ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগৰ এছআইআৰ প্ৰক্ৰিয়াক লৈ দেশজুৰি অব্যাহত থকা বিতৰ্কৰ মাজতে ভোটাৰ তালিকা সম্পৰ্কীয় তিনিখন সাধাৰণ প্ৰ-পত্ৰ ক্ৰমে ৬, ৭ আৰু ৮ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰ সমগ্ৰ বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। কাগজে-পত্ৰই এই প্ৰ-পত্ৰকেইখনৰ কাম অতি সৰল। ৬ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰ নতুন ভোটাৰৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে, ৭ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰ নাম কৰ্তন বা আপত্তি দৰ্শাবলৈ আৰু ৮ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰ ভোটাৰৰ তথ্যৰ শুধৰণিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিন্তু শেহতীয়াকৈ সংশোধনী প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত এইসমূহৰ ব্যৱহাৰ আৰু সালসলনিক লৈ উত্থাপিত হোৱা অভিযোগৰ ভিত্তিত নিৰ্বাচন আয়োগৰ ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুতকৰণ প্ৰক্ৰিয়াটো এতিয়া তীব্ৰ প্ৰশ্ন আৰু নিৰীক্ষণৰ সন্মুখীন হৈছে।
৬ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰখন মূলতঃ নিৰ্ধাৰিত তাৰিখত ১৮ বছৰ বয়স সম্পূৰ্ণ কৰা যোগ্য ভাৰতীয় নাগৰিকৰ নাম ভোটাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ এক প্ৰাথমিক আবেদন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিন্তু ইচিআইনেট প’ৰ্টেলত উপলব্ধ এই প্ৰ-পত্ৰখনৰ অনলাইন সংস্কৰণত আবেদনকাৰীৰ পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ নাম পূৰ্বৰ ভোটাৰ তালিকাত আছিল নে নাই, সেই সম্পৰ্কে এটা অতিৰিক্ত ঘোষণাপত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰাৰ পাছতেই তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হয়। নিৰ্বাচন আয়ুক্ত সুখবীৰ সিং সান্ধু আৰু বিবেক যোশীয়ে এই সালসলনিক অননুমোদিত আখ্যা দি নতুন ভোটাৰৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আয়োগে সংশোধনী প্ৰক্ৰিয়া সমাপ্ত হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ পৰা এই অতিৰিক্ত ঘোষণাপত্ৰখন আঁতৰাই দিয়ে যদিও প্ৰক্ৰিয়াটো চলি থকা অঞ্চলসমূহত ই এতিয়াও বাহাল আছে। সোমবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত অনুষ্ঠিত এখন শুনানিত মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তৰ বিচাৰপীঠে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ৬ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰৰ এই সালসলনিত ন্যায়ালয়ে কোনো অনুমোদন জনোৱা নাছিল আৰু বৰ্তমান ন্যায়ালয়ে এই সালসলনি কেনেকৈ কৰা হ’ল তাৰ স্পষ্টীকৰণ বিচাৰিছে।
আনহাতে, ৭ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰখন ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা আন কোনো লোকৰ নাম কৰ্তন কৰিবলৈ বা নাম অন্তৰ্ভুক্তিক লৈ আপত্তি দৰ্শাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৃত্যু, বয়সৰ অপৰ্যাপ্ততা, স্থায়ী স্থানান্তৰণ, দ্বৈত পঞ্জীয়ন বা ভাৰতীয় নাগৰিক নোহোৱাৰ ভিত্তিত এই প্ৰ-পত্ৰৰ জৰিয়তে নাম কৰ্তনৰ আবেদন কৰিব পাৰি। এজন ভোটাৰে নিজৰ নাম কৰ্তনৰ বাবেও এই প্ৰ-পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ভোটাৰ তালিকা সংশোধনী বিতৰ্কত এই প্ৰ-পত্ৰখনৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো নাম কৰ্তনৰ বিষয়টোৱেই সমগ্ৰ বিতৰ্কৰ মূল কাৰণ। ৰাজনৈতিক অভিযোগৰ উপৰিও শেহতীয়াকৈ বেংগালুৰুত এই প্ৰ-পত্ৰৰ ভুৱা ব্যৱহাৰ কৰি ৭৭৮ গৰাকী ভোটাৰৰ নাম কৰ্তন কৰিবলৈ চেষ্টা চলোৱাৰ অভিযোগত এখন এজাহাৰ ৰুজু কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই অভিযোগসমূহ বৰ্তমান তদন্তৰ আওতাত আছে আৰু ন্যায়ালয়ত এতিয়াও প্ৰমাণিত হোৱা নাই।
একেদৰে, ঠিকনা সলনি, ভোটাৰ তালিকাৰ তথ্যৰ ভুল শুধৰণি, নতুন ভোটাৰ পৰিচয় পত্ৰ লাভ কৰা বা বিশেষভাৱে সক্ষম লোকৰ মৰ্যাদা নিৰ্ধাৰণৰ বাবে বৰ্তমানৰ ভোটাৰসকলে ৮ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে। শেহতীয়াকৈ বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ গোৱা বিচাৰপীঠত এই প্ৰ-পত্ৰ সম্পৰ্কীয় এটা গোচৰৰ শুনানি চলিছিল। একেটা সমষ্টিৰ ভিতৰতে ঠিকনা সলনি কৰি ৮ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰৰ জৰিয়তে তথ্য উন্নীত কৰা একাংশ ভোটাৰৰ পৰিচয় পত্ৰৰ তথ্য ব্যৱস্থাটোত উপলব্ধ নোহোৱাৰ বিষয়টো ন্যায়ালয়ৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল। ন্যায়ালয়ে এই আবেদনসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কেৱল ছফ্টৱেৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱাটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাৰ লগতে নাম কৰ্তন কৰাৰ পূৰ্বে আইনী প্ৰক্ৰিয়া মানি চলিবলৈ কঠোৰ নিৰ্দেশ দিছিল।
এই তিনিখন প্ৰ-পত্ৰই এজন ভোটাৰৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কৰ্তন আৰু শুধৰণি কৰালৈকে সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াক সামৰি লয়। সেয়েহে, এই প্ৰ-পত্ৰসমূহক লৈ সৃষ্টি হোৱা বিতৰ্ক কেৱল কাৰ্যালয়ৰ কাগজ-পত্ৰৰ মাজতে আৱদ্ধ থকা নাই। এগৰাকী যোগ্য নাগৰিকৰ নাম ভোটাৰ তালিকাত কিমান সহজে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰি, অস্বাভাৱিকভাৱে নাম কেনেকৈ কৰ্তন হ’ব পাৰে আৰু তেনে পৰিস্থিতিত ভোটাৰৰ আইনী সুৰক্ষাৰ দিশবোৰ ওপৰত বৰ্তমান প্ৰশ্নউত্থাপিত হৈছে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিৰ্বাচন আয়োগৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া আৰু ৬ নম্বৰ প্ৰ-পত্ৰৰ বিতৰ্ক পৰ্যবেক্ষণ কৰি থকাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত, এই সাধাৰণ যেন লগা প্ৰ-পত্ৰকেইখনেই এতিয়া ভোটাৰ তালিকা সংশোধনী বিতৰ্কৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ পৰিছে।
