ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এছ জয়শংকৰৰ সৈতে ফোন কলৰ পিছত তালিবানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী মাউলাৱী আমিৰ খান মুত্তাকীয়ে বেইজিংলৈ যায় আৰু চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়িৰ সৈতে ত্ৰিপাক্ষিক বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই বৈঠকত পাকিস্তানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ইছাক দাৰো উপস্থিত আছিল। বুধবাৰে অনুষ্ঠিত এই বৈঠকত চীন, পাকিস্তান আৰু আফগানিস্তানৰ তালিবান শাসনে অঞ্চলটোত বহিঃশক্তিৰ হস্তক্ষেপৰ বিৰুদ্ধে সজাগ থাকিবলৈ সন্মত হয়, য’ত ভাৰতকো লক্ষ্য কৰা হৈছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। এই বৈঠকৰ কিছুদিন আগতে নতুন দিল্লীয়ে তালিবানৰ সৈতে মন্ত্ৰী পৰ্যায়ত যোগাযোগ স্থাপন কৰিছিল।
চীনে তালিবান আৰু পাকিস্তানৰ মাজত সম্পৰ্ক উন্নত কৰাত সহায় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে আৰু তিনিও দেশে নিৰাপত্তা সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে। বৈঠকত পাকিস্তান আৰু আফগানিস্তানে ইছলামাবাদ আৰু কাবুলত ৰাষ্ট্ৰদূত নিযুক্তিৰ বাবে সন্মত হৈছে, যিটো দুয়ো দেশৰ মাজত সম্পৰ্ক স্বাভাৱিকীকৰণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। ইয়াৰ উপৰি চীনৰ “বেল্ট এণ্ড ৰোড ইনিচিয়েটিভ”ৰ অধীনত চীন-পাকিস্তান অৰ্থনৈতিক কৰিডৰ (চিপিইচি) আফগানিস্তানলৈ সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰতিশ্ৰুতিও দিয়া হৈছে, যাৰ ফলত আঞ্চলিক সংযোগ নেটৱৰ্ক নিৰ্মাণৰ পথ মুকলি হ’ব।
ভাৰতে চিপিইচিৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল কাৰণ এই ৩০০০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰকল্পই পাকিস্তানৰ অবৈধ দখলৰ অধীনত থকা জম্মু-কাশ্মীৰৰ ভাৰতীয় ভূখণ্ডৰ মাজেৰে পাৰ হৈছিল। চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিঙৰ কল্পনা কৰা বেল্ট এণ্ড ৰোড ইনিচিয়েটিভে চীনৰ জিনজিয়াং স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সৈতে পাকিস্তানৰ গ্ৱাদাৰ বন্দৰক সংযোগ কৰিছিল। চিপিইচিৰ সম্প্ৰসাৰণে চীনক কেৱল পাকিস্তান আৰু পাকিস্তানৰ অধীনত থকা অঞ্চলতেই নহয়, আফগানিস্তানতো প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ সুযোগ দিব পাৰে, যিয়ে ভাৰতৰ বাবে কৌশলগত প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিব।
ইছলামাবাদে ২০২১ চনৰ আগষ্টত তালিবানৰ কাবুলত ক্ষমতা গ্ৰহণক আদৰণি জনাইছিল, কাৰণ তেওঁলোকে ভাৱিছিল যে তালিবানৰ শাসনে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে আফগানিস্তানত পাকিস্তানক কৌশলগত সুবিধা প্ৰদান কৰিব। কিন্তু বিগত তিনি বছৰত দুয়ো দেশৰ সম্পৰ্কৰ অৱনতি ঘটিছে। ইছলামাবাদে অভিযোগ কৰিছে যে তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান (টিটিপি)য়ে আফগানিস্তানৰ ঘাটিৰ পৰা পাকিস্তানত সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপ চলাইছে। নতুন দিল্লীয়ে চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে আফগানিস্তানত পাকিস্তানৰ বিমান আক্ৰমণৰ নিন্দা কৰিছিল, য’ত টিটিপিৰ আত্মগোপন স্থানত আক্ৰমণৰ অজুহাতত সাধাৰণ নাগৰিকৰ মৃত্যু হৈছিল।
১৫ মে’ত জয়শংকৰ আৰু মুত্তাকীৰ মাজত হোৱা ফোন কলটো ভাৰতৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী আৰু তালিবান শাসনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰীৰ মাজত প্ৰথম মন্ত্ৰী পৰ্যায়ৰ যোগাযোগ আছিল। এই কলত জয়শংকৰে মুত্তাকীক ২২ এপ্ৰিলৰ পাহলগাম সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ নিন্দা কৰাৰ বাবে ধন্যবাদ জনায় আৰু পাকিস্তানৰ অভিযোগক “ভিত্তিহীন” বুলি প্ৰত্যাখ্যান কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰে। পাকিস্তানে দাবী কৰিছিল যে ভাৰতে আফগানিস্তানত মিছাইল আৰু ড্ৰ’ন আক্ৰমণ চলাইছিল, যিটো আফগানিস্তানে দৃঢ়ভাৱে খণ্ডন কৰিছিল।
ভাৰতে ২০২১ চনৰ আগষ্টত আফগানিস্তানৰ পৰা নিজৰ কূটনীতিকসকলক প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল যদিও এবছৰৰ ভিতৰত মানৱীয় সাহায্য সমন্বয়ৰ বাবে কাবুলত এটা কাৰিকৰী দল পঠিয়াইছিল। বিগত দুবছৰত ভাৰতীয় কূটনীতিকসকলে তালিবানৰ নেতাসকলৰ সৈতে কেইবাবাৰো সাক্ষাৎ কৰিছে। ৮ জানুৱাৰীত ডুবাইত তালিবানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী মুত্তাকী আৰু ভাৰতৰ বৈদেশিক সচিব বিক্ৰম মিশ্ৰীৰ মাজত বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল। যদিও ভাৰতৰ দৰে বহু দেশে এতিয়াও তালিবান চৰকাৰক স্বীকৃতি দিয়া নাই, নতুন দিল্লীয়ে তালিবানৰ সৈতে সম্পৰ্ক জোৰদাৰ কৰাৰ প্ৰচেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছে।
