অসমৰ ৰাজধানীৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ অসম ৰাজ্যিক চিৰিয়াখানা তথা উদ্ভিদ উদ্যানক সম্পূৰ্ণ নতুন ৰূপ দিয়াৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে প্ৰায় ৩৬০ কোটি ব্যয়ৰ এক বৃহৎ আধুনিকীকৰণ প্ৰকল্প ৰূপায়ণ কৰিছে। শনিবাৰে প্ৰকল্পৰ কাম পৰিদৰ্শন কৰি মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই কয় যে ইতিমধ্যে প্ৰায় ২৭ শতাংশ নিৰ্মাণকাৰ্য সম্পূৰ্ণ হৈছে। যোৱা বছৰত আৰম্ভ হোৱা সমগ্ৰ প্ৰকল্পটো আগন্তুক দুইৰ পৰা তিনি বছৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
এই আধুনিকীকৰণৰ অধীনত অত্যাধুনিক পশু চিকিৎসালয়, বন্যপ্ৰাণী উদ্ধাৰ আৰু পুনৰ্বাসন কেন্দ্ৰ, অধিক প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশসম্পন্ন নতুন পশু-আৱাস, শক্তিশালী সুৰক্ষা দেৱাল আৰু উন্নত দৰ্শনাৰ্থী সুবিধা নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰীৰ মতে, প্ৰকল্পটোত “বিশ্বৰ বৃহত্তম হোৱাৰ সম্ভাৱনা থকা” এক বিশাল পক্ষীশালা বা এভিয়াৰীও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই পক্ষীশালাৰ প্ৰস্তাৱিত আয়তন আৰু বিশ্বৰ আন বৃহৎ এভিয়াৰীৰ সৈতে তুলনামূলক কাৰিকৰী তথ্য এতিয়ালৈকে ৰাজহুৱা কৰা হোৱা নাই।
মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত বিষয়াসকলক দেশৰ উন্নত আৰু বৃহৎ চিৰিয়াখানাসমূহ পৰিদৰ্শন কৰিবলৈও নিৰ্দেশ দিছে। ইয়াৰ লগতে ১৭৫ হেক্টৰজুৰি বিস্তৃত চিৰিয়াখানাখনৰ ভিতৰত দৰ্শনাৰ্থীৰ চলাচল সহজ কৰাৰ বাবে আভ্যন্তৰীণ ৰে’লসেৱা আৰম্ভ কৰিব পৰা যায় নে নাই, তাৰ সম্ভাৱনা পৰীক্ষা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। অৱশ্যে ৰে’লসেৱা এতিয়াও কেৱল এক প্ৰস্তাৱহে; ইয়াৰ অনুমোদন, ব্যয় বা পথ সম্পৰ্কে চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত হোৱা নাই।
অসম ৰাজ্যিক চিৰিয়াখানাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট অনুসৰি, সমগ্ৰ চৌহদৰ আয়তন ১৭৫ হেক্টৰ আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৮২ হেক্টৰ এলেকাজুৰি উদ্ভিদ উদ্যান বিস্তৃত। ৱেবছাইটটোত বৰ্তমান মুঠ ১,২৩১টা জীৱ-জন্তু থকাৰ তথ্য উল্লেখ আছে। ২০২৬ চনৰ মে’ মাহতো বৰষুণৰ সময়ত দৈনিক প্ৰায় দুহেজাৰ দৰ্শনাৰ্থী চিৰিয়াখানাখনলৈ অহাৰ কথা কৰ্তৃপক্ষই প্ৰকাশ কৰিছিল। নতুন পথ, ৰেম্প আৰু অন্যান্য ব্যৱস্থাৰে বিশেষভাৱে সক্ষম ব্যক্তিসকলৰ বাবে চিৰিয়াখানাখন অধিক সহজলভ্য কৰাৰ কামো চলি আছে।
