জুলাই মাহত দিল্লীৰ যন্তৰ-মন্তৰত ছাত্ৰ আন্দোলন চলি থকাৰ সময়তে দেশৰ ভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা শিক্ষাৰ্থীসকলে একত্ৰিত হৈ এক স্পষ্ট বাৰ্তা প্ৰদান কৰিছিল যে গণতন্ত্ৰত চৰকাৰৰ পৰা উত্তৰ বিচৰাটো প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকৰ অধিকাৰ। এই বক্তব্যৰ বাস্তৱ প্ৰতিফলন বিগত দুমাহত সমগ্ৰ দেশৰ উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে।
জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়, জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া বা দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ত ছাত্ৰ ৰাজনীতি আৰু প্ৰতিবাদ কোনো নতুন বিষয় নহয়। কিন্তু শেহতীয়াকৈ আইআইটি দিল্লী, পুনেৰ আইআইএছইআৰ, হায়দৰাবাদৰ নালছাৰ, বাংগালুৰুৰ এনএলএছআইইউ আৰু ৱাৰ্ধাৰ মহাত্মা গান্ধী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিন্দী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানসমূহতো ছাত্ৰ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছে। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, শিক্ষাৰ্থীসকলে কেৱল প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্তৰ বিৰোধিতাই কৰা নাই, বৰঞ্চ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্বায়ত্তশাসন, মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত ছাত্ৰ সমাজৰ অংশগ্ৰহণৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহো উত্থাপন কৰিছে।
মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৱাৰ্ধাস্থিত মহাত্মা গান্ধী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হিন্দী বিশ্ববিদ্যালয়ত ৮ জুলাইৰ পৰা শিক্ষাৰ্থীসকলে পিএইচডি নামভৰ্তি প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰা আৰু পুথিভঁৰাল ২৪ ঘণ্টা খোলা ৰখাৰ দাবীত প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰি আহিছে। ইয়াৰ পৰিণতিত ২১ আগষ্টত বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰশাসনে ৬ গৰাকী দলিত আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বিৰুদ্ধে চৰকাৰী কামত বাধা দিয়াৰ অভিযোগত এজাহাৰ ৰুজু কৰে। দলিত সম্প্ৰদায়ৰ হোৱা বাবেই তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছে বুলি শিক্ষাৰ্থীসকলে অভিযোগ কৰিছে। আনহাতে, লখনৌ বিশ্ববিদ্যালয়ত হোষ্টেলৰ মাচুল চাৰিগুণ বৃদ্ধি কৰাৰ বিৰুদ্ধে শিক্ষাৰ্থীসকলে প্ৰতিবাদ জনাইছে। তেওঁলোকৰ অভিযোগ, কোনো আলোচনা নকৰাকৈ একপক্ষীয়ভাৱে এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে। একেদৰে, হিমাচল প্ৰদেশ বিশ্ববিদ্যালয়তো মাচুল ২৫ শতাংশ বৃদ্ধি কৰাৰ বিৰুদ্ধে ছাত্ৰ সংগঠনসমূহে আন্দোলন গঢ়ি তুলিছে।
ইফালে, আইআইটি দিল্লীত এগৰাকী স্নাতকোত্তৰ ছাত্ৰৰ আত্মহত্যাক লৈ তীব্ৰ প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাৰ্থীসকলে এক নিৰপেক্ষ তদন্ত আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰ মানসিক স্বাস্থ্য সেৱা ব্যৱস্থাৰ জবাবদিহিতা বিচাৰিছে। একেদৰে, পুনেৰ আইআইএছইআৰতো এগৰাকী ছাত্ৰৰ মৃত্যু আৰু ছাত্ৰ প্ৰতিনিধিৰ সাময়িক নিলম্বনৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে স্থায়ী মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ নিযুক্তি আৰু নিৰাপত্তা নিশ্চিতকৰণৰ দাবীত অনশনত বহিছে।
প্ৰতিবাদৰ এই জুই হায়দৰাবাদ আৰু যাদৱপুৰলৈকো বিয়পি পৰিছে। হায়দৰাবাদৰ নালছাৰ (NALSAR) আইন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে মুখ্য ন্যায়াধীশক দীক্ষান্ত সমাৰোহৰ মুখ্য অতিথি হিচাপে আমন্ত্ৰণ জনোৱাক লৈ আপত্তি দৰ্শাইছিল। ইয়াৰ পাছতে বাৰ কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়াই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ পঞ্জীয়ন বাতিলৰ নিৰ্দেশ দিছিল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত সেয়া প্ৰত্যাহাৰ কৰে। এই ঘটনাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে বাংগালুৰুৰ এনএলএছআইইউৰ (NLSIU) শিক্ষাৰ্থীসকলেও মুখ্য ন্যায়াধীশ আৰু বিচিআইৰ অধ্যক্ষক আমন্ত্ৰণ জনোৱাক লৈ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে, যাৰ ফলত বিশ্ববিদ্যালয়খনে দীক্ষান্ত সমাৰোহ বাতিল কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
পশ্চিমবংগৰ যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত দেৱাল লিখন মচি পেলোৱাক লৈ তীব্ৰ ৰাজনৈতিক বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ছাত্ৰ সংগঠনসমূহে অভিযোগ কৰিছে যে কেৱল বাওঁপন্থী মতাদৰ্শৰ প্ৰচাৰ সামগ্ৰীহে আঁতৰোৱা হৈছে। আনহাতে, দিল্লীৰ জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াত নামভৰ্তিৰ জটিলতা আৰু ৪ গৰাকী শিক্ষাৰ্থীৰ নিলম্বনক লৈ ছাত্ৰ সংগঠনসমূহে একযোগে আন্দোলনত অৱতীৰ্ণ হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও, কৰ্ণাটকৰ দয়ানন্দ সাগৰ বিশ্ববিদ্যালয়, পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু পুডুচেৰী বিশ্ববিদ্যালয়তো আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱ, হোষ্টেলৰ দুৰৱস্থা আৰু প্ৰশাসনৰ অৱহেলাৰ বিৰুদ্ধে শিক্ষাৰ্থীসকলে মাত মাতিছে।
যদিও প্ৰতিটো শিক্ষানুষ্ঠানৰ সমস্যা আৰু দাবী বেলেগ বেলেগ, তথাপিও এই সকলোবোৰ প্ৰতিবাদৰ মাজত এক উমৈহতীয়া সূত্ৰ নিহিত হৈ আছে। বৰ্তমানৰ ছাত্ৰ সমাজ কেৱল ডিগ্ৰী লাভৰ দৌৰত আৱদ্ধ হৈ থকা নাই। প্ৰশাসনৰ সিদ্ধান্তক নীৰৱে মানি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে এতিয়া জবাবদিহিতা বিচাৰিছে। মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, প্ৰশাসনিক স্বচ্ছতা আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ অধিকাৰৰ হকে গঢ়ি উঠা এই প্ৰতিবাদসমূহে উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান আৰু ছাত্ৰ সমাজৰ মাজৰ সম্পৰ্ক সলনি হোৱাৰেই স্পষ্ট ইংগিত বহন কৰিছে।
