ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদক (NCERT) ‘মান্যতাপ্ৰাপ্ত বিশ্ববিদ্যালয়’ (Deemed-to-be-University) হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। এই নতুন মৰ্যাদা লাভ কৰাৰ লগে লগে এতিয়াৰে পৰা এন চি ই আৰ টিয়ে স্বাধীনভাৱে স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰাৰ লগতে নিজাকৈ নতুন পাঠ্যক্ৰম ডিজাইন আৰু প্ৰৱৰ্তন কৰিব পাৰিব। ১৯৫৬ চনৰ বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ (UGC) আইনৰ ৩ নম্বৰ ধাৰাৰ অধীনত চৰকাৰে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে।
যোৱা ৩০ মাৰ্চত শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে জাৰি কৰা এক আনুষ্ঠানিক জাননী অনুসৰি, এই মৰ্যাদাই এন চি ই আৰ টিৰ লগতে সমগ্ৰ দেশত থকা ইয়াৰ ছখন প্ৰতিষ্ঠানক সামৰি ল’ব। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত আছে আজমীৰ, ভূপাল, ভুৱনেশ্বৰ, মহীশূৰ আৰু শ্বিলঙত থকা আঞ্চলিক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ (RIE) আৰু ভূপালত থকা পণ্ডিত সুন্দৰলাল শৰ্মা কেন্দ্ৰীয় বৃত্তিমূলক শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান। এই স্বীকৃতিৰ ফলত শিক্ষানুষ্ঠানখনে শৈক্ষিক স্বতন্ত্ৰতা লাভ কৰিব আৰু বৰ্তমানৰ পৰিসৰৰ বাহিৰলৈ গৈ নতুন আৰু উদ্ভাৱনীমূলক শৈক্ষিক তথা গৱেষণামূলক পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব।
অৱশ্যে, চৰকাৰে স্পষ্ট কৰি দিছে যে এই স্বতন্ত্ৰতা কিছুমান কঠোৰ চৰ্তৰ অধীনতহে প্ৰযোজ্য হ’ব। জাননীখনত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, শিক্ষানুষ্ঠানখনে কোনো ধৰণৰ বাণিজ্যিক বা লাভজনক কাৰ্যকলাপত লিপ্ত হ’ব নোৱাৰিব। বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ পূৰ্বানুমতি অবিহনে প্ৰতিষ্ঠানটোৱে নিজৰ পুঁজি বা সম্পত্তি অন্য কোনো কামত ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব। লগতে, সকলো শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰম ইউ জি চি আৰু অন্যান্য বিধিগত সংস্থাৰ নীতি-নিয়ম অনুসৰি পৰিচালিত হ’ব লাগিব।
তদুপৰি, এন চি ই আৰ টিয়ে নিজৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ বাবে নেক (NAAC) আৰু এন বি এ (NBA)-ৰ দৰে সংস্থাৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। ডিজিটেল শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে ‘একাডেমিক বেংক অৱ ক্ৰেডিটছ’ (ABC) একাউণ্ট খোলা, ডিজিটেল লকাৰত ক্ৰেডিট ডাটা আপল’ড কৰা আৰু ‘সমৰ্থ’ (Samarth) ই-গভৰ্নেন্স প্লেটফৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ বাবেও নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানিক ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্কত (NIRF) অংশগ্ৰহণ কৰাটো প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বাবে বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে।
ঐতিহাসিকভাৱে এন চি ই আৰ টি সমগ্ৰ দেশৰ বিদ্যালয়সমূহৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুতকৰণ, পাঠ্যপুথি প্ৰকাশ আৰু শিক্ষক প্ৰশিক্ষণৰ সৰ্বোচ্চ সংস্থা হিচাপে পৰিচিত হৈ আহিছে। এতিয়া মান্যতাপ্ৰাপ্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ লগে লগে প্ৰতিষ্ঠানটোৱে শিক্ষক শিক্ষা আৰু শৈক্ষিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰখনত এক শক্তিশালী ভূমিকা পালন কৰাৰ দিশে অগ্ৰসৰ হৈছে। এই পদক্ষেপে ভাৰতৰ শিক্ষাখণ্ডত গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱনৰ এক নতুন পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিব বুলি শিক্ষাবিদসকলে আশা প্ৰকাশ কৰিছে।
