শেহতীয়াকৈ আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে ভাৰতীয় সামগ্ৰীৰ ওপৰত ২৫% শুল্ক আৰোপ কৰাৰ ঘোষণাই বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ মাজেৰে এক অপ্ৰত্যাশিত জোকাৰণিৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিছে। ট্ৰাম্পৰ এই পদক্ষেপৰ আমেৰিকাৰ অৰ্থনীতি পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ বহল কৌশলৰ অংশ। বিশেষকৈ বৰ্তমান সময়ত BRICS(ব্ৰাজিল,চীন,ইজিপ্ত,ইথিওপিয়া,ৰুছিয়া,ভাৰতকে আদি কৰি) দহখন দেশে নিজৰ মাজত ব্যৱসায়ত ডলাৰ ব্যৱহাৰ নকৰে। বিশেষকৈ চীন আৰু ভাৰতৰ ক্ৰমবৰ্ধমান প্ৰভাৱৰ সৈতে মোকাবিলা কৰি,যিবোৰে ক্ৰমান্বয়ে আমেৰিকান ডলাৰ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱসায় চলাই আছে। মুঠ শুল্ক এতিয়া ৫০ শতাংশ। ভাৰতেও ইয়াৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ দৃঢ় স্থিতি স্পষ্ট কৰি কয় যে ইউৰোপীয় ইউনিয়নে ভাৰততকৈ ২০২৪ চনত ৰাছিয়াৰ সৈতে অধিক ব্যৱসায় কৰিছে আৰু আমেৰিকাই এতিয়াও ৰাছিয়াৰ পৰা পাৰমাণৱিক উদ্যোগৰ বাবে ইউৰেনিয়াম হেক্সাফ্ল’ৰাইড,ইভি উদ্যোগৰ বাবে পেলেডিয়াম, ৰাসায়নিক উদ্যোগৰ বাবে সাৰ ক্ৰয় কৰি আছে। ভাৰতে নিজৰ স্থিতি স্পষ্ট কৰি দিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থৰ বাবে তেওঁলোকে ৰাছিয়াৰ পৰা তেল ক্ৰয় কৰিব লাগিব। সদ্যহতে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ চীন ভ্ৰমণ ঘোষণা কৰা হৈছে আৰু অজিত ড’ভালে আলোচনাৰ বাবে ৰাছিয়াত অৱতৰণ কৰিছে। গতিকে, ট্ৰাম্পৰ শুল্ক পদক্ষেপে অদূৰ ভৱিষ্যতে তিনিখন দেশক অৰ্থনৈতিকভাৱে অধিক একত্ৰিত কৰিবলৈ গৈ আছে।
শুল্কৰ আঁৰৰ পটভূমি আৰু কাৰণ
ট্ৰাম্পে ভাৰতৰ ওপৰত শুল্ক আৰোপ কৰাৰ সিদ্ধান্ত কেইবাটাও মূল কাৰকৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। প্ৰথমতে, ভাৰতে এফ-৩৫ৰ দৰে আমেৰিকাৰ বিকল্প বাছি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ৰাছিয়াৰ পৰা সামৰিক সঁজুলি যেনে চুখয়-৫৭ ক্ৰয় কৰি আছে। এফ-৩৫ চুখয়তকৈ ব্যয়বহুল, আৰু আমেৰিকাই বিক্ৰী কৰা সঁজুলিৰ কাৰিকৰী সবিশেষ লগত নিদিয়ে। ইয়াৰ বিপৰীতে ৰাছিয়াই ভাৰতক ইয়াৰ সঁজুলিৰ কাৰিকৰী বিৱৰণ যোগান ধৰে।
দ্বিতীয়তে, ভাৰতে ৰাছিয়াৰ পৰা তেল ক্ৰয় কৰাৰ সিদ্ধান্তত আমেৰিকা অসন্তুষ্ট, যাৰ ফলত ইউক্ৰেইনৰ সৈতে যুদ্ধৰ অন্ত পেলাবলৈ ৰাছিয়াৰ ওপৰত অৰ্থনৈতিক চাপ দুৰ্বল হ’ব পাৰে। ট্ৰাম্পৰ মতে যদি ভাৰতে ৰাছিয়াৰ পৰা তেল ক্ৰয় কৰা বন্ধ কৰে তেন্তে ইয়াৰ ফলত ৰাছিয়াৰ বাবে অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ব,তেতিয়া ৰাছিয়াই ইউক্ৰেইনত নিজ সামৰিক কাৰ্য্যকলাপ বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হ’ব।
তৃতীয়তে, ট্ৰাম্পে আঙুলিয়াই দিলে যে ভাৰতে পূৰ্বৰে পৰা আমেৰিকাৰ সামগ্ৰীৰ ওপৰত শুল্ক আৰোপ কৰি আহিছে, যাৰ ফলত আমেৰিকাৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ ভাৰতীয় বজাৰত মুক্তভাৱে কাম কৰাৰ ক্ষমতা সীমিত হৈ পৰিছে।
দুয়োখন দেশৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱ
