এতিয়া বনমন্ত্ৰী আৰু ৰাজ্য চৰকাৰক আহ্বান জনাইছে যে মানিকীৰ দৰে উদ্ধাৰ হোৱা হাতীৰ বাবে এখন স্থায়ী অৱসৰ অভয়াৰণ্য গঢ়ি তুলিব লাগে।
সংৰক্ষণবিদ দেৱজিৎ মৰানে কোৱাৰ দৰে, “তাই শান্তিপূৰ্ণ জীৱন, খাদ্য, ঔষধ, আৰু প্ৰেমৰ যোগ্য, আৰু শিকলিৰ বান্ধোন নহয়। আমি বন বিভাগ আৰু মন্ত্ৰীক এনে এটা সুৰক্ষিত আশ্ৰয় শিবিৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছো য’ত আৰু কোনো মাণিকীয়ে পুনৰ কষ্ট ভোগ কৰিব নালাগে।”
এই সপ্তাহত এখন আনুষ্ঠানিক স্মাৰকপত্ৰই বন্দী হাতীৰ যত্ন আৰু তদাৰকীৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰ্যায়ৰ সংস্কাৰৰ বাবে আগবঢ়োৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
মানিকীৰ কাহিনীটো কেৱল এটা হাতীক উদ্ধাৰৰ কথা নহয়; ই এক শক্তিশালী সোঁৱৰণী হিচাপে থিয় দিছে যে নিৰৱ দুখ-কষ্ট প্ৰায়ে স্পষ্ট দৃষ্টিত লুকাই থাকে।
তাইৰ যন্ত্ৰণাই এটা সম্প্ৰদায়ক একত্ৰিত কৰিছিল, বিষয়াসকলক মাজনিশাই ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল আৰু ভাইৰেল হৈ পৰা ক্ষোভক প্ৰকৃত পৰিৱৰ্তনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।
আজি তাইৰ মুখৰ চকুপানী শুকাই গৈছে, তাৰ ঠাইত এটা স্বস্তিৰ হাঁহি আৰু যন্ত্ৰণা নহয়, শান্তিৰ জীৱনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি কঢ়িয়াই আনিছে।
