১৯৮৪ চনৰ ১ নৱেম্বৰত সৰস্বতী বিহাৰত যশৱন্ত সিং আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ তৰুনদীপ সিংক নৃশংস হত্যাকাণ্ডৰ সন্দৰ্ভত ১৯৮৪ চনৰ শিখ বিৰোধী দাঙ্গাৰ সন্দৰ্ভত ৰাউছ এভিনিউ আদালতে দোষী সাব্যস্ত কৰিছে প্ৰাক্তন কংগ্ৰেছী সাংসদ সজ্জন কুমাৰক।বিশেষ ন্যায়াধীশ কাবেৰী বাৱেজাই দিয়া ৰায়দানত কুমাৰক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়, যিটো হত্যাকাণ্ডৰ লগত জড়িত থকাৰ বাবে কুমাৰক দোষী সাব্যস্ত কৰা হয়, যিবোৰ হত্যাকাণ্ডৰ অংশ আছিল দাঙ্গাৰ সময়ত শিখসকলৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ বৃহত্তৰ ঢৌৰ। ইতিমধ্যে দিল্লী কেণ্ট অঞ্চল সম্পৰ্কীয় আন এটা আনুষংগিক গোচৰৰ বাবে আজীৱন কাৰাদণ্ড ভুগি আছে সজ্জন কুমাৰে।
অধিবক্তা অনিল শৰ্মাই প্ৰতিনিধিত্ব কৰা কুমাৰৰ নাম প্ৰথম অৱস্থাত হত্যাকাণ্ডৰ সৈতে জড়িত নাছিল বুলি যুক্তি দি তেওঁক চিনাক্ত কৰাত ১৬ বছৰৰ পলম হোৱাৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে। শৰ্মাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ প্ৰয়োগক লৈও প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি উল্লেখ কৰে যে এই সম্পৰ্কীয় গোচৰত কুমাৰক দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে দোষী সাব্যস্ত কৰা উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ সন্মুখত আপীল চলি আছে। কিন্তু ৰাজহুৱা অভিযুক্ত মনীষ ৰাৱটে এই যুক্তিসমূহ নাকচ কৰি এই কথাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে ভুক্তভোগীৰ পৰিয়ালে ঘটনাৰ পিছতহে কুমাৰক চিনাক্ত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ বক্তব্যত তেওঁৰ নাম উল্লেখ কৰিছিল।
জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা এইচ. ফুলকাই দাবী কৰে যে শিখ দাঙ্গা সম্পৰ্কে আৰক্ষীৰ তদন্তত অভিযুক্তক সুৰক্ষা প্ৰদানৰ বাবে হেতালি খেলা হৈছে। ফুলকাই পূৰ্বৰ ৰায়দানৰ কথা উল্লেখ কৰে, য’ত দিল্লী কেণ্ট গোচৰৰ ওপৰত দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়দানকে ধৰি এই দাঙ্গাক “মানৱতাৰ বিৰুদ্ধে অপৰাধ” বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। ১৯৮৪ চনৰ হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সময়ত ২৭০০ৰো অধিক শিখ লোকৰ মৃত্যু হোৱা বুলি তেওঁ আলোকপাত কৰি কয় যে এই অনুষ্ঠানসমূহ শিখ সম্প্ৰদায়ক লক্ষ্য কৰি বৃহত্তৰ গণহত্যা অভিযানৰ অংশ।
আদালতক জনোৱা হৈছিল যে ১৯৯২ চনৰ পৰাই অভিযোগনামাত সজ্জন কুমাৰৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল যদিও আৰক্ষীয়ে দাখিল কৰাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ ফলত সম্ভাৱ্য ঢাকি ৰখাৰ ইংগিত পোৱা গৈছিল। ২০১৫ চনত বিশেষ তদন্তকাৰী দলে (এছ আই টি) পঞ্জাবী বাগ আৰক্ষী থানাত প্ৰথমে দাখিল কৰা গোচৰটো গ্ৰহণ কৰি এই গোচৰটোকে ধৰি ১১৪টা গোচৰ পুনৰ মুকলি কৰে। গোচৰটো বিচাৰলৈ অনাত এছ আই টিৰ তদন্তই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আদালতে কুমাৰৰ বিৰুদ্ধে দাঙ্গা, হত্যা, অগ্নিসংযোগৰ অভিযোগকে ধৰি বিভিন্ন ধাৰাত অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। এছ আই টিৰ তদন্তত অভিযোগ কৰা হৈছে যে কুমাৰে এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে , য’ত ভুক্তভোগীক জীৱিত অৱস্থাত জ্বলাই দিয়া আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তি ধ্বংস কৰাও আছিল। মূল সাক্ষীসকলৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁলোকৰ সাক্ষ্যই কুমাৰৰ অত্যাচাৰৰ সৈতে জড়িত হোৱাটো নিশ্চিত কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল।
