ভাৰতৰ প্ৰায় ৩৬,০০০ কোটি টকীয়া দূৰদৰ্শন বিজ্ঞাপন উদ্যোগৰ মূল আধাৰস্বৰূপ ‘টিভি ৰেটিং’ বা টিআৰপি (TRP) ব্যৱস্থাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ সাব্যস্ত কৰিছে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে। দূৰসংযোগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষৰ পৰা এই ক্ষমতা কৰ্তন কৰাৰ সিদ্ধান্তক লৈ এতিয়া সচেতন মহলত সৰৱ চৰ্চা চলিছে।
শেহতীয়া এক নীতিগত পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে কেন্দ্ৰীয় তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ে (MIB) ভাৰতীয় দূৰসংযোগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষক (TRAI) এই ৰেটিং নিৰীক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰাই পেলাইছে। ইয়াৰ ফলত এতিয়াৰে পৰা দূৰদৰ্শনৰ ৰেটিং সংস্থাসমূহে দৰ্শকৰ পছন্দ আৰু অভ্যাস কেনেদৰে নিৰ্ধাৰণ কৰিব, সেই সম্পৰ্কীয় সকলো নীতি-নিয়ম কেৱল তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়েহে গ্ৰহণ কৰিব।
উল্লেখ্য যে, ২০১২ চনত তদানীন্তন চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত নীতিগত সালসলনি ঘটাই ট্ৰাইক দূৰদৰ্শনৰ ৰেটিং নিৰীক্ষণৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। মূলতঃ দূৰসংযোগ খণ্ডৰ নিয়ন্ত্ৰক হিচাপে কাম কৰা ট্ৰাইয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত সম্প্ৰচাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ চোৱাচিতা কৰিছিল। শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন অনুসৰি, চৰকাৰৰ নতুন নীতি-নিৰ্দেশনাত ট্ৰাইৰ নিৰীক্ষণৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, যাৰ ফলস্বৰূপে এই ক্ষমতা এতিয়া একচেটিয়াভাৱে তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰালয়ৰ হাতলৈ গৈছে। অৱশ্যে, চেনেলৰ মাচুল, বিজ্ঞাপনৰ সময়সীমা, বিতৰণৰ নিয়ম আৰু সেৱাৰ মানদণ্ডৰ দৰে সম্প্ৰচাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ আন আন দিশবোৰ এতিয়াও ট্ৰাইৰ অধীনতেই বাহাল থাকিব।
দূৰদৰ্শনৰ ৰেটিং বা টিআৰপিয়ে নিৰ্ধাৰণ কৰে যে বিজ্ঞাপনদাতাসকলে কোনটো চেনেল বা অনুষ্ঠানত তেওঁলোকৰ ধন বিনিয়োগ কৰিব। সেয়েহে, এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থাটোৰ ওপৰত চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ বৃদ্ধি পোৱাক লৈ বিভিন্ন মহলে প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছে। বহু বিশেষজ্ঞৰ মতে, ট্ৰাইৰ দৰে এক স্বতন্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰক সংস্থাৰ উপস্থিতিয়ে চৰকাৰ আৰু ব্যক্তিগত চেনেলসমূহৰ ওপৰত এক নিকা আৰু নিৰপেক্ষ নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছিল। এই সন্দৰ্ভত ট্ৰাইৰ প্ৰাক্তন প্ৰধান উপদেষ্টা সত্য এন. গুপ্তাই সংবাদ মাধ্যমৰ আগত মত প্ৰকাশ কৰে যে চৰকাৰৰ হাতত ক্ষমতা থাকিলেও, নীতিৰ সৈতে নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাক একত্ৰিত কৰা আৰু নিৰীক্ষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা এক স্বতন্ত্ৰ সংস্থাক আঁতৰাই পেলোৱাটো এক পশ্চাদগামী পদক্ষেপ।
লক্ষণীয়ভাৱে বিগত কেইবা বছৰ ধৰি ভাৰতত দূৰদৰ্শনৰ ৰেটিং আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সংস্থাসমূহ ব্যাপক বিতৰ্কৰ আৱৰ্তত সোমাই পৰিছে। বিশেষকৈ ‘বাৰ্ক’ (BARC) বিতৰ্কৰ পিছত ৰেটিং সংস্থাসমূহৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক লৈ ৰাইজৰ মাজত প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছিল। আনকি ভুৱা ৰেটিং প্ৰস্তুত কৰাৰ অভিযোগত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰেটিং সংস্থাৰ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থাও গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এতিয়া চৰকাৰে কেৱল অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান কৰিয়েই ক্ষান্ত নাথাকি সমগ্ৰ নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থাটো নিজৰ হাতলৈ নিয়াৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে।
