বিশ্ববিদ্যালয় মঞ্জুৰী আয়োগ বা ইউজিসিৰ এক নতুন নিৰ্দেশনাক লৈ বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশতে এক উত্তপ্ত পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। উচ্চ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহত জাতিগত বৈষম্য ৰোধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইউজচিয়ে শেহতীয়াকৈ যি নতুন নিয়মাৱলী ঘোষণা কৰিছে, তাক লৈ দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া দেখা গৈছে। বিশেষকৈ সাধাৰণ বা উচ্চবৰ্ণৰ বিভিন্ন গোটে এই নিয়মক একপক্ষীয় বুলি অভিহিত কৰি ইয়াক প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ দাবী জনাইছে। এই বিতৰ্কই ইতিমধ্যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মজিয়া পাইছেগৈ আৰু এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও গোচৰ ৰুজু কৰা হৈছে। দেশৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰতিবাদ আৰু বিক্ষোভৰ লগতে এজন প্ৰশাসনিক বিষয়াৰ পদত্যাগে এই সমগ্ৰ বিষয়টোক এক ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰবিন্দু কৰি তুলিছে।
ইউজচিয়ে ২০২৬ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত এক জাননীৰ জৰিয়তে উচ্চ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানত সমতা বৃদ্ধিৰ বাবে নতুন ইক্যুইটি ৰেগুলেচন ২০২৬ জাৰি কৰিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ২০১২ চনৰ জাতিভিত্তিক বৈষম্য বিৰোধী পুৰণি নিয়মসমূহ সংশোধন কৰা হৈছে। এই নতুন নিয়মত জাতিভিত্তিক বৈষম্যৰ যি সংজ্ঞা দিয়া হৈছে, তাতেই মূল বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত ঘটিছে। নতুন নিৰ্দেশনা অনুসৰি জাতিগত বৈষম্য বুলিলে কেৱল অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জনজাতি আৰু অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সদস্যসকলৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বৈষম্যকহে বুজোৱা হৈছে। ইয়াৰ ফলত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা শিক্ষকসকল এই সুৰক্ষা কবচৰ পৰা বাহিৰত থাকি গৈছে। এই নিয়ম অনুসৰি প্ৰতিখন কলেজ আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ে বৈষম্য ৰোধৰ বাবে হেল্পলাইন আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিব লাগিব আৰু ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ দায়িত্ব প্ৰতিষ্ঠানৰ মুৰব্বীসকলৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰা হৈছে। নিৰ্দেশনা অমান্য কৰিলে সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানৰ স্বীকৃতি বাতিল বা অনুদান বন্ধ কৰাৰ দৰে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ কথাও কোৱা হৈছে।
এই নতুন নিয়মসমূহ আচলতে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এক নিৰ্দেশৰ পাছতহে প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। হায়দৰাবাদ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষক ৰোহিত ভেমুলা আৰু মুম্বাইৰ চিকিৎসক পায়েল তাদভিৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে ২০১২ চনৰ নিয়মসমূহ সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী নোহোৱাৰ অভিযোগ তুলি আদালতত জনস্বার্থ জড়িত গোচৰ তৰিছিল। সেই গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ইউজচিক এক শক্তিশালী নতুন নীতি তৈয়াৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। সেই নিৰ্দেশ মৰ্মেই ২০২৬ চনৰ এই নতুন নিয়ম জাৰি কৰা হয় যদিও এতিয়া ইয়াৰ সংজ্ঞাক লৈয়েই দেশজুৰি তীব্ৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছে।
সমালোচকসকলৰ মতে ইউজচিয়ে জাতিগত বৈষম্যৰ যি সংজ্ঞা দিছে, সি বৈষম্যমূলক কাৰণ ই কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট পক্ষকহে সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে বৈষম্য যিকোনো ব্যক্তিৰ লগতেই হ’ব পাৰে, কিন্তু নতুন নিয়মত সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ লোকসকলক বঞ্চিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি মিছা অভিযোগৰ বিৰুদ্ধে কোনো সুৰক্ষা ব্যৱস্থা নথকাৰ বাবে কেম্পাছত এক ভয় আৰু অবিশ্বাসৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলিও বহুতে মত প্ৰকাশ কৰিছে। ৰাজনৈতিক মহলতো ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া দেখা গৈছে। ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ প্ৰিয়ংকা চতুৰ্বেদীয়ে সমতাৰ সংজ্ঞা কি বুলি প্ৰশ্ন তুলিছে। উত্তৰ প্ৰদেশৰ বিজেপি বিধায়ক দেৱেন্দ্ৰ প্ৰতাপ সিঙেও ইউজচিক পত্ৰ লিখি কৈছে যে দলিত আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষা প্ৰয়োজন যদিও তাৰ বাবে আনৰ সুৰক্ষা কাঢ়ি লোৱাটো উচিত নহয়।
বৰ্তমান এই বিষয়টোৱে আদালতৰ মজিয়াত তীব্ৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। অধিবক্তা বিনীত জিন্দাল আৰু বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষক মৃত্যুঞ্জয় তিৱাৰীয়ে সুপ্রিম কোৰ্টত দাখিল কৰা আবেদনত এই নিয়মক অসাংবিধানিক বুলি আখ্যা দিছে। তেওঁলোকে দাবী কৰিছে যে জাতিগত বৈষম্যৰ সংজ্ঞা জাতি-নিৰপেক্ষ হ’ব লাগে যাতে সকলোৱে সমান ন্যায় পায়। ইফালে লক্ষ্ণৌ, জয়পুৰ আৰু দিল্লীৰ দৰে চহৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু বিভিন্ন সংগঠনে এই নিয়মৰ বিৰুদ্ধে তীব্ৰ প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছে। উত্তৰ প্ৰদেশৰ বেৰেলীৰ চিটি মেজিষ্ট্ৰেট অলংক অগ্নিহোত্ৰীয়ে এই নিয়মক ক’লা আইন বুলি অভিহিত কৰি নিজৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰা ঘটনাই বিতৰ্কত ঘিউ ঢালিছে।
পৰিস্থিতি অধিক জটিল হোৱা দেখি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে এই বিষয়ত হস্তক্ষেপ কৰাৰ ইংগিত দিছে। চৰকাৰী সূত্ৰই জানিবলৈ দিছে যে এই নতুন নিয়মক লৈ একাংশই ভ্ৰান্ত ধাৰণা বিয়পাইছে আৰু চৰকাৰে ইয়াৰ প্ৰকৃত তথ্য দাঙি ধৰিব। চৰকাৰে আশ্বাস দিছে যে এই নিয়মৰ যাতে কোনো অপব্যৱহাৰ নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰা হ’ব। বিজেপি সাংসদ নিশিকান্ত ডুবেই কৈছে যে মোদী চৰকাৰে যিদৰে সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ বাবে দহ শতাংশ সংৰক্ষণ দিছিল, তেনেদৰেই সকলো শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিব। সমগ্ৰ দেশ এতিয়া উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায় আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছে যে এই নিয়মে কেম্পাছত সঁচাকৈয়ে ন্যায় আনিব নে জাতিগত বিভাজন অধিক বৃদ্ধি কৰিব।
