মণিপুৰত অচিনাক্ত বন্দুকধাৰীৰ দুটাকৈ আক্ৰমণত কুকি-জো সম্প্ৰদায়ৰ চাৰিজন লোক নিহত হৈছে। ইয়াৰে দুজন স্বামী-স্ত্ৰী। এই আক্ৰমণত এটি ছবছৰীয়া শিশু গুলীবিদ্ধ হোৱা বুলিও আৰক্ষীয়ে জানিবলৈ দিছে।
মণিপুৰ আৰক্ষী মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ সূত্ৰই জনোৱা মতে, নগা সংখ্যাগৰিষ্ঠ টামেনলং জিলাৰ দুৰ্গম কুকি-জো গাঁৱত পুৱাৰ ভাগত উগ্ৰপন্থীৰ আক্ৰমণত লিংজাংগাই সিংছিট আৰু তেওঁৰ স্বামী ছেইনেহ সিংছিট নিহত হয়। আৰক্ষীয়ে জনোৱা মতে, এই আক্ৰমণত আহত হয় দম্পতীহালৰ ছবছৰীয়া পুত্ৰ হেনমিছনাং। শিশুটিক উন্নত চিকিৎসাৰ বাবে অসমৰ শিলচৰলৈ লৈ অনা হৈছে। তেওঁৰ ডাঙৰ ভায়েক দুজন কথমপি ৰক্ষা পৰে।
দেওবাৰে বিয়লি টামেনলঙৰ সীমান্তৱৰ্তী নগা সংখ্যাগৰিষ্ঠ নোনি জিলাৰ লংপি গাঁৱত সংঘটিত হয় দ্বিতীয়টো আক্ৰমণ। কুকি-জো সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী নেতাই জনোৱা মতে, ঘৰুৱা কাম কৰি থকাৰ সময়তে ৰ’ৱেল গাংটে আৰু জুলি সিংছন নামৰ এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাই অতৰ্কিত আক্ৰমণত নিহত হয়। ৱেষ্টাৰ্ণ ভিলেজ ভলন্টিয়াৰৰ ওবেদ সিংছনে জনায় যে জুলি গৰ্ভৱতী আছিল।
১৯৯৩ চনৰ আজিৰ দিনটোতে আৰম্ভ হোৱা কুকি-নগা সংঘাতত নিহত সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ স্মৃতিত কুকি-জো সম্প্ৰদায়ে ১৩ ছেপ্টেম্বৰক ‘সাহানীত নি’ বা ‘কুকি ক’লা দিৱস’ হিচাপে পালন কৰে।
কুকি-জো সংগঠনসমূহে দাবী কৰে যে ১৯৯৭ চনলৈকে চলি থকা হিংসাত্মক পৰিস্থিতিত তেওঁলোকৰ সম্প্ৰদায়ৰ কমেও ১১৫৭ জন লোক নিহত হৈছিল। কোৱা হয় যে ১৯৯৩ চনৰ ১৩ ছেপ্টেম্বৰত মণিপুৰৰ নগা সংখ্যাগৰিষ্ঠ টামেনলং আৰু সেনাপতি জিলাত প্ৰায় ১১৫ জন কুকি-জোক নেচনেল ছ’চিয়েলিষ্ট কাউন্সিল অৱ নাগালিম (ইছহাক-মুইভা) উগ্ৰপন্থীয়ে হত্যা কৰিছিল।
দুই গোষ্ঠীৰ মাজত অঞ্চলটোৰ অধিকাৰক লৈ হোৱা এই সংঘৰ্ষত দুই শতাধিক নগা নিহত হয়। অৱশ্যে এই অঞ্চলৰ পৰা মৃত, আহত আৰু স্থানচ্যুত হোৱা লোককে ধৰি কুকিসকলেই আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। ২০২৩ চনৰ ৩ মে’ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন গোষ্ঠীগত সংঘৰ্ষতো কুকি জনগোষ্ঠীৰে সৰ্বাধিক নিহত হৈছে। চলি থকা সংঘাতত মেইতেই সম্প্ৰদায়ে কুকিৰ সৈতে যুঁজি আছে। মণিপুৰৰ কেইবা ঠাইত নগাই মেইতেৰ পক্ষ লৈ কুকিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিছে।
