ইউনেস্ক’ৰ গ্ল’বেল এডুকেশ্যন মনিটৰিং (জিইএম) দলৰ মতে, বিশ্বজুৰি মুঠ ৭৯খন দেশৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাই বিদ্যালয়ত স্মাৰ্টফোন নিষিদ্ধ কৰাৰ পথ বাছি লৈছে।
৬০টা শিক্ষা ব্যৱস্থা –
বিশ্বজুৰি পঞ্জীয়নভুক্ত সমগ্ৰ দেশৰ ৩০ শতাংশই ২০২৩ চনৰ শেষৰ ফালে শিশুসকলক ডিজিটেল আসক্তিৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ সপক্ষে বিভিন্ন নীতি আৰু আইন প্ৰণয়নৰ জৰিয়তে স্মাৰ্টফোনত নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী কৰিছিল।
২০২৪ চনত আৰু ১৯ খন দেশে এই তালিকাত যোগদান কৰি মুঠ ৭৯ খন দেশলৈ বৃদ্ধি পাই, যিটো বিশ্বৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ ৪০%। উল্লেখ্য যে, বিদ্যালয়ত স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰ সন্দৰ্ভত ভাৰতে এতিয়াও কোনো নিৰ্দিষ্ট আইন বা নীতি ৰূপায়ণ কৰা নাই।
কিছুমান দেশে বৰ্তমানৰ নিষেধাজ্ঞাসমূহ শক্তিশালী কৰিছে। চীনত ঝেংঝৌ চহৰত শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত স্মাৰ্টফোন প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে অভিভাৱকৰ লিখিত সন্মতিৰ প্ৰয়োজন। ফ্ৰান্সত বৰ্তমানৰ সীমাবদ্ধতাৰ পৰিপূৰক হিচাপে নিম্ন মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহৰ বাবে “ডিজিটেল ব্ৰেক”ৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে।
কিছুমান দেশে অৱশ্যে নিজৰ নিষেধাজ্ঞা আঁতৰাই দিছে। চিকিৎসাৰ বাবে থকাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰি ছৌদি আৰবে নিষেধাজ্ঞা আঁতৰাই পেলায়।
নিষেধাজ্ঞাসমূহ ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিন্ন ভিন্ন। অষ্ট্ৰেলিয়াত ৯খন টেৰিটৰীৰ ভিতৰত দু্খন টেৰিটৰী — নিউ চাউথ ৱেলছ আৰু চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়াই — নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। স্পেইনত ইয়াৰ ১৭টা স্বায়ত্তশাসিত স্থানৰ তিনিটাৰ বাহিৰে বাকী সকলোবোৰেই—বাস্ক কান্ট্ৰী, লা ৰিঅ’জা আৰু নাভাৰে – নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী কৰিছে। আমেৰিকাত এতিয়া ৫০খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত ২০খনে নিয়ম বলবৎ কৰিছে, য’ত কেলিফৰ্ণিয়াৰ ফোন-ফ্ৰী স্কুল আইনখনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ফ্ল’ৰিডা, ইণ্ডিয়ানা আৰু অহাইঅ’ত পৰ্টেবল বেতাঁৰ ডিভাইচ নিষিদ্ধ কৰালৈকে উল্লেখযোগ্য।
আমেৰিকাৰ কিছুমান ৰাজ্যত বিদ্যালয়সমূহে নিজৰ নীতি স্থাপনৰ বাবে নিৰ্দেশনা আছে। ইণ্ডিয়ানা স্কুল ব’ৰ্ডে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰদৰ্শিত নীতি তৈয়াৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে য’ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দুপৰীয়াৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁলোকৰ ফোন ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞাৰ উপৰিও কিছুমান বিশেষ দেশত গোপনীয়তাৰ চিন্তাৰ বাবে কিছুমান বিশেষ এপ্লিকেচন নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। ডেনমাৰ্ক আৰু ফ্ৰান্সে স্কুলৰ পৰিৱেশত গুগল ৱৰ্কস্পেচ নিষিদ্ধ কৰিছে, আনহাতে জাৰ্মানীৰ কিছুমান অঞ্চলত মাইক্ৰ’ছফ্টৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে।
কি স্তৰত পাৰ্থক্য আছে?
যদিও বেছিভাগ দেশেই প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তুৰ্কমেনিস্তানে মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত নিষেধাজ্ঞা অব্যাহত ৰাখিছে, আনহাতে ইজৰাইলে কিণ্ডাৰগাৰ্টেনভাৰ্চন নিষিদ্ধ কৰিছে।
গোপনীয়তাৰ চিন্তা
২০২৩ চনত ১৬% দেশত শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যৰ গোপনীয়তা আইনৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা হৈছে। এটা পৰীক্ষা কৰা হ’ল, য’ত দেখা গ’ল যে মহামাৰীৰ সময়ত পৰামৰ্শ দিয়া ১৬৩টা শিক্ষা প্ৰযুক্তিৰ সমাধানৰ ভিতৰত ৮৯% শিশুৰ ওপৰত চোৰাংচোৱাগিৰি কৰে।
তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল, মহামাৰীৰ সময়ত অনলাইন স্কুলীয়া শিক্ষা প্ৰদান কৰা ৪২খন চৰকাৰৰ ভিতৰত ৩৯খন চৰকাৰে শিশুৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰাৰ সম্ভাৱনা থকা পন্থা ব্যৱহাৰ কৰা দেখা পাইছে।
অধ্যয়নসমূহে শৈক্ষিক কৃতিত্বৰ ওপৰত স্মাৰ্টফোন নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰভাৱক বৈধতা প্ৰদান কৰে। ইউনেস্ক’ৰ জিইএমৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি কেৱল ওচৰতে নোটিফিকেচন থকা স্মাৰ্টফোন এটা থাকিলেই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মন বিচলিত হয়।
প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে এটা অধ্যয়নত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে যে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে অন্যমনস্ক হোৱাৰ পিছত পুনৰ শিক্ষণত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ ২০ মিনিট সময় লাগে। বেলজিয়াম, স্পেনিছ আৰু ব্ৰিটিছ স্কুলৰ পৰা স্মাৰ্টফোন ঘূৰাই লোৱাৰ ফলত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিশেষকৈ শৈক্ষিকভাৱে দুৰ্বল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে উন্নত প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।