কিন্তু প্ৰকল্পটোৰ খৰচ আৰু সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সময়সীমাক লৈ প্ৰকাশিত তথ্যত স্পষ্ট অসামঞ্জস্য দেখা গৈছে। ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰীত আধাৰশিলা স্থাপনৰ সময়ত প্ৰকল্পৰ ব্যয় ₹৩৬২ কোটি বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চত গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ত দাখিল কৰা তথ্য অনুসৰি, আধুনিকীকৰণৰ ৱৰ্ক অৰ্ডাৰৰ মূল্য আছিল প্ৰায় ₹৩৪৫.৬৭ কোটি আৰু কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল ২০২৬ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰ। আনহাতে, এতিয়া মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে ব্যয় প্ৰায় ৩৬০ কোটি আৰু সময়সীমা দুইৰ পৰা তিনি বছৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।
ইয়াৰ উপৰি, অসম চৰকাৰৰ ই-টেণ্ডাৰ প’ৰ্টেলত “EPC Mode-1” পেকেজৰ টেণ্ডাৰ মূল্য ২৭৮.০৮ কোটি আৰু কামৰ সময় ৭৩০ দিন বুলি উল্লেখ আছে। টেণ্ডাৰ মূল্য, ৱৰ্ক অৰ্ডাৰ মূল্য আৰু মুঠ প্ৰকল্প ব্যয় একে নহ’বও পাৰে – কাৰণ চিকিৎসালয়, এভিয়াৰী, বিদ্যুৎ-পানী, পৰামৰ্শদাতা, সৌন্দৰ্যায়ন বা আন পেকেজ পৃথককৈ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। কিন্তু এই বিভ্ৰান্তি দূৰ কৰিবলৈ চৰকাৰে পেকেজভিত্তিক ব্যয়, ঠিকা প্ৰতিষ্ঠান, সময়সীমা আৰু বাস্তৱ অগ্ৰগতি প্ৰকাশ কৰাটো জৰুৰী। ৩৬০ কোটি ৰাজহুৱা ধন; সেয়ে কেৱল চমকপ্ৰদ থ্ৰী-ডি নক্সাই জবাবদিহিতাৰ স্থান ল’ব নোৱাৰে।
পশু-আৱাসৰ ক্ষেত্ৰতো আইনী আৰু নৈতিক বাধ্যবাধকতা আছে। এটা জনস্বাৰ্থজড়িত আবেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে বিদেশী আৰু স্থানীয় প্ৰজাতিৰ পশু-আৱাসৰ ন্যূনতম আয়তন সম্পৰ্কীয় কেন্দ্ৰীয় চিৰিয়াখানা কৰ্তৃপক্ষৰ নিয়ম কঠোৰভাৱে মানিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। কৰ্তৃপক্ষই নিয়ম মানি নচলাৰ প্ৰমাণ পালে আবেদনকাৰীয়ে পুনৰ গোচৰটো উত্থাপন কৰিব পাৰিব বুলিও আদালতে স্পষ্ট কৰিছিল।
উল্লেখ্য যে প্ৰকল্পটোৰ সফলতা মাপকাঠি নতুন প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৰে’ল বা দৰ্শনাৰ্থী নহয়। পশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ কিমান কমিল, উদ্ধাৰ কৰা জীৱৰ কিমানটাক পুনৰ প্ৰকৃতিত এৰি দিব পৰা গ’ল, বিপন্ন প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণমূলক প্ৰজননত কিমান সফলতা আহিল, চিকিৎসক-জীৱবিজ্ঞানী-পশুপালকৰ সংখ্যা পৰ্যাপ্ত নে নাই আৰু নিৰ্মাণৰ সময়ত শব্দ, ধূলি তথা পশুৰ মানসিক চাপ কিদৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হৈছে – এইবোৰেই হ’ব প্ৰকৃত মানদণ্ড। এই কঠিন পৰীক্ষাবোৰত উত্তীৰ্ণ হ’লেহে ৩৬০ কোটিৰ এই সপোন বাস্তৱত সফল হ’ব।