আমেৰিকাই আৰোপ কৰা শুল্কই দুয়োখন দেশৰ বাবে যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। বৰ্তমান ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰখন সুস্থিৰ হৈ থকাৰ বিপৰীতে আমেৰিকাৰ শ্বেয়াৰ বজাৰখনৰ গতি নিম্নগামী হৈছে। ভাৰতীয় শ্বেয়াৰ বজাৰখন সুস্থিৰ হৈ থকাৰ সময়তে এই শুল্কৰ ফলত ভৱিষ্যতে অৰ্থনৈতিক অশান্তিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত বিভিন্ন খণ্ডত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। এনে কিছু ভাৰতীয় সামগ্ৰী যেনে বৈদ্যুতিক যন্ত্ৰপাতি, ঔষধজাত সামগ্ৰী,পাৰমাণৱিক যন্ত্ৰপাতি, মুকুতা, বহুমূলীয়া শিল, আৰু খনিজ ইন্ধন, যিবোৰ আমেৰিকালৈ ৰপ্তানি কৰা হয়,এই শুল্ক বৃদ্ধিৰ ফলত সেইবোৰৰ মূল্য আমেৰিকাত বৃদ্ধি পাব।
গোলকীয় বাণিজ্যৰ প্ৰভাৱ
ভাৰতৰ ওপৰত আমেৰিকাৰ শুল্ক বহল বাণিজ্য যুদ্ধৰ অংশ। চীনকে ধৰি আন দেশৰ ওপৰতো আমেৰিকাই শুল্ক আৰোপ কৰিছে। ইয়াৰ ফলত প্ৰতিশোধমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত বিশ্ব বাণিজ্য আৰু অৰ্থনীতিত প্ৰভাৱ পৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, টেছলাৰ চি ই অ’ ইলন মাস্কে কোম্পানীটোৰ খৰচ আৰু পৰিচালনাৰ ওপৰত শুল্কৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। টেছলা গাড়ী নিৰ্মাণৰ বাবে চীনৰ পৰা আপুৰুগীয়া মাটিৰ খনিজ লৱণৰ(rare earth minerals)বাবে মাস্কে সংগ্ৰাম কৰি আছে আৰু চীনৰ সৈতে ট্ৰাম্পৰ শুল্ক যুদ্ধৰ বাবে মাস্কৰ টেছলা গাড়ীয়ে চীনৰ বিশাল বজাৰখন হেৰুৱাইছে।
ইলন মাস্কৰ সঁহাৰি
ট্ৰাম্প আৰু মাস্কৰ মাজত উত্তেজনা ইমানেই বৃদ্ধি পাইছে যে মাস্কে আমেৰিকাত “দ্য আমেৰিকা পাৰ্টি” নামৰ নতুন ৰাজনৈতিক দল এটা আৰম্ভ কৰাৰ ধাৰণাটো উত্থাপন কৰিছিলে। মাস্কে তেওঁৰ এক্স প্লেটফৰ্মত কৰা এক সমীক্ষা অনুসৰি ৮০% লোকে এই নতুন ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণাটো সমৰ্থন কৰে। ট্ৰাম্পৰ সৈতে ৰাজহুৱা কাজিয়াৰ পিছত মাস্কৰ এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে, য’ত মাস্কে ট্ৰাম্পৰ “বৃহৎ,সুন্দৰ বিল”ক “অতি ঘৃণনীয়” বুলি সমালোচনা কৰিছিল।
ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ ভূমিকা
আমোদজনক কথাটো হ’ল, ট্ৰাম্পে শুল্ক ঘোষণা কৰাটো ভাৰতীয় সংসদৰ এক পৰিঘটনাৰ বাবেই যেন সূচনা হৈছে। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত যুদ্ধবিৰতি সন্দৰ্ভত ট্ৰাম্পে দিয়া কথিত বক্তব্যক লৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোডীক অহৰহ কথাৰে হনা-খুচা কৰিছিলে বিৰোধী দলৰ নেতা ৰাহুল গান্ধীয়ে। অৱশেষত প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে উত্তৰ দি কয় যে “কোনোৱে তেওঁক ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজৰ যুদ্ধ বন্ধ কৰিবলৈ কোৱা নাছিল”। এই বক্তব্যৰ লগে লগে ট্ৰাম্পে ৫০% শুল্ক ঘোষণা কৰে।
উপসংহাৰ
আমেৰিকাই ভাৰতৰ ওপৰত আৰোপ কৰা ৫০% শুল্কই বিশ্ব ৰাজনীতি আৰু অৰ্থনীতিৰ জটিল গতিশীলতাক প্ৰতিফলিত কৰিছে। পৰিস্থিতিৰ সূচনা হোৱাৰ লগে লগে দুয়োখন দেশ আৰু বিশ্ব বাণিজ্যিক পৰিৱেশত ইয়াৰ প্ৰভাৱ নিৰীক্ষণ কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব। শুল্কৰ ফলত গ্ৰাহক আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে ব্যয় বৃদ্ধি হ’ব পাৰে,যিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ বৃদ্ধিত সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱ পেলায়। ইতিমধ্যেই বিশ্ব অৰ্থনীতি প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে এই শুল্ক যুদ্ধৰ প্ৰভাৱলৈ বিশ্বৰ ব্যৱসায়ী আৰু নীতি নিৰ্ধাৰকসকলে তীক্ষ্ণ দৃষ্টি প্ৰদান কৰিব।
ডাঃ মৃন্ময় বৰকটকী
ফোন-৭০৮৬০৫৮৮৩৩
