জন্মৰ দ্বাৰাই হওক বা দত্তক লোৱাৰ দ্বাৰাই হওক সন্তান এটা সন্তানেই। এক যুগান্তকাৰী ৰায়দানত এই বাৰ্তা দিছে কেৰালা উচ্চ ন্যায়ালয়ে। আদালতে কঠোৰ নিৰ্দেশ দিছে যে এতিয়া আৰু চৰকাৰী নথি-পত্ৰত শিশুক ‘দত্তক পুত্ৰ’ বা ‘দত্তক কন্যা’ বুলি পৃথকে চিহ্নিত কৰিব নোৱাৰিব।
জৈৱিক সন্তান আৰু দত্তক শিশুৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই বুলি উল্লেখ কৰি ন্যায়াধীশ পি ভি কুঁহিকৃষ্ণনে ৰাজ্য চৰকাৰৰ ই-জিলা পৰ্টেলৰ পৰা দত্তক শিশুৰ বাবে থকা পৃথক বিভাগটো তৎকালীনভাৱে আঁতৰোৱাৰ নিৰ্দেশ দিছে। একে সময়তে আইনী উত্তৰাধিকাৰ বা আইনী জিম্মাত ৰখাৰ প্ৰমাণ পত্ৰ প্ৰদানৰ নীতি-নিৰ্দেশনা সংশোধন কৰিবলৈও চৰকাৰক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
এই ঐতিহাসিক বিচাৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে এগৰাকী সাধাৰণ নাৰীৰ আত্মসন্মান আৰু স্বীকৃতিৰ সংগ্ৰাম। গোচৰ ৰুজু কৰা যুৱতীগৰাকীয়ে অতি সৰল অথচ গভীৰ এক আৱেদন লৈ আদালতৰ কাষ চাপিছিল। তেওঁ বিচাৰিছিল চৰকাৰী নথি-পত্ৰত তেওঁক পিতৃৰ ‘দত্তক কন্যা’ হিচাপে নহয়, কেৱল ‘কন্যা’ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হওক। যুৱতীগৰাকীৰ প্ৰকৃত পৰিচয় গোপন কৰি আদালতে ৰায়দানত তেওঁক ‘আনমোল’ নামেৰে সম্বোধন কৰে।
জানিব পৰা মতে, ১৬ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ বিবাহ আৰু নিঃসন্তানৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ জুন মাহত এক মাহৰো কম বয়সীয়া আনমোলক পিতৃ-মাতৃয়ে দত্তক লৈছিল। সেইদিনাৰ পৰাই তেওঁ নিজৰ কন্যা হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু সেই পৰিচয়েৰে সমাজত পৰিচিত আছিল।
আধাৰ কাৰ্ড, পাছপ’ৰ্ট, পেন কাৰ্ড, ড্ৰাইভিং লাইচেন্স, ভোটাৰ আইডি আৰু সকলো শিক্ষাৰ প্ৰমাণ পত্ৰত তেওঁৰ নাম কেৱল তেওঁলোকৰ কন্যা হিচাপেহে উল্লেখ কৰা হৈছিল। আনকি ২০২৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মাকৰ মৃত্যুৰ সময়ত প্ৰদান কৰা আইনী উত্তৰাধিকাৰৰ প্ৰমাণ পত্ৰতো তেওঁক সাধাৰণভাৱে ‘কন্যা’ বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল।
কিন্তু ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত অস্বস্তিৰ সৃষ্টি হয়। থ্ৰিছুৰত থকা তহচিলদাৰৰ কাৰ্যালয়ে প্ৰদান কৰা উত্তৰাধিকাৰৰ প্ৰমাণ পত্ৰত আনমোলৰ পৰিচয়ৰ কাষত ‘দত্তক কন্যা’ শব্দটো সংযোজন কৰা হৈছিল। আনমোলৰ বাবে এই অতিৰিক্ত শব্দই তেওঁৰ আজীৱন সম্পৰ্কৰ মৰ্যাদাত আঘাত দিছিল। সেয়ে তেওঁ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছিল আৰু নিজকে কেৱল পিতৃৰ কন্যা বুলি পৰিচয়েৰে নতুন প্ৰমাণ পত্ৰ লাভৰ দাবী কৰিছিল।
শুনানিৰ সময়ত ৰাজ্য চৰকাৰে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ই-জিলা পৰ্টেলত দত্তক ল’ৰা-ছোৱালীক চিনাক্ত কৰাৰ সুকীয়া বিকল্প আছে আৰু বিষয়াসকলে কেৱল বৰ্তমানৰ নিয়ম অনুসৰিহে কাম কৰিছিল। কিন্তু ন্যায়াধীশ পি ভি কুঁহিকৃষ্ণনে চৰকাৰৰ ব্যাখ্যা সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।
আদালতে কয় যে আইন অনুসৰি দত্তক ল’ৰা-ছোৱালীক সকলো ক্ষেত্ৰতে দত্তক পিতৃ-মাতৃৰ সন্তান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। সমাজেও যেতিয়া সম্পৰ্কত কোনো ছাপ নলগাই দত্তক ল’ৰা-ছোৱালীক পুত্ৰ বা কন্যা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে চৰকাৰী নথি-পত্ৰত কিয় সুকীয়া ছাপ থাকিব লাগে?
আদালতে অৱশ্যে এই কথাও স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে ‘দত্তক পুত্ৰ’ বা ‘দত্তক কন্যা’ শব্দ দুটাত কোনো অপমানজনক কথা নাই, কিন্তু চৰকাৰী নথি-পত্ৰত এনে বৰ্ণনা পৰিহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয়। এই ৰায়দানত থ্ৰিছুৰ তহচিলদাৰে প্ৰদান কৰা পুৰণি উত্তৰাধিকাৰ প্ৰমাণ পত্ৰ বাতিল কৰি ৰায়দানৰ প্ৰমাণিত প্ৰতিলিপি লাভ কৰাৰ দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আনমোলক কেৱল ‘কন্যা’ বুলি চিনাক্ত কৰি নতুন প্ৰমাণ পত্ৰ প্ৰদান কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে।





