অহা ৯ এপ্ৰিলত বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ১৫ মাৰ্চৰ পৰা আদৰ্শ আচৰণ বিধি বলবৎ হোৱাৰ পিছত অসমৰ বিশেষ মুখ্য সচিব (বন) হিচাপে ভাৰতীয় বন সেৱাৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া এম কে যাদৱৰ ভূমিকা অক্ষুন্ন থকাত এক নতুন ৰাজনৈতিক আৰু আইনী বিতৰ্কৰ সূচনা কৰিছে।
অসম কংগ্ৰেছৰ নেতৃত্বত বিৰোধী দলসমূহে এই ব্যৱস্থাৰ বৈধতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি এই নিযুক্তিক “ৰাজনৈতিক” আৰু “অবৈধ” বুলি অভিহিত কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত সৰ্বভাৰতীয় সেৱাৰ বিষয়াক সম্পূৰ্ণ প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় ক্ষমতা থকা উচ্চ পদত পুনৰ নিয়োগ কৰাটো কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ নিয়ম উলংঘাৰ ঘটনা।
পূৰ্বে প্ৰধান মুখ্য বন সংৰক্ষক (পিচিচিএফ) আৰু বন বাহিনীৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা জ্যেষ্ঠ বন বিষয়া যাদৱে ২০২৪ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তাৰ পিছদিনা অৰ্থাৎ ২০২৪ চনৰ ১ মাৰ্চত অসম চৰকাৰে তেওঁক এবছৰৰ বাবে বিশেষ মুখ্য সচিব হিচাপে পুনৰ নিয়োগ কৰে।
পিছত অসম কেবিনেটে ২০২৫ চনৰ ২১–২২ ফেব্ৰুৱাৰীৰ বৈঠকত তেওঁৰ কাৰ্যকাল বৃদ্ধিৰ বাবে অনুমোদন জনায়, যাৰ ফলত তেওঁৰ কাৰ্যকাল ১ মাৰ্চ, ২০২৫-ৰ পৰা চলি থাকিল।
অৱশ্যে যোৱা কেইমাহমানৰ পৰা এই ব্যৱস্থাটোৱে অধিক দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰি আহিছে। তেওঁৰ কাৰ্যকালত বনভূমি ৰূপান্তৰ আৰু অন্যান্য অনিয়মৰ সৈতে জড়িত অভিযোগৰ কথাও সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে। ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন, আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ে বন সংৰক্ষণ আইন উলংঘা কৰাৰ অভিযোগত যাদৱৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ নিৰ্দেশ দিয়া বুলি জানিব পৰা গৈছে।
নিৰ্বাচন চমু চাপি অহাৰ লগে লগে এই বিতৰ্ক আৰু অধিক তীব্ৰতৰ হৈ পৰিছে।
সৰ্বভাৰতীয় সেৱা (Death-cum-Retirement Benefits) Rules, 1958, আৰু কৰ্মচাৰী আৰু প্ৰশিক্ষণ বিভাগে (DoPT) জাৰি কৰা নিৰ্দেশনা অনুসৰি, আই এফ এছকে ধৰি সৰ্বভাৰতীয় সেৱাৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াসকলক ৬৫ বছৰ বয়সলৈকে বা সৰ্বাধিক পাঁচ বছৰৰ বাবে “জনস্বাৰ্থত” পুনৰ নিযুক্তি দিব পাৰি।
এনে নিয়োগ সাধাৰণতে চুক্তিবদ্ধ হয়, পেঞ্চন কৰ্তনৰ পিছত দৰমহা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয় আৰু কোনো উপযুক্ত সেৱা আগবঢ়োৱা বিষয়া উপলব্ধ নহয় বুলি ন্যায্যতা প্ৰদানৰ লগতে কেবিনেটৰ অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন হয়।
বিশেষকৈ মুখ্য সচিব বা সমতুল্য পৰ্যায়ৰ কেডাৰ পদসমূহ ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা (কেডাৰ) নিয়ম, ১৯৫৪ৰ নিয়ম ৯ৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়।
ভাৰতীয় নিৰ্বাচন আয়োগলৈ লিখা এখন পত্ৰত সমাজকৰ্মী দিলীপ নাথে যুক্তি আগবঢ়ায় যে “নন কেডাৰ” হিচাপে গণ্য কৰা অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াসকলে এআইএছ বিষয়াসকলক সেৱা আগবঢ়োৱাৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত পদ দখল কৰা উচিত নহয়। তদুপৰি তেওঁক সম্পূৰ্ণ প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় ক্ষমতা দিব নোৱাৰি।
নাথে নিৰ্বাচনৰ সময়ছোৱাত নিযুক্তিৰ বৈধতা পৰীক্ষা কৰিবলৈ নিৰ্বাচন আয়োগক আহ্বান জনায়।
২০২৫ চনত অসম বিধানসভাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা দেৱব্ৰত শইকীয়াই উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰীক্ষণত এই বিষয়ৰ তদন্তৰ দাবী জনাইছিল। তেওঁ দাবী কৰে যে এই সিদ্ধান্তই কৰ্মচাৰী আৰু প্ৰশিক্ষণ বিভাগৰ নীতি-নিয়মক উপেক্ষা কৰে আৰু সেৱাত থকা বিষয়াসকললৈ তেওঁৰ মতে “অশুভ সংকেত’’ প্ৰেৰণ কৰে।
ছ’চিয়েল মিডিয়াতো এই বিতৰ্ক বিয়পি পৰিছে। এক্সৰ এটা পোষ্টত কৰ্মী ৰোহিত চৌধুৰীয়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে যে আদৰ্শ আচৰণ বিধিৰ সময়ত এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াই কেনেকৈ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিভাগৰ মুৰব্বী হৈ থাকিব পাৰে।
তেওঁ লিখিছে, “দুবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰা কোনোবাই আদৰ্শ আচৰণ বিধি চলি থকাৰ সময়ত সম্পূৰ্ণ প্ৰশাসনিক আৰু বিত্তীয় ক্ষমতাৰে বিশেষ মুখ্য সচিব হিচাপে কেনেকৈ কাম কৰিব পাৰে? নিৰ্বাচন আয়োগে আদৰ্শ আচৰণ বিধি চলি থকাৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু চুক্তিবদ্ধ নিযুক্তিপ্ৰাপ্তসকলক চৰকাৰী বিভাগৰ মুৰব্বী হ’বলৈ অনুমতি দিয়েনে?”
