পাহাৰ ভাঙি পৰা প্ৰলংয়কাৰী বানত বিধ্বস্ত হৈ পৰিছে নেপাল। শুকুৰবাৰে সন্ধিয়ালৈকে আনুষ্ঠানিকভাৱে মৃত্যু হোৱা লোকৰ সংখ্যা ৫৪৭ জন।৩২০ জন ভাৰতীয়কে ধৰি ১৫০০ৰো অধিক লোক সন্ধানহীন হৈ আছে। উদ্ধাৰ কামৰ সমান্তৰালকৈ ধ্বংসাৱশেষ আঁতৰোৱাৰ কামো পূৰ্ণগতিত চলি আছে।
কিন্তু এই মুহূৰ্তত নেপাল চৰকাৰৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈছে মৃতদেহ সংৰক্ষণ। নুয়াকোট, ধাডিং, গোৰ্খা, তানাহুন, চিতৱান, নৱালপাৰাছিৰ পৰা একেৰাহে উদ্ধাৰ হৈ আছে বোকাপানীৰ সোঁতে উটুৱাই অনা মৃতদেহ।
কিন্তু মৰ্গত আৰু ঠাই নাই! আত্মীয়-স্বজনে মাত্ৰ নিৰুদ্দেশসকলৰ ফটো লৈ মৰ্গৰ পৰা মৰ্গলৈ লৱৰি ফুৰিছে। প্ৰায় সকলো জিলা চিকিৎসালয়তে অৱস্থা বেয়া। পৰিস্থিতি এনে হ’লে প্ৰশাসনেও গণ শৱদাহৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগিব বুলি কৈছে। সেয়ে দেশখনৰ কেইবাটাও পৰিত্যক্ত চৰকাৰী ভৱন অস্থায়ী সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ কাম চলি আছে।
ইয়াৰ লগতে এখন জিলাৰ পৰা আন এখন জিলালৈ মৃতদেহ প্ৰেৰণৰ বিকল্প উপায় বিচাৰি উলিয়াব লগা হৈছে কৰ্তৃপক্ষই। ইয়াৰ মাজতে ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশত শুকুৰবাৰে আৰু ৭টা মৃতদেহ ভাহি অহা অৱস্থাত উদ্ধাৰ হয়। মহাৰাজগঞ্জ আৰু কুশীনগৰ জিলাৰ নদীৰ পৰা উদ্ধাৰ হৈছে মৃতদেহ। ধাৰণা কৰা হৈছে যে তেওঁলোকো নেপাল দুৰ্যোগৰ বলি হৈছিল আৰু প্ৰচণ্ড পানীৰ সোঁতে কমেও ৭০ কিলোমিটাৰমান মৃতদেহবোৰ উটুৱাই লৈ আনিছিল! শুকুৰবাৰে নিশালৈকে তেওঁলোকৰ কোনো এজনৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰিব পৰা নাই উত্তৰ প্ৰদেশ প্ৰশাসনে।
নিৰুদ্দেশ হোৱা লোকৰ এক বৃহৎ অংশ এতিয়াও ‘সন্ধানহীন’! সেই তালিকাত ৯৭৭ জন নেপালীৰ লগতে আন কেইবাখনো দেশৰ নাগৰিক আছে, য’ত আমেৰিকাৰ ৯০ জন, ইউক্ৰেইনৰ ৫৫ জন, মালয়েছিয়াৰ ৫১ জন, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৩৯ জন, ব্ৰিটেইনৰ ৩৩ জন আৰু কানাডাৰ ২৫ জন। ইয়াৰ উপৰিও দুৰ্যোগৰ পিছৰে পৰা তিব্বততো ৫৫৮ গৰাকী চীনা নাগৰিক নিৰুদ্দেশ হৈছে। সংবাদ সংস্থা প্ৰতিবেদনত দাবী কৰা হৈছে যে নেপালৰ পিনে এই সংখ্যা কমেও ১০০।
ইপিনে, প্ৰতি ঘণ্টাত মৃতদেহ উদ্ধাৰৰ ধৰণক লৈ নেপাল প্ৰশাসন ক্ৰমান্বয়ে চিন্তিত হৈ পৰিছে। বৃহস্পতিবাৰে চিটৱান জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিষয়াসকলে এক জৰুৰী বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে। সূত্ৰ অনুসৰি সেই জিলাখনৰ মুঠ মৰ্গত এটা সময়ত ৩০ৰ পৰা ৫০টা মৃতদেহ মজুত কৰিব পৰা যায়। কিন্তু সকলোবোৰ উপচি পৰিছে। কেৱল সেই জিলাখনতে উদ্ধাৰ হৈছে ১৮৬টা মৃতদেহ।