চৰকাৰী সূত্ৰই এই আক্ৰমণৰ কথা স্বীকাৰ কৰি অঞ্চলটোত অতিৰিক্ত বাহিনী মোতায়েন কৰা বুলি জানিবলৈ দিছে। এক বিবৃতিত এল টলেন গাঁও কৰ্তৃপক্ষই কয় যে “আমাৰ শান্তিপূৰ্ণ গাঁও”ত হোৱা আক্ৰমণক গৰিহণা দিছো। এই ঘটনাৰ বাবে তেওঁলোকে এন এছ চি এন-আই এম আৰু জি ইউ এফ-কে নামৰ দুটা নগা উগ্ৰপন্থী সংগঠনক জগৰীয়া কৰিছে।
বিবৃতিটোত অভিযোগ কৰা হৈছে যে “কুকি-জো গাঁৱৰ লোকসকলক তেওঁলোকৰ (এন এছ চি এন-আই এমৰ) বৃহত্তৰ নাগালিম এজেণ্ডা কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মাটিৰ পৰা আতংকিত কৰি, উচ্ছেদ আৰু জাতিগতভাৱে নিৰ্মূল কৰাৰ এক পৰিকল্পিত আৰু ইচ্ছাকৃত প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে।”
নগালেণ্ড, মণিপুৰ, অৰুণাচল প্ৰদেশ, অসম আৰু ম্যানমাৰৰ নগা প্ৰধান অঞ্চলকে ধৰি এক অবিভক্ত নগা ৰাজ্যৰ বাবে কেন্দ্রৰ সৈতে শান্তি আলোচনাত লিপ্ত হোৱা এন এছ চি এন-আই এমে হেঁচা দি আছে। মণিপুৰ, অৰুণাচল আৰু অসমে স্বাভাৱিকতে এই দাবীৰ বিৰোধিতা কৰে।
১৩ মে’ত কুকি সংখ্যাগৰিষ্ঠ কাংপকপি জিলাত তিনিজন কুকি-জো গীৰ্জাৰ নেতাক অতৰ্কিত আক্ৰমণ কৰি হত্যা কৰাৰ পিছৰে পৰা অচিনাক্ত আক্ৰমণকাৰীয়ে কমেও ২৫ জন কুকি-জো আৰু নগা সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰিছে।
নগা সংগঠন আৰু বিধায়কসকলে ১৩ মে’ত কাংপকপিত অপহৃত আৰু পিছত হত্যা কৰা ছয়জন নগা লোকৰ ন্যায়ৰ দাবী জনাই আহিছে। হিংসাৰ বাবে দুয়োপক্ষই আন সম্প্ৰদায়ৰ স্বাৰ্থৰ হকে কাম কৰা উগ্ৰপন্থী সংগঠনক জগৰীয়া কৰে।
দেওবাৰৰ হত্যাকাণ্ডই পাহাৰীয়া অঞ্চলটোৰ অস্বস্তিকৰ নিৰাপত্তা পৰিস্থিতিৰ দিশটোকে তুলি ধৰিছে, য’ত বৃহৎ সংখ্যক কুকি-জো আৰু নগা সম্প্ৰদায়ৰ লোকে বাস কৰে। ২০২৩ চনৰ ৩ মে’ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা মেইটেই-কুকি অশান্তি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ইতিমধ্যে ৰাজ্যখনে সংগ্ৰাম কৰি আছে।
এল টলেনৰ গাঁও কৰ্তৃপক্ষই এল টলেন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা কুকি গাঁওসমূহত পৰ্যাপ্ত কেন্দ্ৰীয় নিৰাপত্তা বাহিনী নিয়োগ কৰা, এফ আই আৰ দাখিল কৰা, স্বতন্ত্ৰ আৰু স্বচ্ছ তদন্ত আৰু গ্ৰেপ্তাৰৰ দাবী জনাইছে। তেওঁলোকে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগকে ধৰি অন্যান্য কৰ্তৃপক্ষক অধিক নিৰীহ লোকৰ প্ৰাণ হেৰুৱাৰ পূৰ্বে তৎক্ষণাত হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
আনহাতে, জনগোষ্ঠীয় বিভাজনৰ চেষ্টাৰ অভিযোগ তুলি কাইমাইৰ গাঁও কৰ্তৃপক্ষইও এই আক্ৰমণক গৰিহণা দিছে। কাইমাই এখন নগা গাঁও।
