বিশ্বজুৰি মধ্যপ্ৰাচ্যৰ যুদ্ধ সদৃশ পৰিস্থিতিৰ উত্তেজনাই চৰম সীমা স্পৰ্শ কৰাৰ মাজতে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ইৰানৰ পৰা লাভ কৰা এক নতুন কূটনৈতিক প্ৰস্তাৱ প্ৰত্যাখ্যান কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ইৰানৰ চৰকাৰে দাবী কৰা অনুসৰি, তেওঁলোকে বিশ্ব বাণিজ্যৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৰমুজ প্ৰণালী মুকলি কৰি দিয়াৰ লগতে উত্তেজনা হ্ৰাস কৰাৰ বাবে এক শান্তিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। কিন্তু ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে এই প্ৰস্তাৱত কোনো গুৰুত্ব নিদি ইয়াক নাকচ কৰে, যাৰ ফলত আমেৰিকা আৰু ইৰানৰ মাজত চলি থকা সংঘাত অধিক জটিল হোৱাৰ সম্ভাৱনাই দেখা দিছে।
ইৰানৰ বিদেশ মন্ত্ৰালয়ৰ তৰফৰ পৰা জাৰি কৰা এক বিবৃতিত উল্লেখ কৰা হৈছে যে তেওঁলোকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলসীমাৰ সুৰক্ষা আৰু গোলকীয় অৰ্থনীতিৰ স্বাৰ্থত হৰমুজ প্ৰণালীৰ সামৰিক বাধা আঁতৰাই দিবলৈ সাজু আছিল। ইয়াৰ বিনিময়ত তেহৰানে আমেৰিকাৰ পৰা কিছু অৰ্থনৈতিক শিথিলতা আৰু পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচী সন্দৰ্ভত এক সুস্থিৰ আলোচনাৰ পৰিৱেশ বিচাৰিছিল। ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সংবাদ মাধ্যমৰ আগত কয়, “আমি বিশ্ব শান্তিৰ বাবে এক নমনীয় স্থিতি গ্ৰহণ কৰিছিলোঁ আৰু সংঘাতৰ অন্ত পেলাবলৈ এক যুক্তিসংগত পথ প্ৰস্তুত কৰিছিলোঁ, কিন্তু আমেৰিকাৰ প্ৰশাসনে সেই সুযোগ হেৰুৱাইছে।”
আনহাতে, হোৱাইট হাউছৰ এক বিশেষ সূত্ৰই জানিবলৈ দিয়া মতে, ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ইৰানৰ এই প্ৰস্তাৱক “অসম্পূৰ্ণ” আৰু “অবিশ্বাসযোগ্য” বুলি গণ্য কৰিছে। আমেৰিকাৰ মতে, ইৰানে হৰমুজ প্ৰণালীক কেৱল এক ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ ওপৰত থকা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিবন্ধকসমূহৰ পৰা ৰেহাই পাবলৈ চেষ্টা কৰিছে। আমেৰিকাৰ বৈদেশিক দপ্তৰে জনাইছে যে যেতিয়ালৈকে ইৰানে সম্পূৰ্ণৰূপে সন্ত্ৰাসবাদলৈ আগবঢ়োৱা সমৰ্থন বন্ধ নকৰে আৰু পাৰমাণৱিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ওপৰত কঠোৰ নিৰীক্ষণ মানি নলয়, তেতিয়ালৈকে কোনো ধৰণৰ আপোচ কৰা নহ’ব।
প্ৰণিধানযোগ্য যে হৰমুজ প্ৰণালী বিশ্বৰ তেল পৰিবহনৰ বাবে এক অন্যতম লাইফলাইন হিচাপে পৰিচিত। ইয়াৰ পূৰ্বেও আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ সৈতে সংঘাত তুংগত উঠাৰ সময়ত ইৰানে কেইবাবাৰো এই প্ৰণালী বন্ধ কৰি দিয়াৰ ভাবুকি প্ৰদান কৰিছিল। শেহতীয়াকৈ ইজৰাইল আৰু ইৰানৰ মাজত চলি থকা মিছাইল আক্ৰমণ আৰু প্ৰত্যাক্ৰমণে সমগ্ৰ অঞ্চলটোত এক অস্থিৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ট্ৰাম্পৰ এই কঠোৰ স্থিতিৰ ফলত মধ্যপ্ৰাচ্যত ইন্ধনৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ লগতে সামৰিক সংঘাত অধিক তীব্ৰতৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
বৰ্তমান এই কূটনৈতিক বিফলতাৰ পাছত আমেৰিকা আৰু ইৰানৰ মাজত কোনো ধৰণৰ আনুষ্ঠানিক আলোচনাৰ পথ প্ৰায় বন্ধ হৈ পৰিছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পক্ষসমূহে সংযম অৱলম্বন কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে যদিও দুয়ো দেশৰ মাজত উত্তেজনা অব্যাহত আছে। আমেৰিকাৰ প্ৰতিৰক্ষা দপ্তৰ পেণ্টাগনে ইতিমধ্যে মধ্যপ্ৰাচ্যত নিজৰ সামৰিক উপস্থিতি অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে আৰু ইৰানৰ গতিবিধিৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰাখিছে।
