দেশৰ আৰ্থিক ৰাজধানী মুম্বাইৰ এক অতি অভিজাত এলেকাত অৱস্থিত ঐতিহাসিক ব্ৰীচ কেণ্ডী ক্লাৱ আকৌ এবাৰ ব্ৰিটিছ শাসনকালৰ পুৰণি নিয়ম-কানুন আৰু বৰ্ণবৈষম্যমূলক ব্যৱস্থাৰ বাবে আইনী তথা সামাজিক সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে। দিল্লীৰ প্ৰসিদ্ধ দিল্লী জিমখানা ক্লাৱে যেতিয়া চৰকাৰী উচ্ছেদৰ নিৰ্দেশ আৰু ভিআইপি যোগ্যতাৰ অভিযোগৰ সৈতে যুঁজি আছে, ঠিক তেনে সময়তে মুম্বাইৰ এই ক্লাৱটো ২০২৬ বৰ্ষতো এক অদ্ভুত নিয়মৰ বাবে বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। এই নিয়ম অনুসৰি ক্লাৱৰ পৰিচালনা আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ক্ষমতা কেৱল আৰু কেৱল ইউৰোপীয় বা ইউৰোপীয় পাছপ’ৰ্ট থকা লোকসকলৰ হাততহে সুৰক্ষিত হৈ আছে। কংগ্ৰেছ নেতা শশী থাৰুৰকো এসময়ত নিজৰ দুৱাৰমুখৰ পৰা উভতাই পঠোৱাৰ বাবে চৰ্চাত থকা এই ক্লাৱটোৰ দুমুখীয়া সদস্যতা প্ৰণালীক এতিয়া ছচিয়েল মিডিয়া আৰু আইনী মহলত ক’লা ইংৰাজৰ যুগ আৰু বৰ্ণবৈষম্যৰ ৰূপত দেখা গৈছে।
ইণ্ডিয়া টুডেৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, দক্ষিণ মুম্বাইৰ আটাইতকৈ ব্যয়বহুল ভূলাভাই দেশাই ৰোডত আৰৱ সাগৰৰ ঠিক সমুখত থকা প্ৰায় ৪ একৰ ভূমিৰ ওপৰত এই ক্লাৱটো বিস্তৃত হৈ আছে। ১৮৭৮ চনত ব্ৰিটিছসকলে কেৱল ইউৰোপীয় বাসিন্দা সকলৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবে এই ক্লাৱটো আৰম্ভ কৰিছিল। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত, তীব্ৰ ৰাজহুৱা হেঁচাৰ বাবে ১৯৬০ৰ দশকত ভাৰতীয়সকলক সাধাৰণ সদস্যতা দিয়া আৰম্ভ কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ মূল ক্ষমতাৰ গাঁথনি কেতিয়াও গণতান্ত্ৰিক কৰা নহ’ল। ১৯৬৭ চনত চিটি চিভিল ক’ৰ্টৰ দ্বাৰা অনুমোদিত এই ট্ৰাষ্টৰ সংবিধান অনুসৰি সদস্যসকলক দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।
এই ক্লাৱটোৰ আভিজাত্যৰ উমান এই কথাৰ পৰাই পাব পাৰি যে ইয়াৰ সদস্যতা মাছুল প্ৰায় ১.২ কোটি টকাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কেইবা কোটি টকালৈকে হয়। ইমান বৃহৎ ধনৰাশি ব্যয় কৰাৰ পিছতো সদস্যতা লাভ কৰিবলৈ প্ৰায় ১০ বছৰতকৈও অধিক সময় অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হয়। এই ক্লাৱটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিচয় হৈছে ইয়াৰ বিশাল আউটডোৰ নিমখীয়া পানীৰ চুইমিং পুলটো, যিটো দেখিবলৈ হুবহু অখণ্ড ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ মানচিত্ৰৰ দৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। মুম্বাইৰ ক’ষ্টেল ৰ’ড প্ৰজেক্টৰ বাবে সাগৰৰ পাৰ এতিয়া অলপ পিছলৈ আঁতৰি গৈছে যদিও আজিও এই ব্যস্ত মহানগৰখনৰ ভিআইপি আৰু ধনী শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ বাবে এই ক্লাৱটো হুলস্থুলীয়া পৃথিৱীখনৰ পৰা আঁতৰি থকাৰ এক বিলাসী স্থান হৈ পৰিছে।
ভাৰতীয় সদস্যসকলে ক্লাৱৰ এই বৈষম্যমূলক ব্যৱস্থাক কেইবাবাৰো বোম্বাই উচ্চ ন্যায়ালয়ত প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে, কিন্তু প্ৰতিবাৰেই ইউৰোপীয় পক্ষৰে আইনী জয় হৈছে। ২০১৫ চনত বোম্বাই উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ এছ চি গুপ্তেই ক্লাৱৰ সংবিধানৰ উদ্ধৃতি দি এই নিয়মক অপৰিহাৰ্য বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় সদস্য অন্তৰ্ভুক্ত থকা পৰিচালনা সমিতিখনেই ভাঙি দিছিল। আনহাতে, ২০২২ চনৰ এক ৰায়ত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ডিভিজন বেঞ্চে পুনৰ একেই স্থিতি বাহাল ৰাখে আৰু ভাৰতীয় মূলৰ তদৰ্থ সমিতিৰ সদস্যসকলক পদ ত্যাগ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। ন্যায়ালয়ৰ যুক্তি হ’ল যে যিহেতু এইটো মহাৰাষ্ট্ৰ পাব্লিক ট্ৰাষ্ট এক্টৰ অধীনত পঞ্জীকৃত এটা ব্যক্তিগত দাতব্য ট্ৰাষ্ট, সেয়েহে ইয়াৰ মূল প্ৰতিষ্ঠাপক দস্তাবেজ আৰু ঐতিহাসিক চুক্তিৰ পবিত্ৰতাক সলনি কৰিব নোৱাৰি, যেতিয়ালৈকে সংসদে কোনো নতুন আইন প্ৰণয়ন নকৰে বা উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ইয়াত হস্তক্ষেপ নকৰে।
