ৰাজস্থানৰ শুষ্ক পৰিৱেশত জয়পুৰৰ কুকাছ গাঁৱত পানী সংগ্ৰহৰ এক নতুন আৰ্হিয়ে কৃষিৰ ক্ষেত্ৰত ৰূপান্তৰ ঘটাইছে। জয়পুৰ জিলাৰ কুকাছ গাঁৱত বৈজ্ঞানিকভাৱে ডিজাইন কৰা ৫০টা জলবায়ু অনুকূল পামৰ পুখুৰীৰে স্থানীয় কৃষি ব্যৱস্থাত এক নতুন দিগন্তৰ সূচনা কৰিছে। এই পুখুৰীবোৰে বৰ্ষাৰ সময়ত প্ৰায় ১০ কোটি লিটাৰ পানী সংৰক্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম, যাৰ ফলত শস্যৰ বাবে বছৰজুৰি জলসিঞ্চনৰ সুবিধা নিশ্চিত হৈছে।
দৌছা জিলাত ২৫০টা এনে পুখুৰীৰ সফলতাৰ পাছত কুকাছ হৈছে দ্বিতীয় গাঁও যিয়ে এই আৰ্হি গ্ৰহণ কৰিছে। এই পদক্ষেপে কৃষকসকলক গৰু পালন, মাটিমাহ আৰু উদ্যানজাত শস্য উৎপাদনত আগ্ৰহী কৰি তুলিছে।
পামৰ পুখুৰীবোৰ প্রতিজন কৃষকৰ মাটিৰ ৫% ভাগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, যিবোৰ ১০ ফুট গভীৰ, আৰু ই কৃষকসকলক উচ্চ মূল্যৰ শস্য উৎপাদনৰ সুবিধা দিছে, লগতে পশুপালন আৰু খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগৰ বাবে পানীৰ স্থায়ী যোগান নিশ্চিত কৰিছে।
কাচৰেৱালা গাঁৱৰ কৃষক ৰাম ফুলে জনায়, “এই পুখুৰীৰ বাবেই তেওঁ এতিয়া নিৰ্ভৰযোগ্য পানীৰ যোগান লাভ কৰিছে আৰু মাটিমাহৰ শস্য উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছোঁ।” কুকাছৰ গাওঁপ্ৰধান ৰাধেশ্যাম মীনাই কয়, “এই আৰ্হিয়ে কৃষকসকলক বাজৰা দৰে অধিক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱা শস্যৰ পৰিৱৰ্তে লাভজনক বিকল্প বিচাৰিবলৈ সহায় কৰিছে।”
এই প্ৰকল্পৰ নেতৃত্বত আছে আইআইটি খড়গপুৰৰ প্ৰাক্তন ছাত্ৰ বিপ্ৰা গোৱাল। তেওঁ এতিয়ালৈকে ৫০টা পুখুৰীৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰিছে আৰু ২৫টাৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য চলি আছে। গোৱালে জনায়, “জয়পুৰৰ প্ৰতি হেক্টৰ কৃষিভূমিত প্ৰতি বৰ্ষত ১৪-২১ লাখ লিটাৰ বৰষুণৰ পানী অপচয় হয়, যিটো এতিয়া এই পুখুৰীৰে সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।
এই মডেলটোৱে কেৱল জলসিঞ্চনেই নহয়, দুগ্ধ উৎপাদন আৰু খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কেন্দ্ৰ স্থাপনৰে গাঁওবাসীৰ বাবে নতুন আয়ৰ উৎস সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সহায় হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। স্থানীয় লোকসকলৰ প্ৰয়োজনৰ সৈতে আধুনিক অভিযান্ত্ৰিকীকৰণৰ সংমিশ্ৰণে এই পুখুৰী-আধাৰিত পানী সংগ্ৰহৰ আৰ্হিটোৱে ৰাজস্থানৰ পানীৰ অভাৱত ভোগা অঞ্চলসমূহত বহনক্ষম কৃষি আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ দিশত এক সুদৃঢ় পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
