বৰ্তমান সময়ত কৰ্মক্ষেত্ৰত মনোযোগ দিয়া বা অন্যান্য ব্যক্তিগত কাৰণত ৩০ বছৰ বয়সৰ পাছত সন্তান জন্ম দিয়াটো এক সাধাৰণ কথা হৈ পৰিছে। যদিও আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সহায়ত এই সময়ত গৰ্ভধাৰণ আৰু প্ৰসৱ সম্ভৱ হৈছে, তথাপিও বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে কিছুমান শাৰীৰিক আৰু স্বাস্থ্যজনিত জটিলতাৰ আশংকা বৃদ্ধি পোৱাটো স্বাভাৱিক।
গৰ্ভধাৰণৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস
প্ৰথম আৰু প্ৰধান সমস্যাটো হ‘ল প্ৰজনন ক্ষমতা হ্ৰাস পোৱা। মহিলাৰ বয়স ৩০ বছৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছত ডিম্বাশয়ৰ গুণগত মান (Ovarian Reserve) আৰু ডিম্বৰ সংখ্যা ক্ৰমান্বয়ে কমিবলৈ ধৰে। বিশেষকৈ ৩৫ বছৰৰ পাছত গৰ্ভধাৰণৰ সম্ভাৱনা দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পায়। ইয়াৰ ফলত স্বাভাৱিকভাৱে গৰ্ভধাৰণ কৰাত অসুবিধা হ‘ব পাৰে আৰু কিছু ক্ষেত্ৰত ইন ভিট্ৰ ফার্টাইলটি (IVF)ৰ দৰে চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
মাতৃৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা
বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে গৰ্ভৱতী মাতৃৰ শৰীৰত কিছুমান ৰোগ বা জটিলতাৰ আশংকা বৃদ্ধি হয়:
- গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ (Gestational Diabetes): ৩০ বা ৩৫ বছৰৰ পাছত গৰ্ভধাৰণ কৰা মহিলাৰ মাজত এই ৰোগ হোৱাৰ আশংকা বেছি। এই ডায়েবেটিছ নিয়ন্ত্ৰণ নকৰিলে শিশুটিৰ ওজন বৃদ্ধি হোৱাৰ লগতে প্ৰসৱৰ সময়ত জটিলতা বাঢ়িব পাৰে।
- উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু প্ৰি-এক্লেমছিয়া (Pre-eclampsia): এই বয়সত গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত উচ্চ ৰক্তচাপ বা প্ৰি-এক্লেমছিয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনাও বৃদ্ধি পায়, যি মাৰাত্মক হ‘ব পাৰে।
- চি-ছেকচন প্ৰসৱৰ বৃদ্ধি (Increased C-Section Rate): বয়স বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে স্বাভাৱিক প্ৰসৱৰ হাৰ কমি আহে আৰু চি-ছেকচনৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি হয়।
- গৰ্ভপাত আৰু মৃত সন্তান জন্ম (Miscarriage and Stillbirth): গৱেষণা অনুসৰি, বয়স বঢ়াৰ লগে লগে গৰ্ভপাত আৰু মৃত সন্তান জন্মৰ আশংকাও বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে ডিম্বৰ গুণাগুণ হ্ৰাস পোৱা।
শিশুৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা
মাতৃৰ বয়স বৃদ্ধিৰ ফলত গৰ্ভস্থ শিশুৰ ওপৰতো কিছু প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে:
- ক্ৰম‘জমৰ বিজুতি (Chromosomal Abnormalities): অধিক বয়সত গৰ্ভধাৰণ কৰা মহিলাৰ সন্তানৰ ডাউন চিণ্ড্ৰম (Down Syndrome)ৰ দৰে কিছুমান ক্ৰম‘জমৰ অৱস্থাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।
- অকালপক্ক প্ৰসৱ (Preterm Birth): গৰ্ভাৱস্থাৰ ৩৭ সপ্তাহৰ পূৰ্বে অকালতে প্ৰসৱ হোৱাৰ আশংকাও বেছি হয়। অকালপক্ক শিশুৰ সম্পূৰ্ণ বিকাশ নোহোৱাৰ বাবে বিভিন্ন স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা দেখা দিব পাৰে।
- কম ওজনৰ শিশু (Low Birth Weight): সময়তকৈ পলমকৈ গৰ্ভধাৰণ কৰিলে কেতিয়াবা জন্মৰ সময়ত শিশুৰ ওজন কম হোৱা দেখা যায়।
কি কৰা উচিত?
৩০ বছৰৰ পাছত গৰ্ভধাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিলেও ভয় খোৱাৰ কোনো কাৰণ নাই। এই জটিলতাবোৰৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ কিছুমান পদক্ষেপ ল‘ব পাৰি:
- ডাক্তৰৰ সৈতে পৰামৰ্শ: গৰ্ভধাৰণৰ আগতে এজন স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ লৈ শৰীৰৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰোৱাটো অতি আৱশ্যক।
- স্বাস্থ্যসন্মত জীৱনশৈলী: সুষম আহাৰ গ্ৰহণ, নিয়মিত ব্যায়াম আৰু ধূম্ৰপান তথা মদ্যপান ত্যাগ কৰিলে জটিলতাৰ আশংকা হ্ৰাস হয়।
- ফলিক এচিড গ্ৰহণ: গৰ্ভধাৰণৰ আগতে আৰু গৰ্ভাৱস্থাত ফলিক এচিড গ্ৰহণ কৰিলে শিশুৰ স্নায়ু নলিকাৰ বিজুতিৰ আশংকা কমে।
- নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা: গৰ্ভাৱস্থাত নিয়মীয়াকৈ চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ গৈ প্ৰসৱপূৰ্ব যত্ন (Antenatal Check-ups) ল‘লে কোনো জটিলতাৰ সৃষ্টি হ‘লে সোনকালে ধৰা পেলাই চিকিৎসা কৰিব পৰা যায়।
মুঠতে, বয়স বঢ়াৰ লগে লগে গৰ্ভধাৰণৰ সৈতে জড়িত কিছুমান সমস্যা বৃদ্ধি পায় যদিও উপযুক্ত চিকিৎসা যত্ন, স্বাস্থ্যসন্মত জীৱনশৈলী আৰু নিয়মিত পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা এইবোৰৰ বহুলাংশে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি। সঠিক সময়ত সঠিক সিদ্ধান্ত আৰু যত্ন ল‘লে ৩০ উৰ্ধৰ মাতৃসকলেও এটা সুস্থ আৰু নিৰাপদ মাতৃত্বৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিব পাৰে।
