কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বা ‘আৰ্টিফিচিয়েল ইণ্টেলিজেন্স‘ (AI)-ৰ দ্ৰুত বিস্তাৰে বিশ্বজুৰি বিদ্যুতৰ চাহিদা অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি কৰিছে। বিশেষকৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইউৰোপত এআই ডাটা চেণ্টাৰসমূহে ইমান বৃহৎ পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰ কৰিছে যে পূৰ্বে কেৱল জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ বাবে সাঁচি থোৱা প্ৰদূষণকাৰী শক্তি কেন্দ্ৰসমূহ পুনৰ সক্ৰিয় কৰিবলগীয়া হৈছে।
এই শক্তি কেন্দ্ৰসমূহে (Peaker Plants) সাধাৰণতে প্ৰাকৃতিক গেছ বা কয়লা দহন কৰি চৰম চাহিদাৰ (Peak Demand) সময়ত অতিৰিক্ত বিদ্যুৎ যোগান ধৰে। যদিও এই কেন্দ্ৰসমূহে দ্ৰুতভাৱে শক্তি যোগান দিব পাৰে, তথাপিও ইহঁত অত্যাধিক কাৰ্বন নিৰ্গমনকাৰী আৰু পৰিৱেশৰ বাবে অত্যন্ত ক্ষতিকাৰক। আনহাতে, এআই ডাটা চেণ্টাৰসমূহক দিন-ৰাতি ২৪ ঘণ্টাই একেলেঠাৰিয়ে বৃহৎ পৰিমাণৰ বিদ্যুতৰ প্ৰয়োজন হয়। বৰ্তমানৰ প্ৰযুক্তিৰে সৌৰ বা বতাহ শক্তিৰ দৰে ‘অস্থায়ী‘ নবীকৰণযোগ্য উৎসৰ পৰা এই নিৰন্তৰ চাহিদা পূৰণ কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক হৈ পৰিছে।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, এখন বৃহৎ এআই ডাটা চেণ্টাৰে প্ৰায় ১ লাখ পৰিয়ালৰ সমান বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰ কৰে। অনুমান কৰা হৈছে যে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ডাটা চেণ্টাৰৰ বিদ্যুৎ চাহিদা দুগুণ হৈ ১,০০০ টেৰাৱাট-ঘণ্টা (TWh) অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। আমেৰিকাত বৰ্তমান ডাটা চেণ্টাৰসমূহে মুঠ উৎপাদিত বিদ্যুতৰ প্ৰায় ৪ শতাংশ ব্যৱহাৰ কৰে, যি ২০৩৫ চনৰ ভিতৰত ৮–৯ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।
এই পৰিস্থিতিয়ে কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰাৰ বিশ্বব্যাপী লক্ষ্যত গুৰুতৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছে। যদিও গুগল, মাইক্ৰ’ছফ্টৰ দৰে প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানে ‘নেট জিৰো‘ (Net Zero) বা শূন্য নিৰ্গমনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে, তথাপিও পৰ্যাপ্ত সেউজ শক্তিৰ আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তোলাত বিলম্ব ঘটিছে।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে,
অধিক দক্ষ চিপ: কম বিদ্যুৎ খৰচ হোৱা প্ৰচেছৰৰ নিৰ্মাণ।
উন্নত শীতলকৰণ (Cooling): ডাটা চেণ্টাৰসমূহ ঠাণ্ডা কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ হোৱা শক্তি হ্ৰাস কৰা।
বিদ্যুৎ গ্ৰীড আধুনিকীকৰণ: পুৰণি বিদ্যুৎ বিতৰণ ব্যৱস্থাৰ সংস্কাৰ।
পাৰমাণৱিক শক্তি: কিছুমান প্ৰতিষ্ঠানে ইতিমধ্যে নিজাকৈ সৰু পাৰমাণৱিক ৰিয়েক্টৰ (SMR) স্থাপনত বিনিয়োগ আৰম্ভ কৰিছে।
শীঘ্ৰে এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ নকৰিলে এআইৰ বিকাশে স্বচ্ছ শক্তিৰ দিশে চলি থকা বিশ্বৰ যাত্ৰাক স্তব্ধ কৰি পেলাব পাৰে বুলি বিশেষজ্ঞসকলে আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে।
