অসম চৰকাৰৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে খনি আৰু খনিজ উন্নয়ন, পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পুনৰ্বাসন পুঁজি (এমএমডিআৰআৰ)ৰ পৰা অবৈধভাৱে ৬.১২ কোটি টকাৰ অধিক ধনৰাশি উলিওৱাৰ গুৰুতৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে। এই কাণ্ডই অসমত চলি থকা খনন আইনৰ প্ৰকাশ্য উলংঘনৰ লগতে আৰ্থিক অনিয়মক উদ্ভাসিত কৰিছে।
সূত্ৰ অনুসৰি, উচ্ছেদ অভিযানৰ নামত এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ পৰা ৬.১২ কোটি টকা অবৈধভাৱে উলিওৱা হৈছে। আৰু এই ধনৰাশি গোলাঘাট আৰু গোৱালপাৰাৰ বন সংমণ্ডলৰ উচ্ছেদ অভিযানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। বিশেষভাৱে, গোলাঘাটৰ বাবে ৫ কোটি টকা কাছাৰ বন সংমণ্ডলৰ এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ পৰা আৰু গোৱালপাৰাৰ বাবে ১.১২ কোটি টকা সংশ্লিষ্ট সংমণ্ডলৰ পুঁজিৰ পৰা উলিওৱা হৈছে।
এজন শীৰ্ষ বিষয়াৰ নিৰ্দেশত গ্ৰহণ কৰা এনে পদক্ষেপে বাধ্যতামূলক খনন নিয়ম আৰু আৰ্থিক ব্যৱস্থাৰ প্ৰকাশ্য উলংঘাক লৈ বিভাগীয় পৰ্যায়ত তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছে।
উল্লেখ্য যে নৰ্থইষ্ট নাওৰ হাতত উপলব্ধ ২০২৩ চনৰ ২২ আগষ্টত অনুষ্ঠিত সভাৰ কাৰ্যবিৱৰণৰ প্ৰতিলিপি অনুসৰি এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ স্থানান্তৰৰ সিদ্ধান্ত এই উচ্চস্তৰীয় বৈঠকত লোৱা হৈছিল। উক্ত বৈঠকত অসম পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱর্তন বিভাগৰ বিশেষ মুখ্য সচিব এম.কে. যাদৱে গোলাঘাট আৰু গোৱালপাৰা বন সংমণ্ডলত উচ্ছেদ অভিযান চলাবলৈ মুঠ ৬.১২ কোটি টকা মুকলি কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল।
এম.কে. যাদৱৰ বিৰুদ্ধে উত্থাপিত অভিযোগ অনুসৰি, তেওঁ এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ ধন অবৈধভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। সূত্ৰ অনুসৰি গোলাঘাটৰ উচ্ছেদ অভিযানৰ কাৰণে ৫ কোটি টকা কাছাৰ বন সংমণ্ডলৰ এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ পৰা লোৱা হয় আৰু গোৱালপাৰাৰ উচ্ছেদ অভিযানৰ কাৰণে ১.১২ কোটি টকা তেওঁৰ নিজ সংমণ্ডলৰ এমএমডিআৰআৰ তহবিলৰ পৰা উলিয়াইছিল।
নিয়ম অনুসৰি, এই একাউণ্টসমূহ পৰিচালনাৰ দায়িত্ব সংশ্লিষ্ট বন বিভাগৰ ডিভিছনেল ফৰেস্ট অফিচাৰ (DFO)সকলৰ। বিভাগৰ কেইবাজনো ক্ষেত্ৰীয় বিষয়াই এই কাৰ্যক লৈ গভীৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে।
তেওঁলোকে লগতে উল্লেখ কৰে যে ৰাজ্য চৰকাৰৰ ৰাজহুৱা একাউণ্টৰ পৰা এতিয়া ধন উলিওৱা বা স্থানান্তৰ কৰিবলৈ সাধাৰণতে ৰাজ্য বিধানসভাৰ অনুমোদনৰ আৱশ্যক হয়, আৰু এইক্ষেত্ৰত সেই বিধিসমূহ উপেক্ষা কৰা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হৈছে।
এমএমডিআৰআৰ পুঁজিৰ আইনী কাঠামো
এমএমডিআৰআৰ পুঁজি ভাৰতৰ খনি আৰু খনিজ (উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ) আইন, ১৯৫৭ (এমএমডিআৰ আইন)ৰ অধীনত নিয়ন্ত্ৰিত। এই আইনৰ ১৫(১)(i) ধাৰা অনুসৰি ৰাজ্য চৰকাৰে খননৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত পৰিৱেশ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পুনৰ্বাসনৰ বাবে নিয়ম প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে। অসম চৰকাৰে অসম গৌণ খনিজ ৰেহাই নিয়ম, ২০১৩ৰ অধীনত এই পুঁজি স্থাপন কৰিছে, য’ত খনিজ ৰেহাইধাৰীৰ পৰা লাভ কৰা ৰয়েল্টিৰ ১০ শতাংশ জমা কৰা হয়।
৫৮ নং নিয়ম অনুসৰি এই পুঁজিৰ লক্ষ্য হৈছে খনন প্ৰভাৱিত অঞ্চলৰ পুনৰুদ্ধাৰ, পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন আৰু শিক্ষা-প্ৰশিক্ষণৰ ব্যৱস্থা কৰা। পৰ্যবেক্ষকসকলৰ মতে, এই নিৰ্দিষ্ট উদ্দেশ্যৰ বাহিৰে অন্য কোনো কামত এই পুঁজি ব্যৱহাৰৰ কোনো আইনী ব্যৱস্থা নাই।
এম.কে. যাদৱৰ বিতৰ্কিত ইতিহাস
অভিযুক্ত বিষয়া এম.কে. যাদৱৰ বিৰুদ্ধে পূৰ্বেও আৰ্থিক অনিয়মৰ অভিযোগ উত্থাপিত হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ভ্ৰমণৰ বাবে কাজিৰঙা টাইগাৰ কনজাৰ্ভেশ্যন ফাউণ্ডেশ্যনৰ ধন অপব্যৱহাৰৰ অভিযোগত তেওঁক পদৰ পৰা অপসাৰণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভূমিৰ অপব্যৱহাৰ আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ উলংঘাৰ অভিযোগত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।
শেহতীয়াকৈ তেওঁ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ প্ৰত্যক্ষভাৱে উলংঘা কৰি তিনিটা প্ৰস্তাৱিত সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ বাবে অধিসূচনা বাতিল কৰাৰ নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছে।
