মেডিকেল ডিগ্ৰী লৈ গাঁৱত চিকিৎসা কৰাটো বাধ্যতামূলক? দেশত অভিন্ন নিয়মৰ পক্ষত উচ্চতম ন্যায়ালয়

এম বি বি এছ বা উচ্চ মেডিকেল ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কিছু সময়ৰ বাবে গ্ৰামাঞ্চলত চিকিৎসকে সেৱা আগবঢ়োৱা বাধ্যতামূলক নেকি? উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰতিখন ৰাজ্যত সুকীয়া নিয়মৰ পৰিৱৰ্তে এই ক্ষেত্ৰত সমগ্ৰ দেশৰ বাবে অভিন্ন নীতি প্ৰণয়ন কৰাৰ পক্ষপাতী। শুকুৰবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কেন্দ্ৰক বিষয়টো গুৰুত্বসহকাৰে বিবেচনা কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে।

ন্যায়াধীশ পি এছ নৰসিংহা আৰু ন্যায়াধীশ আলোক আৰাধেৰ বিচাৰপীঠে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰো ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ প্ৰতি দায়িত্ব আছে। গতিকে বাধ্যতামূলক গ্ৰাম্য সেৱাৰ সন্দৰ্ভত সৰ্বভাৰতীয় নীতিৰ প্ৰয়োজন। কেন্দ্ৰৰ হৈ ছলিচিটৰ জেনেৰেলে এই সন্দৰ্ভত চৰকাৰৰ নিৰ্দেশনাৰ বিষয়ে আদালতক অৱগত কৰিব বুলি উল্লেখ কৰিছে।

কৰ্ণাটকৰ এটা নিয়মক লৈ আৰম্ভ হৈছিল বিতৰ্ক। কৰ্ণাটকত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ৰাজ্যত স্থায়ী পঞ্জীয়ন লাভ কৰাৰ পূৰ্বে এবছৰৰ বাবে বাধ্যতামূলক চৰকাৰী গ্ৰাম্য সেৱা প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা আছে।

কৰ্ণাটকৰ সেই আইন  (Karnataka Compulsory Service Training by Candidates Completed Medical Courses Act, 2012) আৰু তাৰ পিছৰ ২০১৫ চনৰ নিয়ম অনুসৰি চৰকাৰী বিশ্ববিদ্যালয় বা ব্যক্তিগত/ডিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী কোটা আসনত অধ্যয়ন কৰা এম বি বি এছ, স্নাতকোত্তৰ আৰু ছুপাৰ স্পেচিয়েলিটিৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে এবছৰ চৰকাৰী সেৱা আগবঢ়াব লাগিব।

এই সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছতহে প্ৰয়োজনীয় এন অ’ চি পায় আৰু তাৰ ভিত্তিত কৰ্ণাটক চিকিৎসা পৰিষদত স্থায়ী পঞ্জীয়ন লাভ কৰে।

২০২৩ চনৰ ২৮ জুলাইত এখন অধিসূচনাৰ পিছত এই বিতৰ্ক আৰু অধিক বৃদ্ধি পায়।ইয়াত ব্যক্তিগত আৰু ডিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব্যক্তিগত আসনত নামভৰ্তি কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বাধ্যতামূলক গ্ৰাম্য সেৱাৰ চৰ্ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। এই সিদ্ধান্তক উচ্চতম ন্যায়ালয়ত প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে একাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে।

তেওঁলোকৰ মতে চৰকাৰী আসনত পঢ়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সম্পূৰ্ণ ব্যক্তিগত আসনত বিপুল খৰছত মেডিকেল পঢ়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক একে ধৰণে দেখা নাযায়। সংবিধানৰ ১৪ নং অনুচ্ছেদৰ ক্ষেত্ৰত দুয়োটা শ্ৰেণীৰ মাজত যুক্তিসংগত পাৰ্থক্য আছে বুলি আবেদনকাৰীসকলে দাবী কৰে।

সেয়েহে বাধ্যতামূলক গ্ৰাম্য সেৱা সন্দৰ্ভত শপতনামা অবিহনে এন অ’ চি জাৰি কৰাৰ লগতে কৰ্ণাটক চিকিৎসা পৰিষদক তেওঁলোকৰ স্থায়ী পঞ্জীয়ন গ্ৰহণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিবলৈ অনুৰোধ জনোৱা হৈছে।

গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ন্যায়াধীশ নৰসিংহাই মন্তব্য কৰে যে বিষয়টো এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ নীতিগত প্ৰশ্ন। তেওঁৰ বক্তব্যৰ মূল সুৰ আছিল যে চিকিৎসা শিক্ষা কোনোবা নহয় কোনোবা স্তৰত ৰাষ্ট্ৰৰ সম্পদ আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ বাহিৰেও চিকিৎসা জ্ঞান নিজেই সমাজৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পদ। ৰাষ্ট্ৰৰ নীতি নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰশিক্ষিত চিকিৎসকক বৃহত্তৰ জনস্বাৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰশ্নটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ।

ইয়াৰ পূৰ্বে ২০২৪ চনৰ মে’ মাহত এই গোচৰত জাননী জাৰি কৰাৰ সময়ত ন্যায়াধীশ নৰসিংহাই এই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল যে ব্যক্তিগত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কিয় গাঁৱে-ভূঞে কাম কৰাৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে ৰেহাই দিয়া উচিত?

শুকুৰবাৰৰ শুনানিত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কোনো সৰ্বভাৰতীয় বাধ্যতামূলক গ্ৰাম্য সেৱাৰ পোনপটীয়া নিৰ্দেশ দিয়া নাই। বৰঞ্চ কেন্দ্ৰক এনে এক অভিন্ন নীতি প্ৰণয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত নিজৰ স্থিতি প্ৰকাশ কৰিবলৈ কয়। চৰকাৰৰ পৰা নিৰ্দেশনা বিচাৰিবলৈ সময় বিচাৰিছে ছলিচিটৰ জেনেৰেলে। আদালতে এই আবেদন মঞ্জুৰ কৰি তিনি সপ্তাহৰ পিছত পুনৰ শুনানিৰ বাবে গোচৰটো ৰাখিছে।

ইয়াৰ পূৰ্বেও উচ্চতম ন্যায়ালয়ত চিকিৎসকৰ বাধ্যতামূলক সেৱাৰ বিষয়টোক লৈ বিতৰ্ক হৈছিল। স্নাতকোত্তৰ আৰু ছুপাৰ স্পেচিয়েলিটি মেডিকেল পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তিৰ বাবে বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বাধ্যতামূলক সেৱা বণ্ডৰ গোচৰত এই ব্যৱস্থাটো বাতিল কৰা নাছিল উচ্চতম ন্যায়ালয়ে।

কিন্তু আদালতে এইটোও লক্ষ্য কৰে যে বিভিন্ন ৰাজ্যত বণ্ডৰ চৰ্তত ডাঙৰ পাৰ্থক্য দেখা গৈছে আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত চৰ্ত অতি কঠোৰ আছিল। সেইবাবেই কেন্দ্র আৰু তদানীন্তন মেডিকেল কাউন্সিল (মেডিকেল কাউন্সিল অৱ ইণ্ডিয়া)ক চৰকাৰী প্রতিষ্ঠানত প্রশিক্ষিত চিকিৎসকৰ বাধ্যতামূলক সেৱাৰ এক অভিন্ন নীতি প্রণয়নৰ কথা চিন্তা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে৷

শুকুৰবাৰৰ পৰ্যবেক্ষণত সেই প্ৰশ্নটো বৃহত্তৰ পৰিসৰত চৰ্চালৈ আহিছে। অৱশেষত যদি কেন্দ্ৰই সৰ্বভাৰতীয় নীতি প্ৰণয়নৰ দিশত আগবাঢ়ি যায়, তেন্তে ভৱিষ্যতে এম বি বি এছ, পি জি আৰু ছুপাৰ স্পেচিয়েলিটি উত্তীৰ্ণ চিকিৎসকৰ গ্ৰাম্য সেৱাৰ নিয়মত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন হ’ব পাৰে।

কিন্তু এবছৰ ধৰি গাঁৱে-ভূঞে কাম কৰাটো বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশৰ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে বাধ্যতামূলক হোৱা নাই—সদ্যহতে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে অভিন্ন নীতিৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা কৈছে আৰু কেন্দ্ৰৰ স্থিতি বিচাৰিছে।