ভাৰতৰ আগন্তুক ২০২৭ চনৰ লোকপিয়লত স্বাধীনতাৰ পিছত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে জাতিভিত্তিক জনসংখ্যাৰ তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে নিশ্চিত কৰিছে। ২০২১ চনৰ পৰা বিলম্বিত হোৱা এই লোকপিয়ল প্ৰক্ৰিয়া ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ অধীনত ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা ২০২৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ দুটা পৰ্যায়ত চলিব।
খাদ্য, চৰণভূমি বা জীৱিকাৰ সন্ধানত নিৰ্দিষ্ট স্থানত থিতাপি নলৈ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰা যাযাবৰী জনজাতি, অৰ্ধ-যাযাবৰী জনজাতি আৰু বিমুক্ত জনজাতি,যিসকলে ঔপনিৱেশিক শাসনকালত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ কুখ্যাত ‘অপৰাধজনিত জনজাতি আইন, ১৮৭১’-ৰ অধীনত জন্মগত অপৰাধী বুলি চিহ্নিত হৈ আছিল সেই জনসমষ্টিসমূহে লোকপিয়লত তেওঁলোকৰ বাবে এটা সুকীয়া স্তম্ভ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ কৰ্তৃপক্ষক আহ্বান জনাইছে।
২০১৭ চনৰ ইদাতে (Idate) দৰে বিভিন্ন আয়োগে চিনাক্ত কৰা অনুসৰি, এই গোটসমূহত ১২০০ তকৈও অধিক সম্প্ৰদায় আছে যাৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ১০-১২ কোটি। ১৯১১ চনত তেওঁলোকৰ ওপৰত জাপি দিয়া “অপৰাধী জনজাতি” নামটো আঁতৰাই দিয়াৰ পিছৰে পৰা সঠিক গণনাৰ অভাৱত এই লোকসকল বিপৰ্যস্ত হৈ ৰৈছে। জনজাতীয় নেতাসকলৰ যুক্তি হ’ল যে সুকীয়া গণনাই তেওঁলোকৰ জনসংখ্যা সঠিকভাৱে নিৰ্ণয় কৰাত সহায় কৰিব আৰু জনকল্যাণমূলক আঁচনি তথা সংৰক্ষণৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰিব।
উল্লেখ্য যে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে জনসংখ্যা গণনাৰ পৰ্যায়ত জাতিভিত্তিক তালিকাকৰণৰ অনুমোদন দিছে, যিটো ২০২৬ চনৰ অক্টোবৰৰ পৰা বৰফাবৃত্ত অঞ্চলসমূহত আৰু ২০২৭ চনৰ মাৰ্চৰ পৰা দেশজুৰি আৰম্ভ হ’ব। এই ডিজিটেল লোকপিয়লৰ লক্ষ্য হৈছে নীতি-নিৰ্ধাৰণৰ বাবে আৰ্থ-সামাজিক তথ্যসমূহৰ নবীকৰণ কৰা। বিশেষজ্ঞসকলে জাতিগত বিৱৰণসমূহ সঠিকভাৱে সংগ্ৰহ কৰিবলৈ উন্নত পদ্ধতি অৱলম্বনৰ পৰামৰ্শ দিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে বিভিন্ন মন্ত্ৰালয়ে আৰ্থ-সামাজিক আৰু জাতিভিত্তিক লোকপিয়লৰ দৰে বৰ্তমানৰ সমীক্ষাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি এই জনজাতিসমূহক তালিকাভুক্ত কৰাৰ বাবে সমৰ্থন আগবঢ়াইছে।
কোনো নিৰ্দিষ্ট অনুসৰণ ব্যৱস্থা নথকাৰ বাবে এই জনজাতিসকলে অনুসূচিত জাতি/জনজাতি আইনৰ অধীনত কোটা আৰু সুৰক্ষা লাভৰ পৰা বঞ্চিত হৈ আহিছে। লোকপিয়লত এক সুকীয়া শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত তেওঁলোকৰ বাবে উপ-কোটা আৰু নিৰ্দিষ্ট সাহায্য লাভৰ পথ মুকলি হ’ব পাৰে, যিয়ে ভাৰতৰ অতিশয় বঞ্চিত গোটসমূহৰ দীৰ্ঘদিনীয়া বৰ্জনৰ সমস্যা সমাধান কৰিব।