কিছুমান পৰিত্যক্ত চৰকাৰী ভৱনত প্ৰায় ২৫০ টা মৃতদেহ সাময়িকভাৱে মজুত কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। এই পৰিৱেশত ৰাজহুৱা অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আয়োজন কৰাৰ সমান্তৰালকৈ স্থানীয় প্ৰশাসনে সিদ্ধান্ত লৈছে যে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে বিভিন্ন কোণৰ পৰা অচিনাক্ত মৃতদেহৰ ফটো তোলা হ’ব। লগতে ভিডিঅ’গ্ৰাফী ব্যৱস্থাও থাকিব। ডি এন এৰ নমুনা সংগ্ৰহও অব্যাহত থাকিব।
মৃতদেহবোৰ কাৰ, ইয়াৰ ভিতৰত কিমান বিদেশী পৰ্যটক আছে সেয়া জনাটো প্ৰায় অসম্ভৱ। কিন্তু পিছত যদি পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যই তেওঁলোকক বিচাৰিবলৈ আহে, সেই ভাবিয়েই ভাবি ৰাজহুৱা অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এনে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে।
দুৰ্যোগৰ পিছত নদীৰ প্ৰবল সোঁতৰ বাবে বিভিন্ন জিলাত বহু মৃতদেহ সিঁচৰতি হৈ পৰিছে। সেইবাবেই নিৰুদ্দিষ্টৰ সন্ধান অধিক কঠিন হৈ পৰিছে। বহু ক্ষেত্ৰত মৃতদেহ দুৰ্যোগৰ মূল কেন্দ্ৰৰ পৰা বহু দূৰৈত গৈ পাইছে। ফলত সেই মৃতদেহবোৰ চিনাক্ত কৰিবলৈ ডি এন এ পৰীক্ষাকে ধৰি বিভিন্ন পদ্ধতিৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে।
কিন্তু তেনে ক্ষেত্ৰত মৃতদেহবোৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন! নেপালৰ ‘পোখৰা একাডেমী অৱ হেল্থ চাইন্সেছ’ৰ পৰিচালক সুশীল আৰিয়ালে সংবাদ মাধ্যমৰ আগত কয় যে এই মুহূৰ্তত মৰ্গত ২ৰ পৰা ৬ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ উষ্ণতাত মৃতদেহ সংৰক্ষণ কৰি ৰখা হৈছে। এইদৰে দুসপ্তাহমান ৰখা সম্ভৱ। এই সময়ছোৱাত যদি পৰিয়ালৰ কোনো সদস্য আহি মৃতদেহ চিনাক্ত নকৰে তেন্তে সকলো মৃতদেহ দাহ কৰিব পাৰে বুলি প্ৰশাসনে ইংগিত দিছে। অৱশ্যে এতিয়াও চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত লোৱা হোৱা নাই।
শুকুৰবাৰে ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে কয় যে নেপালত ‘নিৰুদ্দেশ’ হোৱা কমেও ৩২০ ভাৰতীয়ৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাটো সম্ভৱ হোৱা নাই। মন্ত্ৰালয়ৰ মুখপাত্ৰ ৰণধীৰ জয়ছৱালে কয় যে ভাৰতীয় মূলৰ আৰু কমেও ১০০ জন লোকৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাটো সম্ভৱ হোৱা নাই। ভাৰতীয় মূলৰ এই ১০০ জন লোকে আন দেশৰ নাগৰিক হিচাপে মানসৰোৱৰ যাত্ৰাত ৰাওনা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। অৱশ্যে ভাল খবৰটো হ’ল যে বৃহস্পতিবাৰে বানপীড়িত অঞ্চলৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰি কাঠমাণ্ডুলৈ অনা ২১ গৰাকী তামিল তীৰ্থযাত্ৰী সেইদিনাই দিল্লীলৈ উভতি আহিছে।
ত্ৰিশুলি-১ বিদ্যুৎ প্ৰকল্পত কৰ্মৰত ৬৩ জন ভাৰতীয় শ্ৰমিককো শুকুৰবাৰে পুৱালৈকে উদ্ধাৰ কৰা হৈছে। মুঠতে বিগত দুদিনত উদ্ধাৰ হোৱা ভাৰতীয়ৰ সংখ্যা আনুষ্ঠানিকভাৱে ৮৪ জন বুলি বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে প্ৰকাশ কৰিছে। একে সময়তে চীনত আৱদ্ধ হৈ থকা ৯৬ জন ভাৰতীয়কো নেপাললৈ ঘূৰাই অনা হৈছে বুলি জয়ছোৱালে সংবাদমেলত জনায়।
