১৮২৬ চনৰ যিখন চুক্তিয়ে অসমৰ গৌৰৱোজ্জ্বল স্বতন্ত্ৰতাৰ অন্ত পেলাই ৰাজ্যখনক ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ ঠেলি দিছিল, সেই ঐতিহাসিক ‘ইয়াণ্ডাবু সন্ধি’ৰ ২০০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত খিলঞ্জীয়া আৰু সামাজিক সংগঠনসমূহে ‘ক’লা দিন’ পালন কৰিছে। মঙলবাৰে ডিব্ৰুগড় আৰু নগাঁৱত আয়োজিত বিশেষ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে ক’লা বেজ পৰিধান কৰি এই চুক্তিক অসমৰ সাৰ্বভৌমত্ব হেৰুওৱাৰ মূল কাৰণ বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে, ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত খিলঞ্জীয়াৰ অধিকাৰ আৰু মৰ্যাদা খৰ্ব হোৱা বুলি গভীৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে।
ডিব্ৰুগড়ৰ বৈৰাগীমঠস্থিত টাই শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰত কেইবাটাও সংগঠনৰ যৌথ উদ্যোগত এই প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰা হয়। খিলঞ্জীয়া মঞ্চ, ইণ্ডিজেনাছ পিপলছ অৱ মুং-দুন-চুন-খাম অসম, সদৌ অসম আহোম সভা, সদৌ অসম মটক সন্মিলন, অসম মৰাণ সভা, সদৌ অসম চুতীয়া জাতি সন্মিলন, সদৌ অসম কোচ ৰাজবংশী সন্মিলন আৰু নৰ্থ-ইষ্ট ইণ্ডিজেনাছ পিপলছ ফ’ৰামকে ধৰি বিভিন্ন সংগঠনে ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ মতে, এই চুক্তিয়ে অসমত ব্যাপক ৰাজনৈতিক, জনগাঁথনিগত, আৰ্থ-সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰিছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাজ্যখনৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ অধিকাৰ আৰু মৰ্যাদা খৰ্ব কৰাত অৰিহণা যোগায়।
এই অনুষ্ঠানৰ লগত সংগতি ৰাখি দুখনকৈ আলোচনা চক্ৰও অনুষ্ঠিত হয়। প্ৰথমখন আলোচনা চক্ৰত ইয়াণ্ডাবু সন্ধি আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হয়। আনহাতে, দ্বিতীয়খন আলোচনা চক্ৰত অসমৰ ‘খিলঞ্জীয়া’ৰ সংজ্ঞা নিৰ্ধাৰণ আৰু খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভৱিষ্যত সুৰক্ষিত কৰাৰ উপায় সন্দৰ্ভত বিতং আলোচনা কৰা হয়। এই আলোচনা চক্ৰত অধিবক্তা ৰমেশ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, লেখক তথা গৱেষক পল্লৱ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, শিক্ষাবিদ ড° জীৱেশ্বৰ মোহন, লেখক ফটিক চন্দ্ৰ নেওগ, কাৰ্বি যুৱ নেতা লিতচং ৰংফাৰ আৰু বিশিষ্ট লেখক ড° অতুল বৰগোহাঁইয়ে সমল ব্যক্তি হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে। সদৌ অসম আহোম সভাৰ সভাপতি শশাংক নেওগে জানিবলৈ দিয়া মতে, আলোচকসকলে মূলতঃ খিলঞ্জীয়া লোকৰ অধিকাৰ আৰু প্ৰাপ্য সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে সামাজিক, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰত আগন্তুক প্ৰজন্মৰ ভৱিষ্যত সুৰক্ষিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
আনহাতে, নগাঁও চহৰতো সংগ্ৰামী সতীৰ্থ অসম আন্দোলন, নগাঁৱৰ উদ্যোগত ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ ২০০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ দিনটো বিশেষভাৱে পালন কৰা হয়। অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰি চামগুৰি মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ ড° ইন্দ্ৰজিৎ বেজবৰুৱাই কয় যে এই চুক্তি অসমৰ ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মোৰ আছিল। ড° দুৰ্লভ চমুৱা, ক্ষিতীশ দাস আৰু দীপক শইকীয়াকে ধৰি কেইবাগৰাকীও বিশিষ্ট নাগৰিকে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানত বক্তাসকলে অতীতক সোঁৱৰণ কৰাৰ লগতে তাৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
উল্লেখ্য যে ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ দিনটোক অসমৰ ইতিহাসৰ এক অন্ধকাৰ দিন হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যিয়ে স্বাধীনতাৰ অৱসান ঘটাই ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সূচনা কৰিছিল। অৱশ্যে, এই চুক্তিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাজ্যখনত প্ৰতিৰোধ আৰু জাতীয়তাবাদৰ ঢৌৰো সৃষ্টি কৰিছিল, যিয়ে অৱশেষত ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বৰঙণি যোগাইছিল।
