গাজা সংঘাতক কেন্দ্ৰ কৰি আন্তৰ্জাতিক কূটনীতিত এক নতুন সমীকৰণৰ সৃষ্টি হৈছে, আৰু ভাৰত এতিয়া সেই পৰিৱৰ্তনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ উদ্যোগত গঠন হোৱা ‘ব’ৰ্ড অফ পীচ’ৰ প্ৰথমখন বৈঠকত সদস্য হিচাপে নহয় যদিও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে নতুন দিল্লীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছে।
ভাৰতে যি পদক্ষেপৰ পৰা কিছু সপ্তাহ পূৰ্বেও দূৰত্ব বজাই ৰাখিছিল, তাত হঠাৎ অংশগ্ৰহণে কূটনৈতিক মহলত নতুন জল্পনা-কল্পনাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
বৃহস্পতিবাৰে ৱাশ্বিংটন ডি চিত অনুষ্ঠিত বৈঠকত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আমেৰিকাত থকা ভাৰতীয় দূতাবাসৰ চাৰ্জ ডি এফেয়াৰ্ছ নমজ্ঞ চি খাম্পাই। উল্লেখযোগ্য যে জানুৱাৰী মাহত ডাভোছত অনুষ্ঠিত বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চত ‘ব’ৰ্ড অফ পীচ’ আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰাৰ সময়ত ভাৰত উপস্থিত নাছিল। সেই সময়ত বহুতে ভাবিছিল যে নতুন দিল্লীয়ে ট্ৰাম্পৰ এই পদক্ষেপত যোগদান কৰিবলৈ অনিচ্ছুক।
‘ব’ৰ্ড অফ পীচ’ ঘোষণাৰ সময়ত ট্ৰাম্পে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীলৈ ভাৰতক যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এখন পত্ৰ লিখিছিল। কেৱল ভাৰতেই নহয়, পশ্চিম ইউৰোপৰ কেইবাখনো দেশেও প্ৰথম পৰ্যায়ত এই পদক্ষেপৰ পৰা দূৰত্ব বজাই ৰাখিছিল। ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজত এই প্ৰকল্পৰ গ্ৰহণযোগ্যতা সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছিল।
শেহতীয়াকৈ ভাৰত-আমেৰিকাৰ বাণিজ্য চুক্তিৰ ঘোষণাৰ পিছত পৰিস্থিতি সলনি হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। সেই ঘোষণাৰ পিছৰে পৰা ভাৰতে ‘ব’ৰ্ড অফ পীচ’ত নিজৰ স্থিতি পুনৰ বিবেচনা কৰাৰ ইংগিত পোৱা গৈছে। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ মুখপাত্ৰ ৰণধীৰ জয়ছোৱালে কয় যে ভাৰতে গাজাকে ধৰি পশ্চিম এছিয়াত দীৰ্ঘম্যাদী শান্তি স্থাপনৰ পদক্ষেপক নীতিগতভাৱে সমৰ্থন কৰে আৰু অংশগ্ৰহণৰ কথা চিন্তা কৰিছে।
কূটনৈতিক বিশ্লেষকৰ একাংশৰ মতে ‘ব’ৰ্ড অফ পীচ’ৰ বৈঠকত ভাৰতে অংশগ্ৰহণ কৰাটো বাণিজ্য চুক্তিৰ পিছত দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক আৰু অধিক শক্তিশালী কৰাৰ কৌশল। যদিও এই বিষয়ত চৰকাৰৰ পৰা কোনো প্ৰত্যক্ষ মন্তব্য হোৱা নাই।
এই বৈঠকত মুঠ ৫০খন দেশে অংশগ্ৰহণ কৰে, ইয়াৰে পাকিস্তানকে ধৰি ২৭খন দেশ ইতিমধ্যে ব’ৰ্ডৰ সদস্য হৈ পৰিছে। সূত্ৰ অনুসৰি ৯খন সদস্য দেশে গাজাৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শান্তি প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে প্ৰায় ৭ বিলিয়ন ডলাৰ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে। আমেৰিকাই নিজেও বৃহৎ পৰিমাণৰ ধন আবণ্টনৰ কথা ঘোষণা কৰিছে যদিও এই ধন কেনেকৈ ব্যয় কৰা হ’ব সেয়া এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।
বিশ্লেষকসকলে দাবী কৰিছে যে এই ব’ৰ্ড গঠনৰ কাৰণ হৈছে ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সমান্তৰালভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গাঁথনি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। যদিও আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে পোনপটীয়াকৈ এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰিছে। কিন্তু এজন পৰ্যবেক্ষক হিচাপে ভাৰতৰ অংশগ্ৰহণে স্পষ্টভাৱে ইংগিত দিয়ে যে নতুন দিল্লীয়ে এতিয়া গাজা বিষয়ত কূটনৈতিক ভাৰসাম্যৰ পথত আগবাঢ়িছে।
