‘যকৃতত চৰ্বি জমা হৈছে’ বুলি ক’লেই এতিয়াও বহু লোকৰ মনত প্ৰথমে এটা প্ৰশ্ন আহে – মদ্যপান কৰে নেকি? কিন্তু সময়ৰ সৈতে এই ধাৰণা সলনি হৈছে। মদ্যপান নকৰা লোকৰ মাজতো ফেটি লিভাৰৰ সমস্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছে। অনিয়ন্ত্ৰিত জীৱনশৈলীৰ সৈতে এই ৰোগৰ গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। চিকিৎসা বিজ্ঞানত এই অৱস্থাক এতিয়া Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease বা MASLD বুলি কোৱা হয়।
ভাৰতত ফেটি লিভাৰৰ সমস্যা ক্ৰমাৎ এক গুৰুতৰ জনস্বাস্থ্যৰ সমস্যালৈ পৰিণত হৈছে। এই ৰোগৰ আটাইতকৈ চিন্তাৰ বিষয়টো হ’ল, বহু লোকৰ ক্ষেত্ৰত বছৰ বছৰ ধৰি কোনো ধৰণৰ উপসৰ্গ দেখা নাযায়। আন কোনো অসুস্থতাৰ বাবে ৰক্ত পৰীক্ষা বা সাধাৰণ স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কৰোঁতে হঠাৎ যকৃতত অতিৰিক্ত চৰ্বি জমা হোৱাৰ কথা পোহৰলৈ আহে। কিন্তু এনে নীৰৱ সমস্যাক অৱহেলা কৰিলে সময়ৰ সৈতে যকৃতত প্ৰদাহ, ক্ষত সৃষ্টি আৰু ফাইব্ৰ’ছিছ হ’ব পাৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ই চিৰ’ছিছ, যকৃত বিকল হোৱা, আনকি যকৃতৰ কৰ্কট ৰোগলৈও ৰূপ ল’ব পাৰে।
কেৱল যকৃতৰ বাবেই নহয়, MASLD সমগ্ৰ শৰীৰৰ বিপাকীয় স্বাস্থ্যৰ বাবেও এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সতৰ্ক সংকেত। এই ৰোগৰ সৈতে ডায়েবেটিছ, হৃদ্ৰোগ আৰু আন বহু বিপাকীয় সমস্যাৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। সেয়ে ফেটি লিভাৰ ধৰা পৰাৰ পাছত কেৱল যকৃতৰ যত্ন ল’লেই নহ’ব, শৰীৰৰ সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য আৰু বিপাকীয় অৱস্থাৰ প্ৰতিও সমান গুৰুত্ব দিব লাগিব।
প্ৰশ্ন উঠিছে, হঠাতে কিয় ইমান বাঢ়িছে ফেটি লিভাৰৰ সমস্যা? ইয়াৰ আঁৰত সলনি হোৱা খাদ্যাভ্যাস আৰু জীৱনশৈলীক অন্যতম কাৰণ বুলি ধৰা হয়। অধিক কেলৰিযুক্ত খাদ্য, পেকেটজাত খাদ্য, মিঠা পানীয় আৰু অতিমাত্ৰা প্ৰক্ৰিয়াজাত খাদ্য গ্ৰহণৰ লগতে ব্যায়ামৰ অভ্যাস কমি যোৱা আৰু দীঘলীয়া সময় বহি কাম কৰাৰ প্ৰৱণতা বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ ফলত ডায়েবেটিছৰ সমস্যাও বাঢ়িছে। শৰীৰত ইনছুলিনৰ প্ৰতি প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি পালে তাৰ প্ৰভাৱ যকৃততো পৰে আৰু লাহে লাহে যকৃতত অতিৰিক্ত চৰ্বি জমা হ’বলৈ ধৰে।
এই সমস্যা এতিয়া কেৱল ডাঙৰ চহৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই। দিল্লী, বেংগালুৰু, হায়দৰাবাদ, পুনে, চেন্নাই, কলকাতা আৰু মুম্বাইৰ দৰে চহৰত ফেটি লিভাৰৰ হাৰ ৩৭ৰ পৰা ৪২ শতাংশৰ ভিতৰত পোৱা গৈছে। আনহাতে, ৰুৰকি আৰু ভূপালৰ দৰে চহৰত এই হাৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশ পৰ্যন্ত পোৱা গৈছে। অৰ্থাৎ ফেটি লিভাৰ এতিয়া সমগ্ৰ দেশজুৰি এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বাস্থ্য সমস্যা হিচাপে দেখা দিছে।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, কেৱল উপসৰ্গ দেখা দিয়ালৈ অপেক্ষা কৰি থকাটো উচিত নহয়। নিয়মিতভাৱে LFT, HbA1c, fasting blood glucose আৰু lipid profile পৰীক্ষা কৰাটো উপকাৰী হ’ব পাৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি আল্ট্ৰাছাউণ্ড বা FibroScan কৰিও যকৃতত কিমান চৰ্বি জমা হৈছে আৰু ফাইব্ৰ’ছিছৰ অৱস্থা কিমান, সেয়া জানিব পাৰি।
অৱশ্যে আশাৰ কথাও আছে। ৰোগটো আৰম্ভণিতে ধৰা পৰিলে জীৱনশৈলীত পৰিৱৰ্তন আনি ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি আৰু বহু ক্ষেত্ৰত যকৃতৰ ক্ষতিও হ্ৰাস কৰিব পৰা যায়। ওজন নিয়ন্ত্ৰণ, পুষ্টিকৰ খাদ্য গ্ৰহণ, নিয়মিত শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম আৰু ডায়েবেটিছ-ক’লেষ্টেৰল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো ইয়াৰ মোকাবিলাৰ মূল উপায়। কিছুমান নিৰ্দিষ্ট ৰোগীৰ বাবে নতুন ঔষধেও আশাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
সেয়ে ‘অলপ চৰ্বি জমিছে, একো নহয়’ বুলি ফেটি লিভাৰক উপেক্ষা কৰাৰ সময় এতিয়া শেষ। যেতিয়া শৰীৰে কোনো উপসৰ্গই নিদিয়ে, তেতিয়াই নিয়মিত স্বাস্থ্য পৰীক্ষা আৰু নিয়ন্ত্ৰিত জীৱনশৈলীৰ জৰিয়তে যকৃতক ভৱিষ্যতৰ ডাঙৰ বিপদৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰাৰ সুযোগ আটাইতকৈ বেছি।
