ৰাছিয়া, চীন আৰু ইৰাণ। এই তিনিখন দেশৰ বন্ধুত্ব ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়িছে নেকি? বহুদিনৰ পৰা বিশ্লেষকসকলে এই কথা ভাবি আছিল। এতিয়া সেই ধাৰণাক তিনিওখন দেশে যেন নিশ্চিত কৰিলে। এই তিনিখন দেশে ব্ৰিকছ প্লাছৰ অধীনত এসপ্তাহজোৰা যৌথ নৌসেনাৰ অনুশীলন আৰম্ভ কৰিছে।
দক্ষিণ আফ্ৰিকাই এই অনুশীলনক সামুদ্ৰিক বাণিজ্য আৰু জাহাজৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ এক কচৰৎ বুলি ব্যাখ্যা কৰিছে। কিন্তু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিৰ বৰ্তমানৰ উত্তেজনাময় পৰিৱেশত কূটনৈতিক সমাজৰ এটা অংশই ধাৰণা কৰে যে এই অনুশীলনৰ গুৰুত্ব তাতকৈ বহু বেছি।
এই নৌসেনাৰ অনুশীলন এনে এটা সময়ত আৰম্ভ হৈছে যেতিয়া আমেৰিকা আৰু পশ্চিমীয়া দেশৰ সৈতে ব্ৰিকছ প্লাছৰ কেইবাখনো সদস্য দেশৰ সম্পৰ্কত স্পষ্ট উত্তেজনা দেখা গৈছে। ব্ৰিকছ প্লাছ হৈছে মূল ব্ৰিকছ মিত্ৰতাৰ এক সম্প্ৰসাৰিত ৰূপ। ব্ৰাজিল, ৰাছিয়া, ভাৰত, চীন আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ উপৰিও এই মিত্ৰতাত এতিয়া ইৰাণ, চৌদি আৰব, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, ইজিপ্ত, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু ইথিওপিয়াৰ দৰে দেশকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সেনাবাহিনীৰ মতে, এই যৌথ নৌসেনাৰ অনুশীলন ‘উইল ফৰ পীচ ২০২৬’ৰ অধীনত। এই অনুশীলনৰ মূল লক্ষ্য হৈছে সামুদ্ৰিক সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰা, যৌথ কাৰ্য্যকলাপত পাৰস্পৰিক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰা আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী দেশসমূহৰ মাজত সমন্বয় বৃদ্ধি কৰা।
মুকলি অনুষ্ঠানত চীনৰ সামৰিক বিষয়াসকলে কয় যে ব্ৰাজিল, ইজিপ্ত আৰু ইথিওপিয়াই এই অনুশীলনত পৰ্যবেক্ষক হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছে। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সেনাই দাবী কৰিছে যে ব্ৰিকছ প্লাছৰ সকলো সদস্য দেশক এই অনুশীলনত অংশগ্ৰহণৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।
কিন্তু এই নৌসেনাৰ অনুশীলনক লৈ দেশৰ ভিতৰতে ৰাজনৈতিক বিতৰ্ক আৰম্ভ হৈছে। দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ শাসকীয় মিত্ৰজোঁটৰ অংশীদাৰ পশ্চিমীয়া সমৰ্থক ডেম’ক্ৰেটিক এলায়েন্সে এই পদক্ষেপক দেশখনৰ ঘোষিত নিৰপেক্ষতা নীতিৰ বিপৰীত বুলি অভিহিত কৰিছে। দলটোৱে অভিযোগ কৰে যে ব্ৰিকছে বিশ্ব শক্তি সংগ্ৰামত দক্ষিণ আফ্ৰিকাক পণ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে।
এই অভিযোগ প্ৰত্যক্ষভাৱে নাকচ কৰিছে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সেনাবাহিনীৰ যৌথ অভিযানৰ মুখপাত্ৰ লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল এমফ’ মাথেবুলাই। তেওঁ কয় যে এই অনুশীলনৰ কোনো ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য নাই, কোনো কাৰণতে ই আমেৰিকা বিৰোধী পদক্ষেপও নহয়। তেওঁ লগতে সোঁৱৰাই দিয়ে যে দক্ষিণ আফ্ৰিকাই বিগত সময়ত বিভিন্ন সময়ত আমেৰিকাৰ নৌসেনাৰ সৈতে যৌথ অনুশীলনত অংশ লৈছিল।
তথাপিও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে পৰিস্থিতিক সহজভাৱে লোৱা নাই। ইয়াৰ পূৰ্বে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ব্ৰিকছ দেশসমূহে ‘আমেৰিকা বিৰোধী’ এজেণ্ডা অনুসৰণ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে শুল্ক আৰোপ কৰাৰ ভাবুকিও দেখা গৈছে। এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত ৰাছিয়া, চীন আৰু ইৰাণৰ যৌথ নৌসেনাৰ অনুশীলনে বিশ্বৰ ভূ-ৰাজনীতিত নতুন প্ৰশ্নৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
এইটো কেৱল নিয়মীয়া সামুদ্ৰিক নিৰাপত্তাৰ অনুশীলন নে সাগৰত শক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ পৰিৱৰ্তনৰ ইংগিত? বহুতে ধাৰণা কৰে যে এই অনুশীলনে এই বাৰ্তাক শক্তিশালী কৰি তুলিছে যে ব্ৰিকছ প্লাছে ক্ৰমান্বয়ে বিকল্প শক্তি কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। অৱশ্যে ইয়াৰ প্ৰকৃত প্ৰভাৱ আৰু তাৎপৰ্য কিমান গভীৰ সেয়া সময়ৰ লগে লগে স্পষ্ট হৈ পৰিব।
